skip to main | skip to sidebar

Διηγήματα & νουβέλες

Μαρώ Τριανταφύλλου

Pages

  • Αρχική σελίδα
 
  • Αρχική
  • Σύνδεσμοι
    • Γράφοντας...
    • Η Εποχή

Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου 2012

Ιστορίες από το Παρίσι: 1. Το παγκάκι

 (η φωτογραφία από το blog "Τσαλαπετεινός",
http://tsalapetinos.blogspot.gr/2009/12/blog-post_11.html)


         Στο Παρίσι έμεινα τέσσερα χρόνια για σπουδές. Το σπίτι μου ήταν σε ένα εργατικό προάστιο, το Ιβρί-σιρ-Σέν, στο νότο της πόλης. Η πολυκατοικία ήταν μέρος μιας συστάδας μεγάλων  πολυώροφων  κτιρίων που σχημάτιζαν μια κατοικημένη νησίδα, σε μια περιοχή με μεγάλους ανοιχτούς άχτιστους χώρους. Πολλά τα διαμερίσματα, φτηνοφτιαγμένα αλλά με ανέσεις, έδιναν κατοικία σε εκατοντάδες μέτριων και χαμηλών εισοδημάτων εργαζόμενους, κυρίως σε μαύρους και άραβες. Απέναντι ήταν το καινούριο νεκροταφείο κι έπειτα άρχιζε μια μεγάλη σειρά από μάντρες αυτοκινήτων.  Μου άρεσε αυτή η γειτονιά και οι άνθρωποί της. Ποτέ δεν έπιασα ιδιαίτερες φιλίες με κανένα, αλλά ένιωθα πως με τη χοντρή μαύρη κυρία στην απέναντι πολυκατοικία, που καθαρίζαμε το Σαββάτο το πρωί την ίδια ώρα το σπίτι μας και κρυφά κανένα απόγευμα κρεμάγαμε τη μπουγάδα μας στο μπαλκονάκι –να νυχτώσει και να μη μας δει κανείς, γιατί απαγορεύεται να απλώνεις ρούχα στο μπαλκόνι κι αυτό για μένα, που με είχε μάθει η μάνα μου να λιάζω τα πλυμένα, ήταν μεγάλος πόνος- με την κυρία εκείνη, λοιπόν, υπήρχε μια υπόγεια, τρυφερή συνενοχή. Καλημέρες είχα μόνο με τον ηλικιωμένο άντρα που έμενε στο ακριβώς επάνω διαμέρισμα –ένας πολύ ηλικιωμένος άντρας από την Ωβέρν, που ανάσαινε με δυσκολία και περπατούσε αργά, μετρώντας υπομονετικά κάθε βήμα. Κατέβαινε κάθε πρωί την ίδια ώρα για να πάρει την αλληλογραφία του κι έτσι τον συναντούσα τακτικά στην είσοδο, την ώρα που έφευγα. Bonjour, Mr. Baillou. A, la petite Grecque!  bonjour, mademoiselle! Il fait chaud ce matin, n’-est-ce pas? Τέτοιες κουβέντες είχα και με τη θυρωρό, μια ψηλή, ξανθιά γυναίκα, γύρω στα 50, με έντονο ταμπεραμέντο . είχε έρθει στα 17 από τη Μασσαλία, αλλά ποτέ δεν αποφάσισε ότι μένει μόνιμα στο Παρίσι, ο νους της ήταν πάντα στο μεγάλο, πολύβουο λιμάνι της πόλης της και στο καφέ του πατέρα της, όπου μεγάλωσε.
         Το σπίτι μου ήταν σχετικά κοντά στην Porte-de-Choisy –τρία, τριάμισι   χιλιόμετρα με τα πόδια. Η λεωφόρος που περνούσε μπροστά σχεδόν από την είσοδο –και νοητά συνέχιζε μέχρι το αεροδρόμιο του Ορλύ- για μια μεγάλη απόσταση ήταν έρημη σχεδόν από ζωή και τα βράδια θα μπορούσε να είναι επικίνδυνη, αλλά όταν είσαι σκάρτα 22 χρόνων, αυτά δεν τα υπολογίζεις. Ανεβοκατέβαινα με τα πόδια, εκτός αν ήμουν πολύ κουρασμένη ή φορτωμένη με  ψώνια, οπότε έπαιρνα το λεωφορείο. Μ’ αρέσει πολύ το περπάτημα κι ακόμα περπατάω πολύ - όπου μπορώ να πάω με τα πόδια, με τα πόδια πηγαίνω κι είναι φορές που δεν μπορώ να σταματήσω να περπατάω  πριν νιώσω ότι δεν αντέχω να κάνω έστω κι ένα βήμα παραπάνω κι η μέση μου με σφάζει ανελέητη.
         Στην Porte-de-Choisy ήταν ο σταθμός του μετρό –η γραμμή 7 που σήμερα συνδέει το Δημαρχείο του Ιβρί με την Κουρνέβ. Απέναντι υπήρχε ένα μικρό εμπορικό κέντρο με φτηνά ρούχα και ηλεκτρικές συσκευές και το σούπερ μάρκετ που ψώνιζα. Παρακάτω ανοιγόταν μια μεγάλη λεωφόρος που πέρναγε από την Port-d’- Italie και συνέχιζε περνώντας από μικρά μαγικά μυστικά  της πόλης ως το κέντρο, το Chatelet  και τις  Halles. Καμιά διακοσαριά μέτρα από το εμπορικό κέντρο υπήρχε ένα μικρό, πολύ μικρό πάρκο. Στην πραγματικότητα ήταν ένας μικρής έκτασης ελεύθερος χώρος όπου οι δημοτικές αρχές  είχαν φυτέψει μερικά δέντρα, δυο παρτέρια με πολύχρωμα λουλούδια και είχαν τοποθετήσει δυο ζευγάρια παγκάκια, το ένα απέναντι από το άλλο, στα πλάγια του κηπάκου. (Στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης τέτοιοι κήποι, χώροι ανάπαυσης κι αναψυχής, είναι συνηθισμένοι, τους φτιάχνουν οι δημοτικές αρχές όπου μπορούν, αντίθετα με την Αθήνα, που οι δήμαρχοι θεωρούν κατάρα τον ελεύθερο χώρο –τσιμεντώνουν και χτίζουν όσο πιο πολύ μπορούν). Τα όμορφα, φωτεινά απογεύματα έπαιζαν τα παιδιά, ηλικιωμένοι λιάζονταν ψάχνοντας λίγη παρέα, έρχονταν και μαθητές καμιά φορά, που υποψιαζόμουν ότι  είχαν κάνει κοπάνα από το γειτονικό λύκειο.
 
         Περνούσα τακτικά από το παρκάκι αυτό και καμιά φορά ξαπόσταινα λίγη ώρα πριν συνεχίσω τις περιπλανήσεις μου στην πόλη. Συχνά – πυκνά έβλεπα να κάθονται, στο ίδιο πάντα παγκάκι, δυο γυναίκες. Η μια, νταρντάνα αράβισσα, γύρω στα 70,  με το χιτζάμπ προσεκτικά τυλιγμένο γύρω από το παχύ πρόσωπό της. Τα μάγουλά της κόκκινα, έσκαζαν από υγεία, το βλέμμα της σοβαρό πίσω από ένα ζευγάρι γυαλιά με χρυσό σκελετό, έπεφτε επιλεκτικά πάνω σε ανθρώπους και πράγματα αλλά δεν έμενε για πολλή ώρα. Γρήγορα γύριζε στο πλεκτό της –πάντα έπλεκε. Δαντέλες. Με ένα κούτσικο βελονάκι με γυριστή μύτη τραβούσε τις κλωστές, τις ένωνε, έκανε θηλιές και πέρναγε μαεστρικά τη μια μέσα στην άλλη κάνοντας περίτεχνα σχέδια, που θύμιζαν από μακριά τα αραβουργήματα της Αλάμπρα. Δούλευε με ταχύτητα και αφοσίωση.  Κάθε λίγο, όμως σταματούσε, ίσιωνε το πλεκτό πάνω στη φαρδιά μακριά φούστα της και το κοιτούσε, ξανά και ξανά, τραβούσε τις άκρες του, το τέντωνε και κάτι  έλεγε στην άλλη γυναίκα. Αγαπώ τις όμορφες λευκές δαντέλες, κυρίως γιατί μου θυμίζουν τη γιαγιά μου, τη μικρασιάτισσα και συγκινούμαι κάθε φορά που αγγίζω μια δαντέλα, σα να πιάνω το μαραμένο χεράκι της, χρόνια τώρα πεθαμένη.
         Η άλλη δίπλα της, ευρωπαία, γαλλίδα μάλλον. Ξερακιανή, κάπως νεότερη –στα νιάτα  της πρέπει να ήταν όμορφη ή έστω ενδιαφέρουσα. Το πρόσωπό της ήταν όλο γωνίες, με μια πλαστή αυστηρότητα που έσπαγε και διαλυόταν όταν  πλησίαζες, γιατί  το βλέμμα της ήταν αδύναμο και θλιμμένο και μαρτύραγε άνθρωπο που είχε κλάψει πολύ στη ζωή του. Φορούσε πάντα φορέματα ή ταγέρ στα χρώματα της γης, και, όπως το συνηθίζουν οι γαλλίδες, έδενε στο λαιμό της κάποιο  φουλάρι που φώτιζε κάπως το άχρωμο πρόσωπό της. Κι αυτή έπλεκε. Με δυο βελόνες. Μάλλινα. Πουλόβερ και κασκόλ και γάντια. Δούλευε κι αυτή με επιδεξιότητα αλλά όχι πολύ γρήγορα. Σταματούσε, κοιτούσε γύρω της, χάζευε τα παιδιά που έπαιζαν, κοιτούσε διακριτικά και με νοσταλγία κάποιο ζευγαράκι που φιλιόνταν σε  άλλο παγκάκι, συμβουλευόταν αφηρημένα το σχέδιο του πλεκτού της, τις οδηγίες που είχε σκίσει από κάποιο περιοδικό για να το πλέξει.

          Όλο και κάτι έλεγε η μια στην άλλη, φαινόταν να γνωρίζονται καλά. Η αράβισσα είχε συχνά  μαζί της ξηρούς καρπούς και της πρόσφερε, η άλλη, η γαλλίδα έφερνε  μια σοκολάτα και την έκοβε στη μέση. Η αράβισσα έπαιρνε το κομμάτι και το ‘τρωγε αργά, η γαλλίδα μασουλούσε νευρικά τους ξηρούς καρπούς. Πιο σπάνια άγγιζε η μια την άλλη. Στο μπράτσο ή στο χέρι. Έπλεκαν και μιλούσαν. Για την ακρίβεια, έπλεκαν περισσότερο και μιλούσαν λιγότερο αλλά φαινόταν να περνούν καλά μεταξύ τους.  Καμιά φορά τις έβλεπα να σκύβει η μια πάνω από το πλεκτό της άλλης και να σχολιάζουν –κάτι έδειχνε η μια με το δάχτυλο, κάτι απαντούσε η άλλη σηκώνοντας στον αέρα το εργόχειρο.  Δυο τρεις φορές, είδα την αράβισσα υπομονετικά να μαθαίνει  την ευρωπαία πώς να πλέκει με το βελονάκι κι εκείνη την παρακολουθούσε με προσήλωση, σχεδόν υποταγμένη στις υποδείξεις. Ρωτούσε, έδειχνε με το δάχτυλο, η άλλη επαναλάμβανε την κίνηση αργά για να την καταλάβει η φίλη της.
         Ωραία εικόνα! Δεν ήξερα τι με γοήτευε περισσότερο.  Αυτή η τρυφερή και  σίγουρη για τον εαυτό της συνάντηση των πολιτισμών που υπόγευε στη φιλία των δυο γυναικών  ή έπρεπε να βάλω τον τόνο απλώς στις συναντήσεις των γυναικών του κόσμου που φτιάχνουν τις φιλίες τους σε ένα προστατευμένο πλανήτη, φτιαγμένο από απλά υλικά,  καθημερινές χαρές και βάσανα  κοινά για τους ανθρώπους….
        Μια μέρα δεν βάσταξα και τις πλησίασα. Ήθελα να τις δω από κοντά, να μπω για λίγο στον  κόσμο τους, να εισβάλω χωρίς να με καταλάβουν στο μικρό, φωτεινό και απέριττο σύμπαν της φιλίας τους, να γευτώ τους ήχους της φωνής τους, την αίσθηση της ανταλλαγής των λέξεων, το άρωμα των βλεμμάτων… Ήξερα πως δεν ήταν σωστό αλλά δεν μπορούσα να αντισταθώ. Απέπνεαν τόση χαρά οι συναντήσεις τους, που ήθελα μια σταγόνα για φυλαχτό ενάντια στο φόβο της μοναξιάς και της εγκατάλειψης, ενάντια σ’ ένα κόσμο άξενο χωρίς την ευλογία της φιλίας.
         Έτυχε να κρατώ δυο τσάντες με ψώνια από το σούπερ μάρκετ που μου έδιναν μια δικαιολογία. Κάνοντας, λοιπόν, πως ταχτοποιώ τα ψώνια μου, έμεινα λίγα δευτερόλεπτα κοντά τους, όσο να ακούσω τον ήχο της κουβέντας τους.

         Και τις άκουσα…  Ω, έκπληξη! Τις άκουσα να μιλούν,  να επικοινωνούν γλυκά και τρυφερά, έτσι ακριβώς όπως περίμενα να είναι αναμεταξύ τους, τις άκουσα  να τιτιβίζουν λίγο βραχνά ανταλλάσσοντας πληροφορίες για το εργόχειρό τους –έδειχνε πάλι  η μια στην άλλη τη δουλειά της- και ποιος ξέρει τι να αφηγούνται  μέσα σε απέραντη κατανόηση, η κάθε μια στη γλώσσα της: αραβικά και γαλλικά.

 

Αύγουστος 2012

 
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 2:12 μ.μ. 1 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Τρίτη 1 Μαΐου 2012

H ΚΟΡΑΛΙΑ

Την ιστορία της Κοραλίας τη διηγήθηκα μια φορά
στην πολύ καλή μας ζωγράφο, την Κλεοπάτρα Δίγκα.
"Να κάτσεις και να τη γράψεις", μου είπε.
Την έγραψα, με λίγα χρόνια καθυστέρηση, ΄και της την αφιερώνω

         Στις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα,  διορίστηκα στη Δαύλεια, ένα χωριό στον Παρνασσό, 30 χιλιόμετρα από τη Λειβαδιά. Εκεί που ο μύθος λέει πως ο Οιδίποδας σκότωσε τον πατέρα του. Η φύση πάλι δεν μιλάει για θανάτους. Όμορφο βουνό ο Παρνασσός, πράσινο, όλο ζωή. Δεν χόρταινα να το περπατάω. Λάτρευα ειδικά ένα σημείο, λίγο πιο πάνω από το μικρό μοναστήρι της Ιερουσαλήμ -τέλειωνε σε ‘κεινο το σημείο το βουνό κι άρχιζε ο ουρανός, απέραντος σαν την ελεύθερη ψυχή του κόσμου, φυσούσε φρέσκος ο αέρας κι έπαιρνε τα ιζήματα του νου, ταξίδευα σε μέρη φωτεινά κι έρχονταν οι φτερούγες και μ’ έπαιρναν –θάνατος και ζωή μια αξεδιάλυτη ενότητα, μια ιερή παντοδυναμία ανεξάντλητη.  Εκεί είδα για πρώτη φορά στη ζωή μου ζωντανό αετό και κατάλαβα γιατί τον λένε βασιλιά των πουλιών και κυβερνήτη των ορέων.  Πετούσε ήρεμος, χορτάτος, με μια περηφάνια στο βλέμμα που έφτανε την περιφρόνηση. Τον ζήλεψα…
     

       Γυμνάσιο με λυκειακές τάξεις, έτσι τα λέγαμε τότε. Πήρα ανάκατα παιδιά από όλες τις ηλικίες της μέσης εκπαίδευσης, από την α΄ γυμνασίου μέχρι την γ΄ λυκείου.  Έτυχε μάλιστα στο πρόγραμμα μια μέρα να ‘χω τη μια ώρα τα μικρά της πρώτης και την αμέσως  επόμενη να μπαίνω για ιστορία στην τρίτη λυκείου. Μου ‘παιρνε ώρα να συνηθίσω τη διαφορά ηλικίας, να βρω ρυθμό και επίπεδο που να ταιριάζει σε παιδιά έτοιμα να αφήσουν σε κάνα χρόνο την εφηβεία, να ξαναπιάσω το χαμόγελο του ενήλικα κι όχι αυτό που ανθίζει ανυπότακτο στα χείλη μπροστά στις σκανταλιές –που τις νομίζουν κατορθώματα- των δωδεκάχρονων. Ας είναι.

         Την πρώτη φορά που την είδα, μου φάνηκε κοπέλα σε σχέση με τους συμμαθητές της, που είχαν ακόμα πάνω τους έντονα τα σημάδια του παιδιού και πάλευαν ηρωικά και δύσκολα να γίνουν έφηβοι. Ψηλή, γεροδεμένη, με μια χοντρή μακριά κοτσίδα να ξεκινά από την κορφή του κεφαλιού και να πέφτει βαριά πάνω στο δεξί ώμο, ως το ύψος της ρίζας του λαιμού και λίγο πιο κάτω. Μια όμορφη, χοντρή σκουροκάστανη κοτσίδα, δεμένη στην άκρη της άτεχνα με ένα άσπρο κορδελάκι. Ένα κούτσικο φιογκάκι από άσπρη, φτηνή κορδελίτσα, ξεφτισμένη στις άκρες, όλο κλωστούλες.
         Στα δυο πρώτα μαθήματα δεν είχε έρθει. Ήρθε στο τρίτο και μάλιστα αργισμένη. Χτύπαγε το κουδούνι οχτώ το πρωί (κάπως νωρίτερα από τα άλλα σχολεία που ήξερα, αλλά το λεωφορείο έφερνε τα παιδιά από το γειτονικό Μαυρονέρι νωρίς και πόσο να περίμεναν κι αυτά όσο ν’ ανοίξει το σχολείο; Βρέθηκε μια μέση λύση: χτυπούσε το κουδούνι στις οχτώ)- ναι, χτύπαγε το κουδούνι στις οχτώ, μπαίναμε για μάθημα στις οχτώ και δέκα, πρέπει να ‘χε περάσει πάνω από μισάωρο όταν άνοιξε την πόρτα χωρίς να χτυπήσει και μπήκε μέσα. «Καλημέρα, κυρία. Συγγνώμη! Καλή χρονιά» είπε κι έκανε το σταυρό της. Έπειτα πήγε και κάθισε δίπλα σε ένα κοριτσάκι που ήταν  μόνο του –στα χέρια της είχε ένα τσαλακωμένο, παλιό τετράδιο και ένα απλό μπιγκ στυλό, που τα άπλωσε μπροστά της.
         Κανονικά θα ‘πρεπε να τη μαλώσω, δεν ερχόμαστε όποτε θέλουμε στο σχολείο ούτε ανοίγουμε την πόρτα και μπαίνουμε χωρίς να ρωτήσουμε ούτε… Τα συνηθισμένα πράγματα που λέμε οι δάσκαλοι δηλαδή. Ειδικά σαν έχουμε την α΄ γυμνασίου και πρέπει να ξεμάθουν χούγια του δημοτικού, να μεγαλώσουν… Με κοίταξε όμως με ένα τόσο φωτεινό χαμόγελο, τόσο αθώο και τόσο γεμάτο από μια λάμψη που δεν ήθελε πολύ για να είναι μια άδολη αγάπη, που δεν το άντεξα. Όχι να τη μαλώσω δεν μπόρεσα αλλά ούτε καν μια νουθεσία της προκοπής δεν βγήκε από τα χείλη μου, να γίνει παράδειγμα για τα υπόλοιπα παιδιά –ανάμεσά τους η κόρη του διευθυντή και ένα ανήψι του κοινοτάρχη. Για να σώσω τα προσχήματα ψιθύρισα σχεδόν κάτι σαν «να μην ξαναργήσεις άλλη φορά και να χτυπάς την πόρτα».
         Δεν έμαθε ποτέ να χτυπάει την πόρτα. Η Κοραλία. Έτσι την έλεγαν. Πού βρέθηκε το θαλασσινό όνομα πάνω στα βουνά; Μυστήριο. Δεν έμαθε ποτέ να χτυπάει την πόρτα. Και έτυχε πολλές φορές να αργήσει μέσα στη χρονιά. Έμπαινε σα σίφουνας στην τάξη, καθόταν στο θρανίο της, άνοιγε τα βιβλία και τα τετράδιά της και μ’ άκουγε με  συγκινητική προσήλωση.  Τα μεγάλα καστανά μάτια της με τις πυκνές βλεφαρίδες που σκίαζαν τα κόκκινα φουσκωτά μάγουλα,  άνοιγαν διάπλατα για μερικά λεπτά αλλά έπειτα από λίγο το βλέμμα της έχανε την αστραφτερή αφοσίωση και περιπλανιόταν στο χώρο, για να καρφωθεί  στο μεγάλο παράθυρο και τις εικόνες που άφηνε να μπαίνουν μέσα στην τάξη. Δεν έκανε ποτέ φασαρία, δεν έπαιρνε μέρος στις σκανταλιές των άλλων, αλλά στο κεφαλάκι της δεν πέρναγε εύκολα καμιά γνώση.

          Η οικογένειά της ήταν φτωχή, οι γονείς της αγράμματοι αγρότες, που, αν δεν τους υποχρέωνε ο νόμος, δεν θα  την έστελναν καθόλου στο Γυμνάσιο. Κι άλλα παιδιά της οικογένειας είχαν εγκαταλείψει το σχολείο νωρίς. Στο χωριό ‘λέγαν κι άλλα, πως ο πατέρας έπινε και συχνά-πυκνά ακούγονταν μαλώματα και κλάματα από το σπίτι τους. Αλήθεια, ψέματα ποτέ δεν έμαθα ακριβώς. Κανένας δεν βρέθηκε να πει σταράτες κουβέντες. Πάντως ζόρια οικονομικά πρέπει να πέρναγαν, φαίνονται τα παιδιά που είναι καλοζωισμένα.
         Η Κοραλία είχε χέρια δυνατά, οι παλάμες της ήταν ήδη αργασμένες από τις δουλειές της γης. Ήξερε να σπέρνει, να κλαδεύει, να μαζεύει τον καρπό, σήκωνε κοφίνια με ελιές, τάιζε τις κότες, βόσκαγε τις κατσίκες και κράταγε χωρίς πρόβλημα ένα σπίτι ολόκληρο σαν έλειπε η μάνα της για καμιά δουλειά. Κι έλειπε συχνά. Μου το ‘λεγε η ίδια για να δικαιολογηθεί, όταν την έπιανα άγραφτη κι αδιάβαστη «Μη φωνάξεις, κυρία. Πάλι έλειπε η μάνα μου, είχα όλο το σπίτι στο κεφάλι μου» - ήταν  απ’ τα μεσαία παιδιά αλλά ήταν η μεγαλύτερη κόρη, αυτή αναλάμβανε σαν δεν μπορούσε η μάνα. Τον ενικό δεν κατάφερε κανείς να της τον κόψει, ό,τι κι αν της λέγαμε όλοι μας, μα ήταν ένας ενικός τόσο σεβαστικός, που στο τέλος ξέχναγες τους τύπους κι αφηνόσουν στη γλυκιά ουσία της αυθεντικότητας.

       Δεν είχα ξαναδεί τέτοιο πλάσμα. Οι κινήσεις της ήταν άγαρμπες, μπρούτες, τα χέρια της μύριζαν νοτισμένο χώμα και πορτοκάλι, στα ρούχα της –άκομψα ρούχα που τόνιζαν τα φαρδιά υποσχετικά λαγόνια της,  γυναίκας φορεσιές πάνω στο άγουρο κορμί της παιδούλας, που έδινε την εντύπωση ότι  σε λίγα χρόνια θα έφερνε στον κόσμο μια αρμαθιά γερά παιδιά-  στα ρούχα της πάντα έβρισκες μικρούς λεκέδες –λίγη λάσπη, ας πούμε, πιτσιλιές του ασβέστη από το κοτέτσι που ασβέστωνε μόνη της μια φορά την εβδομάδα, καμιά λαδιά από το φαγητό που είχαν βάλει να ψήσουν τα χαράματα, πριν ξεκινήσει η οικογένεια για τις δουλειές της. Η περπατησιά της είχε δύναμη, νόμιζες πως τα πόδια της θα τρυπήσουν τη γη και στη φωνή της τρεμόπαιζε το μεγάλωμα που ερχόταν κι αυτή το καλωσόριζε χωρίς τσιριμόνιες και φόβους, αλλά και χωρίς να βιάζεται. Παιδί ήταν ακόμα, δεν ήξερε άλλο τρόπο να είναι.
         Με πόναγε που δεν έπαιρνε τα γράμματα. Ήθελα να ανοίξει ο νους της, να δει που υπάρχουν και τόσα άλλα πράγματα στη ζωή. Μόνο στον Όμηρο τα κατάφερνε. Γιατί την άκουγε σαν παραμύθι την «Οδύσσεια». Σαν τα παραμύθια που της έλεγε η γιαγιά της, με τις ξωθιές και τα μαρμαρωμένα κορίτσια, που τα φιλάει ο πρίγκιπας και γίνονται βασίλισσες πάλι με μιας… Διάβαζα το απόσπασμα που έπρεπε να επεξεργαστούμε κι όση ώρα διάβαζα με κοίταζε γοητευμένη. Δεν κοίταζε μέσα στο βιβλίο της, σαν τ’ άλλα παιδιά, εμένα κοίταζε. Άκουγε άπληστα κι όπως το συνήθιζε καμιά φορά να λέει δυνατά ό,τι ένιωθε –«κυρία, πεινάω, να πάω να πάρω ένα κουλούρι;», «Αύριο έρχεται ο αδερφός μου ο φαντάρος»… φράσεις που της πέταγε ξαφνικά μέσα στο μάθημα, την ώρα που έκανα μια ερώτηση ή κάποιος συμμαθητής της διάβαζε την εργασία του, σημάδι φανερό πως η Κοραλία βαριόταν κι είχε ήδη φύγει από την τάξη-  κι όπως το συνήθιζε, λοιπόν, να λέει δυνατά ό,τι ένιωθε, όπως της ερχόταν, άπλωνε τα μεγάλα χέρια της προς εμένα, όπως κάνουμε στους αθλητές που θέλουμε να τους δώσουμε κουράγιο να φτάσουν στο τέρμα και να κόψουν την  κορδέλα, και μου φώναζε σχεδόν, παράκληση και προσταγή μαζί, «μην το κόβεις, κυρία, τώρα στο καλύτερο… μετά, τι έγινε μετά;».  Ενίοτε συνόδευε την ανάγνωσή μου με επιφωνήματα μιας αξιοζήλευτης συναισθηματικής συμμετοχής, που έκαναν τους συμμαθητές της να γελούν, εκείνη να κοκκινίζει κι εμένα –χωρίς να το λέω- να νιώθω πως αυτό το αυθεντικό πλάσμα έβρισκε τέτοια χαρά στον Όμηρο που όλοι μαζί οι καθηγητάδες από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, δεν θα την έβρισκαν ποτέ. Κάπως έτσι θα ένιωθαν και ‘κεινοι, οι σύγχρονοι του Ομήρου, που θα περιτριγύριζαν τον ραψωδό για να τον ακούσουν να τους διηγείται για χιλιοστή φορά αλλά πάντα πρώτη, τα κλέη των ηρώων και τους έρωτες των θεών.


         Μια μέρα, αργά το φθινόπωρο, έμπαινε ο χειμώνας πια, δίδαξα την ενότητα «δημοτικό τραγούδι» και ζήτησα από τους μικρούς μαθητές μου να μου φέρουν δημοτικά τραγούδια της περιοχής τους. «Όσοι έχετε κασετόφωνο» είπα «βάλτε τον παππού ή τη γιαγιά να σας τραγουδήσουν ένα τραγούδι ή φέρτε κασέτες με δημοτικά τραγούδια που ακούτε στις γιορτές, έστω γράψτε τους στίχους από ένα τραγούδι της περιοχής». Είχα σκοπό μάλιστα να φτιάξουμε μια μικρή συλλογή και να κάνουμε μια υποτυπώδη έκδοση, για την βιβλιοθήκη του σχολείου πιο πολύ, μια εμπειρία για τα παιδιά. Την επόμενη εβδομάδα, την μέρα που είχαμε ορίσει, ήρθαν όλα το καθένα με το τραγούδι του. Είχα πάρει κι εγώ μαζί μου το παλιό κασετόφωνο και μια κασέτα με δημοτικά από τη Δόμνα Σαμίου και το Χρόνη Αηδονίδη, φωνές λατρεμένες και οι δυο.
         Εκείνη την ημέρα δοκίμασα μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις –κακές εκπλήξεις- στη ζωή μου: τα τραγούδια που είχαν διαλέξει τα παιδιά να απαγγείλουν ή να τα βάλουν να τα ακούσουμε, πόρρω απείχαν από την λαϊκή δημιουργία, την ντόπια παράδοση. Ούτε ένα νανούρισμα, ούτε ένα νυφιάτικο, τίποτε. Πανηγυριώτικα της εποχής, τραγουδισμένα από φωνές στριγκιές και τσιριχτές μαζί, μπερδεμένοι ήχοι νησιώτικων με τα κλαρίνα των βουνών και άθλιοι στίχοι, ανέμπνευστοι και φτηνοί, μακριά από την ομορφιά και τη λιτότητα που ξέρουμε από το πραγματικό δημοτικό τραγούδι.
         Θύμωσα πολύ. Αυτό που έβλεπα, περισσότερο ακόμα κι από αυτό που άκουγα, δεν μου άρεσε καθόλου. Τα παιδιά διασκέδαζαν, χειροκροτούσαν, επαναλάμβαναν τους στίχους και φυσικά θεωρούσαν ότι αυτό που άκουγαν ήταν δημοτικό τραγούδι. Κι η Κοραλία ανάμεσά τους, που σειόταν και λυγιόταν καθισμένη στην καρέκλα της και γέλαγαν τα πυκνά τσίνορα απ’ τα οποία κρέμονταν χιλιάδες «όπα», που ονειρευόταν να πει στη ζωή της. Έκοψα ένα τραγούδι στη μέση και προσπάθησα να εξηγήσω, όσο πιο ευγενικά μπορούσα, ότι αυτά δεν είναι γνήσια δημοτικά τραγούδια και πως αυτό που τους είχα ζητήσει ήταν να τους πουν οι γονείς τους και οι παππούδες τους τραγούδια της περιοχής. Με κοίταζαν σαν να μην καταλάβαιναν τι τους έλεγα και κάποια ανάμεσά τους μου ψέλλισαν «αυτά ακούμε εμείς εδώ, και στο χωριό και στη Λειβαδιά, αυτά ακούμε». Τότε τους ζήτησα να κάνουν ησυχία, διάλεξα ένα όμορφο τραγούδι με τη Δόμνα Σαμίου, τώρα πια δεν θυμάμαι ποιο ήταν, αλλά ήταν ένας χαρούμενος σκοπός που σ’ έκανε να θες να σηκωθείς και να χορέψεις κι ας μην ήξερες τα βήματα. Σαν τέλειωσε το τραγούδι, περήφανη που -έτσι νόμιζα- είχα κάνει τους μαθητές μου συμμέτοχους σε μια μουσική ευωχία, ρώτησα: «Πέστε μου, παιδιά, τι διαφορά είχε το τραγούδι που σας έβαλα εγώ από τα όσα ακούσαμε προηγουμένως;».
         Δεν ήξερα πόσο δύσκολη ήταν η ερώτηση που έκανα στα μικρά παιδιά, που δεν είχαν τα παραδοσιακά ακούσματα που είχα θεωρήσει πως είχαν. Που είχαν μεγαλώσει κι αυτά με την τηλεόραση και που άκουγαν ό,τι ακριβώς άκουγαν τα παιδιά της πόλης. Τότε πρόσεξα την Κοραλία. Δεν μιλούσε. Κοιτούσε ίσια μπροστά της και με τα χέρια της έπλεκε και ξέπλεκε την άκρη της κοτσίδας της. Σα να σκέφτονταν τα χέρια της, δούλευαν τις τουφίτσες περνώντας τη μια μέσα στην άλλη και πάλι τις ξέλυναν… σαν να σκέφτονταν τα χέρια της. Έβλεπα που κάτι ήθελε να πει, αλλά δεν ήταν έτοιμη, δεν έβρισκε τα λόγια ίσως. Μου φάνηκε πως παιδευότανε. Άλλη φορά δεν την είχα δει έτσι.  Γύρισε τα μάτια της προς εμένα, έριξε το βλέμμα της μέσα στα μάτια μου, λες κι ήθελε να μου δείξει τι έβλεπε, ακόμα πιο πολύ να μου δείξει αυτό που ένιωθε και να βρω εγώ τις λέξεις να το πω για ‘κείνη.
         Έμεινε λίγο έτσι να με κοιτάει κι έπειτα, αφήνοντας μισοτελειωμένη την κοτσίδα, όπως το συνήθιζε, χωρίς να ζητήσει το λόγο, είπε δυνατά, καλύπτοντας ένα μουρμουρητό που είχε σηκωθεί στην τάξη, καθώς κουβέντιαζαν τα παιδιά μεταξύ τους την ερώτηση: «δεν ξέρω να σου το πω, κυρία, αλλά αυτό που έβαλες εσύ, να, εδώ μου, μέσα μου…»  και είχε μαζέψει τα χοντρά δυνατά δαχτυλάκια της όλα μαζί, πέταλα ενός λουλουδιού που θα άνθιζε από ώρα σε ώρα και ακούμπησε αυτήν ανθοδέσμη από δάχτυλα πάνω στο στέρνο της και την έσπρωχνε με μαλακά χτυπήματα να μπει μέσα στη καρδιά της και να μου δείξει τι εννοούσε. Αυτό που δεν μπορούσε να πει με τα λόγια, το έλεγαν τα λαλίστατα δάχτυλα και η κίνηση πάνω στο στέρνο από ένα χέρι που έψαχνε το δρόμο για την καρδιά. «Εδώ μου, μέσα μου» κι ήταν αυτό το «μου» δίπλα στο «εδώ», τόσο αταίριαστη σύνταξη, ένα λάθος στην πραγματικότητα,  που, όμως,  έκανε τη φράση μοναδική, μια έκλαμψη ποίησης, η λαϊκή δημιουργία που γύρευα να καταλάβουν τα παιδιά… «Εδώ μου, μέσα μου».

Η Κοραλία, που δεν έπαιρνε τα γράμματα.

Έχουν περάσει πια πολλά χρόνια. Τη φέρνω συχνά στο νου μου την Κοραλία. Θα ‘χει πια δικά της παιδιά που θα πηγαίνουν μάλλον στο ίδιο σχολείο. Και θέλω να πιστεύω πως έγινε ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Και οι γύρω της επίσης.



Μεγάλη Βδομάδα του 2012






Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 5:59 π.μ. 3 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Σάββατο 21 Απριλίου 2012

ΘΕΩΡΗΜΑ 1: ΠΡΩΙΝΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ

Μνήμη Μιχάλη Κ.

Δεν ξέρουμε κι όταν μάθουμε
αυτοί που έπρεπε να το μάθουν πρώτοι
δεν είναι πια εδώ.
Πώς φτάνει ως τους νεκρούς η συγγνώμη;

Η Δάφνη και το βουνό

 Είδα το Θεό. Τ’ ορκίζομαι πως λέω αλήθεια. Τον είδα. Ένα απόγευμα. Είχε βρέξει πριν. Έβρεχε όλο το μεσημέρι, μπορεί και πιο πολλές ώρες να έβρεχε, δεν θυμάμαι. Και μόλις το ρολόι χτύπησε πέντε, ακριβώς την ώρα που το ρολόι χτύπησε πέντε, αυτό το θυμάμαι γιατί κοίταζα όλη την ώρα το ρολόι, το κοίταζα με αγωνία και φόβο, έπρεπε στις εφτά να πάω στον πατέρα μου, στο νοσοκομείο, και να μείνω εκεί, δίπλα του, δίπλα σ’  αυτό που κάποτε ήταν ο πατέρας μου και τώρα κρατούσε φυλακισμένα τα υπολείμματα του, έπρεπε να πάω εκεί και να μείνω κοντά του, όλη τη νύχτα αν ήταν δυνατόν και να του μιλάω προσπαθώντας να πείσω τον εαυτό μου ότι μ’ ακούει, ότι κάτι εκεί μέσα, μέσα στο σώμα αυτό που ήταν του πατέρα μου, που ήταν ο πατέρας μου, καταλαβαίνει. Κάτι εκεί μέσα είναι ακόμα ο πατέρας μου και μπορεί να συλλάβει μέσα στο δικό του τρόμο, μέσα στον αποπνικτικό τάφο του κορμιού του την αγάπη και το φόβο και να με ελεήσει με ένα βλέμμα, ένα φευγαλέο, τελευταίο βλέμμα, να με ελεήσει με μια πράξη ζωής που θα πάρει το θάνατο μακριά, ένα νεύμα ζωής θα ήταν αρκετό για να πάρει μακριά το θάνατο, ένα φτερούγισμα των βλεφάρων για μένα, για την κόρη του, τη μοναδική του κόρη που κι αν δεν τη γέννησε το κορμί του, είναι δική του πιο πολύ από κάθε άλλον στον κόσμο, ένα και μοναδικό φτερούγισμα των βλεφάρων, μια ανεπαίσθητη σύσπαση των μικρών μυών που κινούν το πετσί που προστατεύει τα μάτια, αυτό το ρυτιδιασμένο πετσί με τα πεσμένα βλέφαρα, γυαλιστερό από το σμήγμα, χαρακωμένο από ένα ρυάκι γαλάζιο και δυο τρία μικρότερα κόκκινα… Κι όσο πλησίαζε η ώρα μεγάλωνε αυτό το θλιβερό καβούρι που δάγκωνε τους βρόγχους κάνοντάς με να πνίγομαι κι άκουγα τις βουές της μικρής πολιτείας σα να ‘ταν ξένες, μια αποτρόπαιη μπάντα στριγκών ήχων που πότε ξεθώριαζαν ευεργετικά και πότε έφταναν σε οξύτατα κακόφωνα κρεσέντι που έσκιζαν τ’ αυτιά μου και με ξεχώριζαν σε κομμάτια.
 Ναι, ήταν πέντε ακριβώς. Το ξέρω γιατί άκουσα καθαρά τα χτυπήματα του ρολογιού και τα μέτρησα ένα ένα, τα άκουσα όχι απειλητικά, όχι μοιραία, αλλά σα βλάσφημη υπενθύμιση και δεν τρόμαξα. Τα μέτρησα ένα ένα και δεν τρόμαξα, μόνο κοίταξα το ρολόι σαν εχθρό, κοίταξα το ρολόι σαν ένα παλιό γνώριμο εχθρό που συγκατανεύει γεμάτος αλαζονεία και σιγουριά, που συγκατανεύει μέσα στο θρίαμβό του, όχι όμως τη νίκη του. Σηκώθηκα τότε και πήγα στο παράθυρο και είδα τη βροχή να σταματάει, την είδα ακριβώς τη στιγμή που σταματούσε κι είδα ένα πουλί με βρεγμένα φτερά να τινάζει το λαιμό του και ν’ αλλάζει κλαρί πάνω στην καχεκτική γέρικη νεραντζιά, που δεν ξέρω ποιος φύτεψε ανάμεσα στις τόσες θαλερές λεύκες, ποιος τη φύτεψε και πότε, αλλά είναι εκεί λες από πάντα, άσχημη, καχεκτική και καμπούρα, με τον κορμό της πληγωμένο από τα παράσιτα, το τετράγωνο που της αντιστοιχεί στο σπασμένο τσιμέντο του πεζοδρομίου με χώμα άνυδρο, σκόνη πιο πολύ παρά χώμα, γεμάτο από τα περιττώματα των σκύλων της γειτονιάς που λες και την εκδικούνται και πάνε όλοι εκεί, κι αυτή επίμονα τους περιφρονεί και πεισματικά συνεχίζει να γεννάει μερικά κακοφτιαγμένα θεόπικρα νεράντζια, που ωριμάζουν αργά-αργά πάνω στα κλαριά της και πέφτουν αγύρευτα στη γη κατόπιν με μια κίνηση που ορίζει με χάρη, ναι, με χάρη, κάπως βαριά, αλλά πάντως χάρη, την έννοια της ευθείας.
Είδα τη βροχή να σταματάει και είδα τα σύννεφα να υποχωρούν και να εγκαθίσταται στον ουρανό το πιο απίστευτο γαλάζιο χρώμα, γαλάζιο με μια υποψία κίτρινου στις άκρες του ορίζοντα, τόσο γαλάζιο όσο ποτέ δεν φανταζόμουν ότι μπορεί να υπάρχει και νομίζω πως συγκινήθηκα και ίσως να χάρηκα μάλιστα κι ήθελα να μείνω εκεί να το κοιτάω αυτό το φωτερό γαλάζιο, το φτερωτό γαλάζιο, να το κοιτάω χωρίς να ακούω το ρολόι, με το ρυθμικό διάφανο των χτύπων του, το ρυθμικό διάφανο του χρόνου που παίρνει σχήμα και γεμίζει μορφές από τα δωμάτια και από τα σώματα των ανθρώπων, από την καθημερινότητα και την εξαίρεσή τους, που παίρνει σχήμα από τις πράξεις τους και είναι οι πράξεις τους, ο διάφανος άνοστος χρόνος.
Τότε τον είδα. Το γαλάζιο διαιρέθηκε σαν κύτταρο, άνοιξε στη μέση φτιάχνοντας ένα οκτώ που οι κύκλοι του αποκολλούνταν σιγά-σιγά αφήνοντας ένα σκοτεινό κενό εκεί που πριν ήταν το σημείο της ένωσής τους, ένα σκοτεινό κενό σα ρήγμα βαθύ, απύθμενο, σα ρήγμα άγριο και αφύλακτο, μια ρωγμή όπου έβραζε το μηδέν κραταιό και ήξερα πολύ καλά, ήξερα με μια διαύγεια τόσο απόλυτη που καμιά λέξη να μην μπορεί την πει, ναι, ήξερα ότι αυτό ήταν ο Θεός. Αυτή η ρωγμή που ήταν έτοιμη να τα ρουφήξει όλα με βιαιότητα, αυτή η ανελέητη ρωγμή που έχασκε γεμάτη δύναμη και περιφρόνηση, αυτή η σιωπηλή και σκοτεινή ρωγμή, ήταν ο Θεός. Με κοίταξε και χάθηκε. Με κοίταξε λες και ήταν εκεί μόνο για μένα, μόνο για να τον δω εγώ, να τον δω ότι με βλέπει και με περιμένει, όχι σα μοίρα, απλά με περιμένει και θα με νικήσει, θα νικήσει τον καθένα μας προσωπικά για να διορθώσει το λάθος που έκανε πριν από εκατομμύρια χρόνια, πώς αλλιώς να το πω, πριν από το χρόνο ίσως; το λάθος που έκανε να ξεχαστεί και να επιτρέψει  την αποδέσμευση της ζωής και την αυτονομία της.
Εχτές το βράδυ είδα δυο ανθρώπους. Περπατούσα με τα χέρια στις τσέπες, με το κεφάλι χωμένο βαθιά στο γιακά του παλτού μου, περπατούσα γρήγορα κι έστριψα την Παύλου Μελά και βγήκα στην Τσουρούτη Αναστασάκη κι ήταν σκοτεινά. Το πρωί είχαμε το μνημόσυνο του πατέρα κι είχαν έρθει όλοι, όλοι εκτός από τη θεία Κατερίνα, και από τον άντρα της θείας Κατερίνας κι η μητέρα είπε πως της κακοφάνηκε που η μεγάλη αδερφή του πατέρα δεν ήρθε στο μνημόσυνο του αδερφού της ενώ ήρθαν όλοι οι άλλοι, ήρθαν όλοι, είπε, αλλά τι είναι όλοι όταν λείπει ο πατέρας μου; Πώς στήνουμε ξανά και ξανά αυτό το όλοι, αυτό το ψεύτικο όλοι, αφού αυτοί που το αποτελούν δεν είναι όλοι εδώ; Το πρωί είχαμε το μνημόσυνο του πατέρα μου και το βράδυ βγήκα να κάνω έναν περίπατο στο κέντρο της πόλης, όπως κάθε βράδυ. Εδώ και καιρό έχω συνήθειες και με τρομάζει. Και επίσης σκέφτομαι πως τίποτε δεν άλλαξε από τη μέρα που με φώναξαν στο νοσοκομείο και μου είπαν «απεβίωσε» κι εγώ δεν καταλάβαινα τους κοιτούσα χωρίς να καταλαβαίνω, μου μιλούσαν μια γλώσσα άγνωστη, μου απηύθυναν λέξεις χωρίς νόημα, πρατσγφτυιγκ, κλιφτθμνς, απεβίωσε…κι ήρθε ο γιατρός και είπε «Δεσποινίς, ο  πατέρας σας… λυπάμαι», ήταν ο γιατρός που εφημέρευε, όχι ο δικός του γιατρός, αυτός ήρθε λίγο αργότερα και μετά μου έκαναν μια ένεση κι όταν άνοιξα τα μάτια μου ήταν δίπλα μου η θεία Κατερίνα και η Δομινίκη, η μικρή της κόρη, και είπε η θεία Κατερίνα «πρέπει να κάνεις κουράγιο, Δάφνη, αναπαύτηκε» κι εγώ έλεγα μέσα μου λόγια πολλά, μ’ έπνιγαν οι λέξεις, σαν ηφαίστειο που έχει εκραγεί κι έρχεται κύματα κύματα η λάβα, έτσι έρχονταν οι λέξεις και στριμώχνονταν πίσω απ’ τα δόντια, μέσα στο κλειστό στόμα στριμώχτηκαν όλες και χόρευαν ένα χορό εφιαλτικό και πρόστυχο, κι ήταν λέξεις απαγορευμένες όλες, βρώμικες, κι ήθελα να τις πω, όλες να τις πω, να τις φτύσω πάνω στη θεία Κατερίνα, γιατί η θεία Κατερίνα μίλαγε μια γλώσσα που την καταλάβαινα και μου ‘λεγε αυτό που δεν ήθελα ν’ ακούσω, που δεν ήθελα να μάθω, ήθελα να κλείσω τ’ αυτιά  μου πριν μπει μέσα η πληροφορία, πριν μάθω, να ξορκίσω το κακό, αλλά με πρόλαβε, μου το είπε και το έμαθα κι ήθελα να χύσω πάνω της λέξεις δηλητηριασμένες να της τρυπήσω μ’ αρρώστια τη σάρκα και το νου, καταραμένη, καταραμένη, να της πω,  αλλά ήρθαν οι λέξεις όλες μαζί και δεν ήξερα ποια θα βγει πρώτη μόλις ανοίξω το στόμα μου και την ώρα που χαλάρωσαν τα χείλη μου και άφησαν ένα μικρό άνοιγμα έβγαλα τον οχετό των σπλάχνων μου πάνω της, έκανα εμετό πάνω στη θεία Κατερίνα κι η Δομινίκη δάγκωνε νευρικά τα χείλη της να μην ξεσπάσει σε γέλια τρανταχτά βλέποντας τη μάνα της σ’ αυτά τα χάλια, κι έπειτα η θεία Κατερίνα έφυγε κι ήρθε πάλι ο γιατρός και μια καθαρίστρια και μου έλεγε ο γιατρός πως πρέπει να δείξω κουράγιο και άλλα τέτοια και πως είχαν ειδοποιήσει τη μητέρα μου στην Αθήνα και ερχόταν, γιατί έλειπε η μητέρα μου εκείνη την ημέρα, εκείνη ακριβώς την  ημέρα έλειπε, είχε πάει στην Αθήνα για το δάνειο, το δάνειο που θα μας έδινε ο Αντώνης –ποιος ήταν ο Αντώνης, ποιος είναι ο Αντώνης Δεληγιάννης δεν ξέρω, δεν έμαθα ποτέ, δεν χρειάστηκε να πάρουμε το δάνειο, το δάνειο που θα πλήρωνε τα χρέη από την αρρώστια του πατέρα, πολλά χρέη και χρειαζόμασταν κι άλλα χρήματα πολλά, 'λεγαν οι γιατροί «δεν γίνεται  τίποτε» αλλά δεν το πιστεύαμε, δεν το πίστευα εγώ ούτε και η μητέρα το πίστευε –τότε κατάλαβα πως τον αγαπούσε, πρώτη φορά σε τριάντα χρόνια κατάλαβα πως τον αγαπούσε, όταν  την είδα να κλαίει, κρυφά έκλαιγε αλλά έκλαιγε πολύ και δάγκωνε τα χέρια της για να μη βάλει τις φωνές και την ακούσουμε και εγώ θύμωσα μαζί της, θύμωσα πολύ, που ακόμα και μια τέτοια ώρα το κράταγε μέσα της το αβάσταγο κι έπλενε το πρόσωπό της με κρύο νερό κι έβαζε κρέμα στο πρόσωπο, το όμορφο πρόσωπό της, και στα  μάτια έβαζε κρέμα και την έστρωνε ώρα πολλή με την άκρια των δαχτύλων να φύγει η άψα απ’ τα κλάματα, να μη φαίνονται τα κλάματα, κι εγώ θύμωνα με τα μελιά της μάτια που έκρυβαν τόσο καλά τα κλάματα κι ήταν πάντα στεγνά κι ανέκφραστα και πιο πολύ θύμωνα γιατί τον αγαπούσε, τώρα πια ήμουν σίγουρη,  όταν έφτασε στο νεκροταφείο με το μαύρο ταγέρ και τις άψογα φορεμένες κάλτσες και τις καινούριες γόβες τις λουστρινένιες που έτριζαν κάθε λίγα βήματα, τις λουστρινένιες με το μικρό φιόγκο και το ψηλό τακούνι, κι ένιωσα αποστροφή και θαυμασμό ακριβώς γι’ αυτές τις λουστρινένιες γόβες, όταν έφτασε στο νεκροταφείο και ήρθε εκεί που τον είχαν, έτοιμο τον βρήκε, μέσα στο φέρετρο, το πρόσωπό του ήρεμο, σα να κοιμόταν, έλα πατέρα, έλεγα μέσα μου, έλα πατέρα, σήκω, τι δουλειά έχουμε εμείς εδώ; Εδώ είναι ο κόσμος των νεκρών, κι όλοι αυτοί τριγύρω μας δεν είναι άνθρωποι, είναι πόρτες που ανοίγουν απειλητικές για να σε κάνουν να σφάλεις –αν τους ακούσεις, θα περάσεις από μέσα τους στο βασίλειο των νεκρών- τον βρήκε έτοιμο, μέσα στο φέρετρο με τις γλαδιόλες και τα χρυσάνθεμα, μέσα στα τριαντάφυλλα και τα γαρίφαλα που απόθεσαν πάνω  του οι συγγενείς και τις λευκές νεραγκούλες και τις τουλίπες που του ‘φερα εγώ, τον βρήκε έτοιμο, ντυμένο το κουστούμι του το μαύρο το καλό, για σένα το ‘ραψα, Δαφνούλα μου, να το βάλω στο γάμο σου, μην τον αργήσεις όμως γιατί παίρνω κιλά και δεν θα μου κάνει σε λίγο, ντυμένο με το κοστούμι του γάμου μου, κι ήταν όμορφος και σαν πιο νέος, τον βρήκε ντυμένο με το μαύρο το κοστούμι του, το καλό, που το ’χε δώσει χωρίς να με ρωτήσει η θεία Κατερίνα, ίσως και για να με εκδικηθεί είχε δώσει αυτό το κοστούμι, του γάμου μου,  και μπήκε η μητέρα, με βήμα αργό, με τη μεγαλόπρεπη αξιοπρέπειά της που έκανε τη Ρομηνή να την αποκαλεί κοροϊδευτικά «η κόμισσα» αλλά και να σηκώνεται με σεβασμό στο πέρασμά της, μπήκε μ’ αυτήν την ήρεμη μεγαλοπρέπεια και πάλι ανέκφραστο το πρόσωπό της, αδάκρυτη, έτριξαν δυο φορές οι λουστρινένιες γόβες, πλησίασε κρατώντας απαλά στα χέρια της ένα μεγάλο μπουκέτο νερόκρινα, κρατώντας τα όπως θα κράταγε ένα μωρό, τόσο απαλά μη και ξυπνήσει, ένα μωρό που κοιμόταν στην αγκαλιά της, και τα ακούμπησε πάνω του όπως θα του ‘δινε το κοιμισμένο μωρό, να το κρατήσει λίγο κι αυτός, να ακούσει την ανάσα του, να μυρίσει το σωματάκι, να το ακουμπήσει στην καρδιά του, να το καθησυχάσει ο χτύπος της, να κάνει ύπνο ατάραχο, έτσι τ’ άφησε, κι έσκυψε μετά και φίλησε το παγωμένο μέτωπο, κι έμεινε παραπάνω ώρα σκυμμένη, με τα χείλια να ακουμπούν το μέτωπο, να γεύονται την ανατριχιαστική παγωμάρα του θανάτου, έμεινε εκεί σκυμμένη παραπάνω, πολύ παραπάνω απ’ όσο κρατάει ένα φιλί κι όταν σήκωσε το πρόσωπό της, αυτό ήταν πάλι ανέκφραστο αλλά σκοτεινό, πολύ πιο σκοτεινό, και στο μέτωπο του πατέρα, δεν το είδαν οι άλλοι, εγώ όμως το είδα, στο παγωμένο μέτωπο έλαμπε αμυδρά μια ζεστή σταγόνα υγρασίας, λες κι ήθελε μ’ αυτό το δάκρυ, το κατάδικό τους δάκρυ, για κείνην και για κείνον, λες και ήθελε να βεβαιωθεί ότι η ζέστα του κορμιού της, του ζωντανού κορμιού της η ζέστα, οι χυμοί της ζωής που κυκλοφορούσαν μέσα της, δεν μπορούσαν να τον φέρουν πίσω, δεν μπορούσε να μοιραστεί τη ζωή της αφήνοντάς του ένα κομμάτι που θα τον έφερνε πίσω, κοντά της, και σκύλιασα, κι ήθελα να σηκωθώ να της βγάλω τα μάτια τότε, γιατί, αν γινόταν κάτι τέτοιο, θα ‘ταν για να γυρίσει κοντά της κι όχι κοντά μας και γιατί βεβαιώθηκα για κάτι που υποψιαζόμουνα τα τελευταία χρόνια, μονάχα τα τελευταία χρόνια, πόσο ευτυχισμένος είχε υπάρξει  δίπλα της, το μόνο που είχα στη ζωή μου ήταν ο πατέρας μου αλλά δεν ήταν μόνο πατέρας μου, ήταν και ο σύζυγός της.
Της έκανα θέση και κάθισε δίπλα μου, αμίλητη κάθισε, ακίνητη, κοιτούσε το πάτωμα, σηκώθηκαν διάφοροι κι ήρθαν για τα συλλυπητήρια, έδινε ευγενικά το χέρι, τους ευχαριστούσε ψιθυριστά, μετά τον τέταρτο, όσο να πλησιάσει ο επόμενος, άπλωσε το αριστερό της χέρι κι άρπαξε, ναι άρπαξε, με λαχτάρα και τρόμο το δικό μου, το άρπαξε και το  κράτησε όπως ο πεινασμένος μια φέτα ψωμί τρέμοντας μπροστά στην ανέλπιστη ευτυχία, κρατώντας το εύρημα  σφιχτά στη χούφτα του και κρυμμένο για να μην του πάρει κανείς, το κράτησε το χέρι μου έτσι ακριβώς κι ανάμεσα στο επόμενο ευχαριστώ και τη νέα αναμονή «πάρε με από δω» μουρμούρισε με απελπισία «πάρε με από δω, παιδί μου, δεν αντέχω» και δεν ήξερα αν εννοούσε τα συλλυπητήρια ή το νεκρό πατέρα μου αλλά την αγκάλιασα, δηλαδή πέρασα το χέρι μου γύρω από τους ώμους της και ξέροντας πόσο κακό της έκανα, είπα «ξέρεις πως δεν κάνει».
Ήρθε ο γιατρός, λοιπόν, και μου ‘λεγε  πως την είχαν ειδοποιήσει τη μητέρα μου και πως ερχόταν, με το πρώτο αεροπλάνο ερχόταν, και πως η θεία μου είχε αναλάβει όλες τις μακάβριες λεπτομέρειες γι’ αυτό που έπρεπε να γίνει. Είπε αυτό που έπρεπε να γίνει, δεν είπε τη λέξη, μπορεί να φοβήθηκε, εμένα ή τη λέξη δεν ξέρω. Ακόμα δεν ξεκαθάρισα, φοβούνται οι γιατροί το θάνατο; Τον λένε Στέργιο το γιατρό, Στέργιο Πουλόπουλο, μ’ αρέσει τ’  όνομά του και το λέω όποτε μπορώ, ούτε κι αυτός είναι από τη Ρομηνή, ήρθε πριν από καιρό στο δημόσιο νοσοκομείο, του άρεσε η μικρή πόλη κι έμεινε, κάπου-κάπου σκέφτεται να φύγει, να γυρίσει στη δική του πόλη, μικρή πόλη κι αυτή αλλά του κάμπου, το μετανιώνει,  «γιατί να το κάνω, περιστέρι μου;» λέει. «Κι εκεί  μικρός ο τόπος κι εδώ μικρός». Κι αλήθεια είναι.  απ’ τη μια άκρη, το Μικρό Ακρωτήρι, ως πάνω στο λόφο, στη Νέα Πόλη, μια ώρα μια ώρα και κάτι με τα πόδια, λίγο πιο μεγάλη είναι η απόσταση από το Μεγάλο Ακρωτήρι στα ανατολικά, στα Γκρεμά,  που οι παλιότεροι τα λέγανε Καϊδια, αλλά κανείς ποτέ δεν ξεδιάλυνε γιατί, ως την άγρια παραλία στα νότια με τα κοφτερά βράχια και την υπόγεια σπηλιά. «Τόσος είναι κι ο δικός μου τόπος, περιστέρι μου», λέει. «Μόνο που εδώ έχει θάλασσα».  «Εδώ θα μείνεις; Για πάντα;» τον ρώτησα. Είπε: «πάντα ήθελα να αποκτήσω ρίζες».
«Τότε γιατί δεν έμεινες στον τόπο σου;»
 «Γιατί εκεί οι ρίζες ήταν ξένες»
 «Και δεν ονειρεύεσαι να ταξιδέψεις… να πας αλλού και να ‘ναι μακριά;» 
«Όχι», λέει, «παντού τα ίδια είναι. Τέτοια ονειρευόμουνα, όταν ήμουν παιδί, τώρα μεγάλωσα, έπαψα να ‘χω στο νου μου ταξίδια, θέλω ένα σπίτι δικό μου, μια γυναίκα δική μου κι ένα γιο».
 «Όμως ολημερίς κοιτάς τη θάλασσα».
 «Αυτήν κοιτάω, όχι τα ταξίδια. Μ’ αρέσει η θάλασσα. Μ’ αρέσει να κολυμπάω, να πετάω βότσαλα, να περπατάω στην παραλία. Μ’ αρέσει να ψαρεύω και να πιάνω ωραία μεγάλα ψάρια και να παινεύομαι στους φίλους μου για τη μαεστρία μου. Όταν έχω βραδινή βάρδια στο νοσοκομείο, τις ώρες που δεν κάνω επισκέψεις ή δεν έχω έκτακτα περιστατικά, σκέφτομαι τη θάλασσα, την ακούω και μ’ αρέσει, περιστέρι μου».
 «Εγώ τη σιχαίνομαι τη θάλασσα. Ήθελα φτερά, ήθελα να ‘μαι μάγισσα και να πετάω τις νύχτες πάνω σε σκουπόξυλα και να ‘μαι παντού, όλα τα ωραία να τα δω και να τα χορτάσω. Εγώ σιχαίνομαι τη θάλασσα, άκου με που το λέω, το λέω δυνατά, μ’ όλη μου την ψυχή, σιχαίνομαι τη θάλασσα, την οσμή της αρμύρας, τα φύκια που μπερδεύονται στα πόδια μου στην ακρογιαλιά, τα σιχαίνομαι και τα φοβάμαι. Σα μικρά φίδια, θα κολλήσουν πάνω μου και θα μου πιουν τη ζωή με τα αόρατα δόντια τους, άκου με, Στέργιο, το λέω… όλη μου τη ζωή το ‘κρυβα, όλη μου τη ζωή καμωνόμουνα πως την αγαπούσα, μόνο και μόνο γιατί την αγαπούσε ο πατέρας μου και δεν  ήθελα να του το  φανερώσω, δεν ήθελα να το ξέρει, την αγαπούσε τόσο που, αν το ‘λεγα, φοβόμουνα μήπως πάψει να με αγαπάει κι έπειτα συνήθισα κι όταν έβγαινα απ’ το νερό της σκουπιζόμουνα για ώρα  ως να φύγει η υγρασία της από πάνω μου και ξάπλωνα στον ήλιο να στεγνώσω ακόμα πιο πολύ. Λες και διαφορετικά θα έλιωνα, θα μου ‘παιρνε το κορμί και θα το έκανε μικρές ρευστές λεπτομέρειες από μπεζ και κόκκινο. Αλλά δεν του το είπα ποτέ…  Τον άφηνα να με πηγαίνει συχνά απ’ την αρχή του καλοκαιριού μέχρι τις πρώτες μπόρες του φθινοπώρου για μπάνιο κι όταν είχε δουλειά και δεν μπορούσε κι έλεγε «συγγνώμη, Δαφνούλα μου, σήμερα δεν γίνεται, αύριο όμως θα πάμε οπωσδήποτε» πάλι δεν του το ‘πα… Τώρα το λέω, σε σένα το λέω, τη σιχαίνομαι τη θάλασσα…».
 «Ησύχασε, περιστέρι μου, μια μέρα κι εσύ θα την αγαπήσεις, έτσι παράφορα, όπως ο πατέρας σου κι εγώ, όταν πια δεν θα θέλεις ταξίδια, θ’ αγαπήσεις τη θάλασσα»
 « Μ’ αγαπάς, Στέργιο;»
 « Όχι ακόμη, περιστέρι μου. Μα θέλω να ζήσουμε μαζί και να κάνουμε παιδιά».
         Έχει μύτη γαμψή και τα χείλη του είναι λεπτά και κόκκινα. Κοιτάζει τα πράγματα σαν να είναι ζωγραφιές. Χαμογελάει επαγγελματικά, από συνήθεια, κάτω απ’ το χαμόγελο το κενό και φυσάει ένας άνεμος, σηκώνει ψηλά φύλλα και χαρτιά, κι αυτός δεν το ξέρει. Μερικές φορές ανατριχιάζω, τον φοβάμαι μερικές φορές. Όμως όταν έφυγε, πέρυσι την άνοιξη που έφυγε και πήγε στο χωριό του κι έλειψε πολύ, ήθελα να γυρίσει, δεν του το είπα αλλά ήθελα να γυρίσει και ήθελα να μ’ αγαπάει ούτε αυτό του το είπα αλλά ήθελα να γυρίσει και να μ’ αγαπάει. Όταν γύρισε, όλα ήταν όπως πρώτα, λες κι ο μήνας που ‘λειψε δεν υπήρχε στο ημερολόγιο, μια απουσία που δεν συνέβη. Ήθελα να γυρίσει και να μ’ αγαπάει. Γύρισε ακριβώς τη μέρα που μου είχε υποσχεθεί και είπε «ήταν ωραία, περιστέρι μου. του χρόνου θα σε πάρω μαζί μου».
Απόσπασμα  από τη νουβέλα "Θεώρημα 1: Πρωινός Περίπατος" 
 (περιέχεται στο βιβλίο "Η ΔΑΦΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΒΟΥΝΟ" (2 νουβέλες),
Εμπειρία, Αθήνα, 2009, σσ. 7-33)

Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 8:04 π.μ. 1 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Κυριακή 25 Μαρτίου 2012

Ο ΣΚΥΛΟΣ ΝΩΝΤΑΣ. Μια ιστορία χωρίς κρυφά μηνύματα και υψηλούς στόχους.



Είμαι ζωοφοβική. Δεν ντρέπομαι  να το ομολογήσω.  Ή, ακριβέστερα, δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω πλέον. Πώς γεννήθηκε αυτός ο φόβος μέσα μου δεν το γνωρίζω –κάποια επίθεση σκύλου, όταν ήμουν ακόμη νήπιο; Η επιρροή  της επίσης ζωοφοβικής μητέρας μου; Μάλλον αυτό το τελευταίο μέτρησε αλλά δεν εξηγεί εντελώς γιατί αυτός ο τρόμος που με ταλάνιζε για χρόνια –με ταλανίζει ακόμα- μπροστά στη θέα ενός ζώου, για επαφή μαζί του βεβαίως ούτε λόγος. Όταν ήμουν παιδί, και αργότερα, κατά τη διάρκεια της εφηβείας και της πρώιμης νεότητας αρκούσε να δω από μακριά ένα σκύλο, ιδίως ένα κινούμενο σκύλο, που βάδιζε ή έτρεχε περιχαρής και κουνώντας την ουρά του για να το βάλω κυριολεκτικά στα πόδια και να αναζητήσω τρέμοντας και κάθιδρη καταφύγιο σε παρακείμενο μαγαζί ή πυλωτή πολυκατοικίας. Και αυτός ο φόβος απλωνόταν σε όλα τα ζώα, όσο μικρά και αθώα κι αν ήταν, και στα πουλιά επίσης.  Ενθυμούμαι πως κάποτε βρέθηκα σε αγροικία φίλων των γονιών μου που διέθετε ορνιθώνα. Οι κότες τριγύριζαν ελεύθερες στην αυλή κακαρίζοντας και ψάχνοντας στο έδαφος για την τροφή τους, ενίοτε ανέβαιναν και στη χαμηλή βεράντα, όπου είχαμε καθίσει για να προστατευτούμε από τον καίοντα ήλιο του μεσημεριού. Έζησα ένα δράμα, δεν ευχαριστήθηκα ούτε το δροσερό υποβρύχιο, ούτε τα φρούτα τα μόλις κομμένα από τα δέντρα του κτήματος, ούτε καν αυτό το φρέσκο αυγό που μου σέρβιρε με περισσή φροντίδα η κυρία που μας φιλοξενούσε. Με απασχολούσε συνεχώς το σε αραιά διαστήματα πέρασμα των ορνίθων από την βεράντα.   
Παραδόξως ουδέποτε φοβήθηκα τα έντομα –κατσαρίδες, αράχνες και τα τέτοια. Αντιθέτως, τα αντιμετωπίζω πάντα με περισσή γενναιότητα, χωρίς σιχασιά και με μεγάλη ψυχραιμία. Τα λιώνω χωρίς τύψεις ή τα ψεκάζω με μεγάλη ευθυβολία με τα ειδικά εντομοκτόνα, που έχω πάντα στο σπίτι. Έχω βεβαίως κάποιες τύψεις για το οικολογικό κόστος, αλλά φαντάζομαι ότι δεν θα ανατραπεί το βιοσύστημα της πολυκατοικίας στην οποία διαμένω από μερικές κατσαρίδες λιγότερες. Επίσης, παραδόξως, τα μόνα ζώα που δεν μου δημιούργησαν ποτέ συναισθήματα τρόμου είναι τα φίδια. Αλλά αυτά τα έχω δει μόνο σε ταινίες και στις προθήκες ζωολογικών κήπων και μάλλον δεν αποτελούν εξαίρεση στη ζωοφοβία μου. Πιθανότατα βαθιά μέσα μου να γνωρίζω πως, ως κάτοικος της πόλης, που σπανίως χαίρεται περιπάτους σε μακρινές εξοχές, μάλλον δεν θα έχω ποτέ την ευκαιρία να συναντηθώ με κανένα εκπρόσωπο του είδους.
Πρέπει πάντως να ομολογήσω και κάτι ακόμα, που μάλλον θα ακουστεί ως παραδοξολογία. Αγαπώ τα ζώα. Τα θαυμάζω. Κάθε είδος για διαφορετικούς λόγους και όλα μαζί για την απλότητα και την οριστικότητα της ύπαρξής τους. Νιώθω μάλιστα μεγάλη ενοχή για όσα απίστευτα διαπράττει ο άνθρωπος εναντίον τους, για τα βάσανα και τις καταστροφές στις οποίες υποβάλλει τη φύση, υποχρεώνοντας γένη ολόκληρα να εξαφανιστούν από προσώπου γης, ζώα ωραία με χιλιετηρίδες ύπαρξης σε ό,τι μπορούμε καταχρηστικά να ονομάσουμε ιστορία τους. Ας είναι. Ναι, ζωοφοβική μεν αλλά αγαπώ τα ζώα δε. Θυμώνω με όσους τα κακοποιούν, πού και πού δίνω κανένα μικρό ποσό σε οργανώσεις προστασίας ειδών υπό εξαφάνιση ή φροντίζω να αφήσω διακριτικά και χωρίς να λερώνω το χώρο λίγη τροφή για κανένα δύστυχο σκύλο. Φαντάζομαι ότι δεν είναι αυτή η συμπεριφορά μου μοναδική. θα πρέπει να υπάρχουν πολλοί σαν και μένα και αυτή η σκέψη με παρηγορεί.
Με τα χρόνια η κατάσταση μου έχει κάπως βελτιωθεί. Ιδίως όταν περπατώ με κάποιον άλλο ζωοφοβικό, τη μητέρα μου ή τη νεαρή εξαδέλφη μου ας πούμε, υπερνικά η διάθεση της βοήθειας, το αίσθημα της προστατευτικότητας που με διακατέχει βασανιστικά και δύσκολα το τιθασεύω για να μη γίνει ενοχλητικό. τότε  με γενναιότητα αναλαμβάνω να περάσω τον άλλον δίπλα από ένα σκυλί ή μια μικρή αγέλη σκύλων είτε να εκδιώξω με τρυφερότητα το γάτο που μας παρενοχλεί εκλιπαρώντας λαίμαργα για τροφή σε κάποιο εστιατόριο ή ταβέρνα. Μάλιστα είναι καιρός που νιώθω καμιά φορά την ανάγκη να αγγίξω ένα όμορφο ή ένα ταλαιπωρημένο ζώο, να το χαϊδέψω γλυκά και πιάνω τον εαυτό μου να χαμογελά σε σκύλους ή να μιλά τρυφερά σε γάτες. Πλην, φευ, ακόμη αδυνατώ να το πραγματώσω, εκτός αν κάποιος άλλος βρίσκεται κοντά και το κρατά ή είμαι σίγουρη πως μπορεί να το πάρει, αν κι αυτό δείξει διάθεση να με αγγίξει. Ιδίως δεν μπορώ το γλείψιμο των σκύλων, αυτό μου είναι αδύνατον να το ανεχτώ. Γι’ αυτό και κάποτε που σκέφτηκα να πάρω ένα σκύλο, έδιωξα αμέσως τη σκέψη. Βεβαίως την έδιωξα και για ένα άλλο λόγο. Μ’ αρέσουν τα μεγάλα σκυλιά, με το πλούσιο τρίχωμα και τη βροντερή φωνή αλλά μένω σε διαμέρισμα. Πώς να καταδικάσεις ένα τέτοιο δυνατό και μεγαλόσωμο ζώο να περάσει τη ζωή του σε μια φυλακή με μικρά διαστήματα δραπετεύσεων, που το μόνο που θα του προσφέρουν είναι να ξέρει τι έχασε για λίγα κόκαλα και λίγα χάδια.
 Η βελτίωση της ζωοφοβίας μου, ιδίως σε σχέση με τους σκύλους, δεν ήταν προϊόν ωρίμανσης είτε λογικής επεξεργασίας του φόβου. Ήταν εν πολλοίς κατόρθωμα ενός σκύλου. Και θέλω να διηγηθώ αυτήν την ιστορία που συνέβη πριν από αρκετά χρόνια.
Συνεργαζόμουν τότε με ένα οικολογικό περιοδικό που είχε την έδρα του σε έναν από τους δρόμους του Ψυρρή. Δεν θυμάμαι πια την οδό αλλά μπορώ εύκολα να οδηγήσω κάποιον εκεί, έστω κι αν έχει αλλάξει αρκετά σήμερα η περιοχή. Την εποχή που διαδραματίζεται η ιστορία που θα σας πω, η γειτονιά αυτή μόλις άρχιζε να παίρνει το σημερινό της χαρακτήρα, για τον οποίο έχω τα πλέον αντιφατικά συναισθήματα: καταλαβαίνω την εμπορευματοποίηση της περιοχής, την αλλοίωση του χαρακτήρα της, το αβίωτο των ολίγων εναπομεινάντων κατοίκων, την απαράδεκτη κιτσαρία και εν πολλοίς συμμερίζομαι τις επικρίσεις από  ευαίσθητους ως προς το περιβάλλον πολίτες  αλλά και ειδικούς, όμως ένα κομμάτι του εαυτού μου συμπαθεί αυτή τη γειτονιά έτσι όπως  είναι τώρα. Άλλωστε μ’ αρέσουν τα θέατρα της περιοχής: η «Αποθήκη», η «Πολιτεία» –που της χρειάζεται μια καλή ανακαίνιση- και φυσικά το «Εμπρός», που δυστυχώς έκλεισε μετά το θάνατο του Τάσου Μπαντή και ακόμη διατρέχει τον κίνδυνο να μετατραπεί σε ευαγές … οινοπνευματοποτείον μετ’ ορχήσεως.
Ο κακότροπος αλλά ευφυής διευθυντής του περιοδικού που υπήρξε και σημαντικός διανοούμενος, συγκέντρωνε γύρω του μια μικρή συντροφιά φίλων και συνεργατών –άνθρωποι της διανόησης εκλεκτοί με έργο αξιόλογο ο καθείς αλλά στην πλειονότητά τους επηρμένοι και κάποιοι νεότεροι διανοούμενοι που ετοιμάζονταν κι αυτοί να υιοθετήσουν την ίδια ή και μεγαλύτερη έπαρση, αλλά δεν είχαν ακόμη αποδείξει πως το έργο τους δικαιολογούσε τέτοιες συμπεριφορές. Είχε δημιουργηθεί, λοιπόν, ένας κύκλος περί το περιοδικό, ως είθισται με τα περιοδικά εν γένει, και είχαν συναφθεί φιλικές σχέσεις μεταξύ των μελών, σχέσεις συμπαράστασης και αλληλεγγύης όχι όμως γι’ αυτό και πάντα ανέφελες. Συχνές διαφωνίες σε θέματα θεωρίας –ή και άλλα βεβαίως- οδηγούσαν σε διαπληκτισμούς και πρόσκαιρες ψυχράνσεις. Οι πικρίες δεν κρατούσαν για πολύ, ο βασικός πυρήνας τα έβρισκε εκ νέου. Αντιθέτως έφευγαν συχνά οι περιφερειακοί και ζητούσαν αλλού στέγη των προβληματισμών ή της ματαιοδοξίας τους. Ο άνδρας αυτός είχε και ένα σκύλο. Ένα γέρικο σκύλο. Τον είχε τρόπος του λέγειν δηλαδή, γιατί ο σκύλος αυτός  τριγύριζε ελεύθερος, χανόταν για μέρες, επέστρεφε, ξανάφευγε, άλλοτε τον ακολουθούσε πιστά, άλλοτε ξέμενε πίσω βαριεστημένος, πολλές φορές γύριζε χορτάτος από μια περιοδεία του και δεν άγγιζε σχεδόν το φαγητό που ο Κ.Μ. του έβαζε σ’ ένα τσίγκινο πιάτο πίσω από την ξύλινη πόρτα της αποθήκης. Έπινε μόνο άπληστα νερό. Ήταν ήσυχο σκυλί και διακριτικό. Καθόταν σιωπηλό ώρες ολόκληρες παρακολουθώντας τις ατέλειωτες συζητήσεις των φίλων και συνεργατών του περιοδικού, υπέμενε υπομονετικά τους καπνούς των τσιγάρων τους που σχημάτιζαν ένα πυκνό δύσοσμο σύννεφο και σκοτείνιαζαν την ατμόσφαιρα στο ήδη σκοτεινό γραφείο (σχεδόν ποτέ τα παράθυρα δεν άνοιγαν διάπλατα, ακόμα και τις πιο ηλιόλουστες μέρες ο Κ.Μ. προτιμούσε το ηλεκτρικό φως.  Σπάνια έχω συναντήσει άνθρωπο με μεγαλύτερη γνώση της φύσης και τόσο μικρή επαφή μαζί της).  Καθόταν, λοιπόν, ο σκύλος σιωπηλός κατά τη διάρκεια πολύωρων συζητήσεων ή συνεδριάσεων της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού, μόνο γρύλλιζε πού και πού, χασμουριόταν, γλειφόταν, δάγκωνε το σώμα του αναζητώντας ενοχλητικά παράσιτα, κουνούσε την ουρά του λες και ήθελε να διαπιστώσει πως την είχε ακόμη. Καμιά φορά σηκωνόταν, έκανε μια βόλτα και επέστρεφε ακριβώς στην αρχική του θέση. Χωρίς να ενοχλήσει κανέναν, στο ελάχιστο. Μερικές φορές κάποιοι θυμόνταν και του έκαναν ένα χάδι, που το δεχόταν με ευχαρίστηση. Πάντως ήταν αχάιδευτος σκύλος και τον λυπόμουν γι’ αυτό.
Όποτε τον έβλεπα πνιγόμουν ανάμεσα σε δυο αντιφατικά συναισθήματα. Από τη μια μου ‘ρχόταν να τον βάλω να κάτσει μπροστά στα πόδια μου και να τον χαϊδέψω ως να βαρεθεί και να φύγει από μόνος του κι απ’ την άλλη η ζωοφοβία μου  ξύπναγε κραταιή και μ’ έκανε να ιδρώνω, μόλις τον έβλεπα να με πλησιάζει. Ο λαιμός μου στέγνωνε, κατάπινα με κόπο, η ανάσα μου γινόταν πιο γρήγορη, κρατιόμουν με τα δόντια να μη το βάλω στα πόδια –κυρίως για να μη με κοροϊδέψουν οι άλλοι, αλλά και γιατί ήξερα πως έτσι θα τον έκανα να με κυνηγήσει, έστω και χωρίς κακή πρόθεση (ήξερα πως η μυρωδιά που εκπέμπει το φοβισμένο σώμα ερεθίζει τα σκυλιά). Όταν ο Νώντας ήταν εκεί –Νώντα το έλεγαν το σκυλί- πέρναγα μαρτύρια. Προσπαθούσα να φοράω πάντοτε παντελόνι ούτως ώστε, αν τυχόν ποτέ με αγγίξει με τη γλώσσα του, να μη νιώσω την υγράδα του σάλιου, έπαιρνα μαζί μου μεγάλες τσάντες και τις έβαζα σαν προστατευτικό τείχος ανάμεσα σε μένα και σ’αυτόν, παρακαλούσα την ηλικιωμένη γραμματέα να τον κρατήσει κοντά της ως να τελειώσει η συζήτηση με τον, πώς να τον ονομάσω; ιδιοκτήτη του; αφεντικό του; Τίποτε δεν ταιριάζει ακριβώς.

Είχαν περάσει ένα δυο μήνες από τότε που πρωτοπήγα στο περιοδικό. Το περιβάλλον μου είχε γίνει οικείο, είχα αρχίσει να συμπαθώ τους συνεργάτες του, τουλάχιστον κάποιους απ’ αυτούς και πάντως είχα αδυναμία στην Ελπίδα, τη γραμματέα, που φρόντιζε αγόγγυστα και με εξαντλητική επάρκεια τις ανάγκες του περιοδικού. Και, κατά περίεργο λόγο, συμπαθούσα  το Νώντα. Τα μάτια του είχαν θλίψη, το βήμα του δεν ήταν αλαφρό, έδειχναν πάνω του τα χρόνια. Μια δυο φορές, όπως καθόταν κουλουριασμένος στα πόδια της Ελπίδας, μισοκοιμισμένος και ακίνητος,  είχα απλώσει το χέρι μου στην πλάτη του και του είχα κάνει ένα μικρό χάδι, κίνηση που με είχε εκπλήξει και μένα την ίδια. Με την άκρια του δείχτη δηλαδή είχα αγγίξει λίγο το κοντό καφετί σκληρό τρίχωμα, ένα χάδι φοβισμένο αλλά τρυφερό, που ξεκινούσε από τη ρίζα του κεφαλιού και προχωρούσε προσεκτικά ως τη μέση της ραχοκοκαλιάς.
Φαίνεται ο σκύλος είχε καταλάβει το φόβο μου –αυτό που οι άνθρωποι δεν καταλάβαιναν, λες και δεν έχουν όλοι κάποιο φόβο στη ζωή τους, δεν φοβούνται κάτι, το αεροπλάνο, τους κλειστούς χώρους, τα μεγάλα ύψη ή ό,τι άλλο- ναι, πρέπει να είχε καταλάβει το φόβο μου και με αντιμετώπιζε με συγκινητική κατανόηση. Όταν ήμουν στο γραφείο του Κ. Μ. είτε δεν έμπαινε καθόλου μέσα είτε καθόταν κάπου μακριά μου, στην άλλη άκρη του δωμάτιου, μολονότι η αγαπημένη του θέση ήταν μπροστά στο μεγάλο τραπέζι που χρησιμοποιούσε για γραφείο ο Κ.Μ. Αυτό κράτησε κάπου δυο μήνες.
Ένα σαββατιάτικο πρωινό πήγα για να παραδώσω ένα μικρό άρθρο. Είχα χρόνο, ήμουν χαλαρή και χαρούμενη, γιατί μόλις είχα τελειώσει ένα κείμενο που με παίδευε από καιρό,  και κάθισα να πιω καφέ με τον διευθυντή του περιοδικού. Τότε εμφανίστηκε  ο Νώντας,  μετά από απουσία δυο ημερών. Προχώρησε θαρρετά στη μέση του δωμάτιου και στρώθηκε νωχελικά στο πάτωμα. Κουλουριάστηκε, έκλεισε τα μάτια και, αφού έβγαλε ένα δυο γρυλλισμούς, φάνηκε να τον παίρνει ο ύπνος. Όσο έμεινα στο γραφείο δεν κουνήθηκε σχεδόν. Εκτός από μια δυο φορές που μισάνοιξε τα μάτια του ή έβγαλε τη γλώσσα του και γλείφτηκε με θόρυβο. Όταν σηκώθηκα να φύγω, πέρασα προσεκτικά από δίπλα του και τον χάιδεψα με την άκρια του παπουτσιού. Κούνησε την ουρά του εν είδει χαιρετισμού και με άφησε να περάσω ήσυχα-ήσυχα.
Για λίγο καιρό, όταν βρισκόμουν στο χώρο του, έκανε πάντα το ίδιο. Ερχόταν και καθόταν στη μέση του δωμάτιου ως να φύγω ή έφευγε πρώτος εκείνος. Μια μέρα που ήμουν μόνη στο γραφείο της Ελπίδας και τακτοποιούσα κάτι φακέλους, άκουσα τον ήχο των ποδιών του, κι ένιωσα την ανάσα του μέσα στο δωμάτιο. Τον είχα συνηθίσει στο μέσο του δωμάτιου και δεν μ’ ένοιαξε αλλά όταν γύρισα για να τον κοιτάξω κι ίσως να του πω μια κουβέντα, συνειδητοποίησα ότι είχε μειώσει την απόσταση μεταξύ μας. Αισθητά.
Στο μεταξύ τον έπιανα περισσότερο. Μια φορά μάλιστα τον χάιδεψα στο κεφάλι αλλά επειδή επιχείρησε να με γλείψει, τράβηξα απότομα το χέρι μου τρομαγμένη. Ο Νώντας δεν έκανε τίποτε. Γύρισε μόνο το κεφάλι του από την άλλη μεριά και μόλις μπήκε μια κυρία που δίδασκε φιλοσοφία της φύσης στη Θεσσαλονίκη, πήγε κοντά της και τρίφτηκε πάνω της. Εκείνη έπαιξε για ένα λεπτό μαζί του και ύστερα τον έδιωξε για να κάνει τη δουλειά για την οποία είχε έρθει. Μια άλλη φορά του αγόρασα μπισκότα και ένα παιχνιδάκι. Τα μπισκότα τα έφαγε ανόρεχτα –δεν πρέπει να του άρεσαν και πολύ αλλά για το παιχνιδάκι αδιαφόρησε εντελώς.
Ένα χειμωνιάτικο βράδυ ο Κ.Μ. μου τηλεφώνησε αργά. Χρειαζόταν κατεπειγόντως μια φωτογραφία του ποιητή Σαχτούρη και δεν έβρισκε πουθενά (ήταν η εποχή που το Ίντερνετ έκανε τα πρώτα του βήματα, δεν το γνωρίζαμε, ούτε τα έντυπα ήταν σε εικοσιτετράωρη βάση συνδεδεμένα με το Δίκτυο, όπως συμβαίνει σήμερα). Είχα στο σπίτι ένα βιβλίο με φωτογραφία του ποιητή και βγήκα μέσα στη νύχτα για να του την πάω. Έκανε τσουχτερό κρύο. Όταν έφτασα στα γραφεία του περιοδικού, δεν ένιωθα τα χέρια μου, τα δάχτυλα πονούσαν και η παλάμη είχε μελανιάσει. Άφησα τη φωτογραφία στον Κ.Μ. και το παλικάρι που ετοίμαζε τα φιλμ για το τυπογραφείο και πήγα να κάτσω λίγο στο γραφείο της Ελπίδας να ξαποστάσω και να ζεσταθώ. Η Ελπίδα είχε στο γραφείο της ένα μικρό αερόθερμο που το έβαζε στις μεγάλες παγωνιές για να ενισχύει το καλοριφέρ, που δεν πρόσφερε επαρκή θερμότητα για να ζεστάνει το χώρο. Άραξα, λοιπόν, σε μια πολυθρονίτσα και πιάσαμε την κουβέντα περί ανέμων και υδάτων. Δεν είχα σκοπό να μείνω για πολύ. 
Ενόσω φλυαρούσαμε με την Ελπίδα, οι άλλοι δούλευαν μέσα πυρετωδώς. Ξαφνικά άκουσα τη φωνή του Κ.Μ. αυστηρή να λέει με ύφος που δεν σήκωνε αντίρρηση: Νώντα, εξαφανίσου. Αμέσως! Ελάχιστα δευτερόλεπτα μετά ο σκύλος έμπαινε στο γραφείο της Ελπίδας και μ’ ένα μακρόσυρτο, παραπονιάρικο γρύλλισμα κάθισε κοντά μας ήσυχος-ήσυχος. Πρόσεξα ότι η απόσταση είχε πάλι μικρύνει. Έμεινε έτσι για λίγο, ακίνητος, έπειτα  τανύστηκε, τινάχτηκε, έκανε δυο τρεις φορές το γύρο του δωματίου, πήγε στο παράθυρο, ακούμπησε τη μουσούδα του στο τζάμι, κούνησε την ουρά του δεξιά αριστερά κι έπειτα ήρθε πάλι κοντά μας, αυτή τη φορά ακριβώς δίπλα μου, αλλά χωρίς να με ακουμπά. Με πιάσανε τα γέλια. Τον λυπήθηκα. Σαν παιδάκι που δεν το παίζουν οι φίλοι και ζητάει παρηγοριά. Η μουσούδα του ήταν ακριβώς δίπλα στο παπούτσι μου, ένιωθα την ανάσα του να μου ζεσταίνει τα δάχτυλα, χωρίς να με ακουμπά. Δεν είχα κανένα φόβο μέσα μου. Ίσα-ίσα αισθανόμουν τρυφερότητα και αγάπη για το σκυλί. Γύρισα και του ‘πιασα την κουβέντα. Με κοιτούσε κατευθείαν στα μάτια, λες και καταλάβαινε τι του έλεγα.
Την ώρα που έφευγα, με ακολούθησε ως την εξώπορτα.
Πριν να τελειώσει ακόμη ο χειμώνας, ο Κ. Μ. αποφάσισε να γιορτάσει τα δεκάχρονα του περιοδικού με ένα μεγάλο πάρτυ. Τα γραφεία ήταν μεγάλα, χωρούσαν πάνω από 60 ανθρώπους, στριμωχτά ακόμη και 80. Ο χώρος ετοιμάστηκε με προσοχή, τα μέλη της συντακτικής επιτροπής και οι πιο τακτικοί συνεργάτες ανέλαβαν τον ανεφοδιασμό με φαγητά και ποτά, ήρθε και μια ορχήστρα που έπαιζε ρεμπέτικα και δημοτικά. Χάλασε ο κόσμος. Πρέπει να ήρθαν πάνω από 150 άτομα –όχι όλοι μαζί βεβαίως. Πάντως ήρθε στιγμή που εκατό άνθρωποι συνωστίζονταν ο ένας πάνω στον άλλον σε διάφορα μέρη των γραφείων. Περνούσαμε πολύ ωραία, όλοι βρήκαμε φίλους και γνωστούς, μιλήσαμε, ήπιαμε, χορέψαμε… Όσο ευχάριστα κι αν ήταν όμως, όσο καλά κι αν περνούσαμε, η πολυκοσμία και ο θόρυβος με κούρασαν, έφτασα στο σημείο να μου μιλούν και να μην αναγνωρίζω πρόσωπα. Ζήτησα μια ανάπαυλα ανάπαυσης και ηρεμίας στο υποτυπώδες κουζινάκι των γραφείων –ένα δωμάτιο μέσα στο οποίο υπήρχε ένα μέτριου μεγέθους ψυγείο, ένα ματάκι του καφέ, μια καφετιέρα και μερικά βαζάκια με καφέδες και ζάχαρη. Όποιος έμπαινε μέσα για να φτιάξει καφέ χωρούσε με το ζόρι, αν ερχόταν και δεύτερος, έπρεπε να περιμένει τη σειρά του. Κάθισα σ’ ένα σκαμνάκι, άναψα ένα τσιγάρο –τότε κάπνιζα ακόμη- και έκλεισα τα μάτια.  Δεν ξέρω πόση ώρα έμεινα έτσι, όχι πολλή πάντως, ίσως και για λίγες στιγμές να με πήρε ο ύπνος –ένιωθα πολύ κουρασμένη. Έτσι καθισμένη, με τα μάτια κλειστά, χαλαρή, μισοκοιμισμένη, αισθάνθηκα κάτι ζεστό στην κοιλιά μου. Κάτι ζεστό και ζωντανό.
Άνοιξα τα μάτια και διαπίστωσα έκπληκτη πως ο σκύλος Νώντας  είχε έρθει αθόρυβα και είχε ακουμπήσει διακριτικά το κεφάλι του πάνω μου. Κανονικά θα είχα τιναχτεί ουρλιάζοντας, ωστόσο τώρα ούτε που μου πέρασε από το μυαλό κάτι τέτοιο. Τον ένιωσα πολύ κοντά μου, ένα πλάσμα που ήθελε λίγη παρέα, λίγη περισσότερη προσοχή και ήταν έτοιμο να την εξαργυρώσει με τυφλή αφοσίωση. Πλημμύρισα από τρυφερότητα και κατανόηση, από συμπαράσταση και συμπάθεια. Α ρε Νώντα, είπα, και το επανέλαβα πέντ’ έξι φορές και για πρώτη φορά στη ζωή μου χάιδεψα πραγματικά ένα σκύλο, τον αγκάλιασα και τον κανάκεψα. Έπειτα τρόμαξα με τον εαυτό μου, σηκώθηκα κι έφυγα απ’ το κουζινάκι. Δεν έμεινα για πολύ ακόμη στο πάρτυ.
Την ώρα που έφευγα ο σκύλος ήρθε πάλι πίσω μου και καθώς άνοιγα την πόρτα, ένιωσα το μουσούδι του να τρίβεται τρυφερά στους αστραγάλους μου.

Λίγες μέρες μετά έδειξε τα πρώτα σημάδια της αρρώστιας. Τυραννίστηκε από καρκίνο σχεδόν ένα χρόνο. Τις τελευταίες μέρες δεν είχε κουράγιο να μετακινηθεί, δεν έτρωγε, είχε μείνει πετσί και κόκαλο. Τον έβλεπα και ράγιζε η καρδιά μου. Γρύλιζε χαμηλόφωνα κι ακούμπαγε την κοιλιά στο κρύο πάτωμα γυρεύοντας απελπισμένα ανακούφιση. Τα φάρμακα δεν τον έπιαναν. Ο Κ.Μ. με πολύ κόπο αποφάσισε την ευθανασία. Αλλά δεν πρόλαβε. Ο Νώντας έσβησε ήσυχα ένα απόγευμα. Η Ελπίδα μου είπε πως λίγη ώρα πριν από το τέλος, όπως συνήθως συμβαίνει στους σοβαρά άρρωστους, βρήκε δυνάμεις και σηκώθηκε. Τριγύρισε ένα –ένα τα δωμάτια των γραφείων  σαν να τα αποχαιρετούσε.

Άλλο σκύλο δεν άφησα ποτέ να με πλησιάσει. Είμαι ζωοφοβική, το ομολογώ χωρίς να ντρέπομαι. Χωρίς να ντρέπομαι πια.



Οκτώβριος- Νοέμβριος 2007
(δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό poiein τον Νοέμβριο του 2007)
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 4:37 π.μ. 4 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest
Ετικέτες Διήγημα

Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2012

Ο ΔΙΑΚΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΗΣ ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑΣ


Κοίταξε ο διάκος Αρκάδιος Γιαννούσης το δισκοπότηρο. Πανάκριβη δωρεά μιας ενορίτισσας στη μνήμη της μητέρας της. Ένα παχύ φύλλο χρυσού το έντυνε μέσα κι έξω, κάτω  μια σειρά πολύτιμα πετράδια, κόκκινα ρουμπίνια σαν το αίμα του Χριστού κι ένα μεγάλο διαμάντι στη μέση, που στραφτάλιζε αλαζονικά κάθε που ο παπα-Χαράλαμπος σήκωνε το ιερό ποτήριο για να μεταλάβει τους πιστούς. Οι ειδικοί που το εκτίμησαν, είπαν πως η αξία του ξεπέρναγε τις δέκα χιλιάδες ευρώ. Μέγα απόκτημα για τη μικρή και ταπεινή εκκλησία της Παναγίας Παντανάσσης, που ο κόσμος την ήξερε περισσότερο ως η Μικρή Παντάνασσα. O παπά-Χαράλαμπος θα προτιμούσε να χάσει το δεξί του χέρι παρά να στερηθεί το βαρύτιμο απόκτημα.
Κοίταξε ο διάκος Αρκάδιος Γιαννούσης το δισκοπότηρο –στο βλέμμα του φτερούγιζε ένα γεράκι, που έτρωγε τις σάρκες του κεφαλιού και έσπαζε τα κόκαλα, να πεταχτεί από μέσα ο νους του. Κύριε… δεν ακουγόταν η φωνή, μόνο τα χείλη του σχημάτιζαν τη λέξη, λες και είχε αρπαχτεί από αυτήν και ζητούσε βοήθεια, όχι από το Θεό, από τη λέξη που τον ονοματίζει, ένα βήμα πριν την άλλη, τη μεγάλη και αφανέρωτη, που, αν την βρει κανείς και την ομολογήσει, το σύμπαν θα κοπεί στα δυο φρίττοντας. Κύριε…

 
Έκανε δυο βήματα πίσω, κρατήθηκε από τον τοίχο  κι έριξε πάλι μια ματιά στο πολύτιμο σκεύος.  Κάθισε μετά, τα γόνατα υψωμένα, έβαλε το κεφάλι πάνω τους  και με τα χέρια του τα αγκάλιασε ένα γύρο. Έμεινε έτσι κάμποσα λεπτά. Κύριε… Από το μικρό φεγγίτη έμπαινε άγριο γκρίζο φως, έβρεχε πάλι. Ήταν σκληρός ετούτος ο Φλεβάρης, άπονος.   Μέσα στο ναό η παγωνιά ήταν αφόρητη. έξω θα ήταν χειρότερα.  Από τον ήσυχο δρόμο μπροστά από την εκκλησία πέρασε ένα αυτοκίνητο. Ο ήχος του ξεμάκρυνε γρήγορα κι έπειτα κάποιος έβρισε δυνατά κι έφτασε ο απόηχος των πρόστυχων λέξεων μέχρι τ’ αυτιά του. Δεν ενοχλήθηκε.
Τα πόδια του μούδιασαν από την άβολη στάση, ένιωσε ένα τράβηγμα στον αυχένα, ξύπνησε μέσα του η συνείδηση του κορμιού και ζήτησε αυτό τα δικαιώματά του. Σηκώθηκε με δυσκολία. Το αίμα κυκλοφόρησε μεσ’ στο κορμί του πάλι,  έκανε δυο  βήματα προς την αγία τράπεζα. Ακούμπησε τα χέρια του πάνω της, στηρίχτηκε στην αγία τράπεζα και σήκωσε τα μάτια προς τον ουρανό. Κύριε… αυτή τη φορά η λέξη βγήκε καθαρή, την ψιθύρισε με πάθος και ελπίδα, με μια πίστη που τον έκανε να πονάει ολόκληρος. Κύριε… έκανα ό,τι μπορούσα. Μα είναι πολλοί. Παρακάλεσα το λαό σου να δώσει κι έδωσε τρόφιμα και ρούχα, μα είναι πολλοί. Αυτοί που έχουν ανάγκη είναι πολλοί. Πεινούν και υποφέρουν. Τα συσσίτια δεν φτάνουν, χρειάζονται κι άλλα. Έδωσα το σπίτι μου σε μια άστεγη οικογένεια, πούλησα το μερτικό μου από το χτήμα το πατρικό στο χωριό για να στεγάσω όσους μπόρεσα. Είναι πολλοί, Κύριε… Κάθε μέρα αυξάνει ο αριθμός τους, άστεγοι και πεινασμένοι. Κάθε μέρα γίνονται πιο πολλοί και δεν ξέρω πια τι να κάνω. Έχω δυο μέρες να φάω γιατί μοίρασα το φαγητό μου, αλλά είναι πολλοί, Κύριε. Δεν μου ‘μεινε τίποτα πια να δώσω. Τώρα πρέπει Εσύ, Κύριε… Εσύ σε ξύλινο ποτήρι έπινες, με τις χούφτες έπινες κι εμείς από φτωχό ποτήρι θα μεταλάβουμε, δεν πειράζει. Δώσε κι εσύ, Κύριε, τώρα. Πεινούν τα παιδιά σου.


Ο Χριστός δίνει στους αποστόλους την Θεία Κοινωνία
(μικρογραφία από τον χειρόγραφο κώδικα
των Ευαγγελίων του Rossano, 6ος αιώνας μΧ)

Ανασηκώθηκε, σκούπισε τα μάτια του –δες, δεν το είχε καταλάβει πως έκλαιγε- κι έπειτα με μια κίνηση που βάραινε από αποφασιστική συντριβή, με ντροπή και χαρά ανακατεμένες σε μια νέα πορφυρή μετάληψη, άπλωσε το χέρι, πήρε το δισκοπότηρο και το έκρυψε κάτω από το ράσο του.  Κανονικά, θα ‘πρεπε να πει «συγχώρεσε με, Κύριε» αλλά δεν τόλμησε. Δεν ένιωθε άξιος να ζητήσει συγχώρεση. Ήταν βαρύ το αμάρτημα. Αλλά εκείνα τα μάτια των πεινασμένων παιδιών, εκείνοι οι γέροντες με την πίκρα και την απελπισία να πλακώνει βαριά τα γηρατειά τους… Αλλά εκείνοι οι άστεγοι μέσα στο τσουχτερό κρύο…
Ήξερε κάποιον που θα το αγόραζε. Φυσικά το ήξερε πως δεν θα του έδινε ποτέ την αξία του αλλά και πέντε χιλιάδες ευρώ καλά θα ήταν. Εκατοντάδες μερίδες ζεστό φαΐ.

Μέσα του αχνόφεγγε σαν τιμωρία η ματαιότητα του έργου. Είναι πολλοί οι πεινασμένοι και οι άστεγοι, όσα και να δώσεις, πάντα θα είναι περισσότεροι. Την έδιωξε τη σκέψη.
 

Ποιος έφυγε τελευταίος, Παντελή; είπε ο παπα-Χαράλαμπος στο νεωκόρο. Ο διάκος, απάντησε αυτός τρομαγμένος, να διώξει από πάνω του την υποψία. Α, τον άτιμο, είπε ο παπα-Χαράλαμπος, το μουλωχτό, τον ύπουλο, τον κλέφτη, το ληστή, που με ξεγέλασε.


11 Φεβρουαρίου 2012
 παραμονή της διαδήλωσης

Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 1:13 μ.μ. 0 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest
Ετικέτες Διήγημα

Δευτέρα 9 Ιανουαρίου 2012

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ

 
Τον Γιώργο τον έπιασαν την ίδια μέρα που έκλεισαν στη φυλακή τον ηγούμενο Εφραίμ. Φυσικά η δική του σύλληψη ήταν δέκατη πέμπτη είδηση στα κανάλια και τις εφημερίδες και αυτό για το Γιώργο ήταν μια ανακούφιση. Παρ’ όλ’ αυτά, δεν παύει βεβαίως να είναι γεγονός ότι για τον Γιώργο δεν ενδιαφέρθηκε κανείς, η προφυλάκισή του θεωρήθηκε απολύτως φυσική.

                Τον συνέλαβαν για εμπρησμό. Το προηγούμενο βράδυ είχε βάλει φωτιά στο μαγαζί του. Για να πάρει την ασφάλεια προφανώς.  Αλλά δεν τα ‘κανε καλά, ερασιτεχνική δουλειά, άφησε πίσω του σημάδια, άσε που τον είδαν  εκατό άνθρωποι να μπαίνει στο μαγαζί του στις 10, να βγαίνει έπειτα από λίγο, να κλειδώνει –κάποιοι -πού τα είδαν κι αυτοί μες στη νύχτα;-  είπαν πως ήταν ταραγμένος, πως έτρεμαν τα χέρια του, κι αμέσως μετά λαμπάδιασε το μαγαζί. Όταν φάνηκαν οι πρώτες φλόγες ήταν ακόμα πολύ κοντά. Είχε κάπως καθυστερήσει, ανάβοντας τσιγάρο, έπειτα, είπαν, έσκυψε και έδεσε τα κορδόνια του. Μερικοί αυτόπτες μάρτυρες θυμήθηκαν ότι όλο κοιτούσε προς το μαγαζί. Και μια κυρία θυμήθηκε το βλέμμα του.  "Παράξενο βλέμμα", είπε στον ανακριτή, "σαν να είχε σκοτώσει άνθρωπο".

Αν δεν ήταν ένοχος, αν δεν είχε βάλει ο ίδιος τη φωτιά, αφού ήταν κοντά, έπρεπε να την είχε δει τη φωτιά κι όπως κάθε λογικός άνθρωπος που χάνει την  περιουσία του, αν δεν ήταν ένοχος, θα έπρεπε να είχε τρέξει και να είχε προσπαθήσει  να σώσει το μαγαζί και εμπόρευμα. με νύχια και με δόντια να είχε προσπαθήσει να σώσει το μαγαζί και εμπόρευμα. Αντίθετα, αυτός στάθηκε απόμακρα, σα να ‘θελε να βεβαιωθεί ότι όλα καίγονταν όμορφα –ίσως, ότι δεν κινδύνευαν τα δύο γειτονικά μαγαζιά, είπε ο Μιχάλης, ο περιπτεράς, που τον ήξερε είκοσι τόσα χρόνια. Σήκωσε το κινητό του και κάπου τηλεφώνησε –από την  έρευνα αποδείχτηκε πως είχε ειδοποιήσει την  Πυροσβεστική, καλά δεν το ‘ξερε ο χριστιανός ότι θα τον έβρισκαν; Έδωσε τη διεύθυνση και απομακρύνθηκε ήσυχα-ήσυχα σα να μη συνέβαινε τίποτε. Αυτά δεν τα είχαν δει οι μάρτυρες αλλά έτσι είχαν γίνει τα πράγματα.



Μια μέρα η  Ευρυδίκη τον κοίταξε με θλίψη. Αόριστα διέκρινε στο βλέμμα της φόβο και κάτι παγωμένο, θολό, απροσδιόριστο αλλά κακό και σα μαχαίρι άρρωστο, δεν ήθελε να το κατονομάσει, δεν είχε το κουράγιο να το κάνει, αλλά το ‘ξερε μέσα του, το ‘ξερε καλά και τον έσφαζε, πως ήταν περιφρόνηση. Δεν είχε στόφα έμπορου, επιχειρηματία πολύ περισσότερο. Κληρονόμησε το μαγαζί από τον πατέρα του, δεν ήξερε τι άλλο να κάνει, τουλάχιστον με το μαγαζί ήταν εξοικειωμένος. ήξερε πού θα βρει εμπόρευμα, πώς θα το πληρώσει, ο πατέρας του είχε όνομα έντιμου και καλοπληρωτή, ο Γιώργος συνέχισε την καλή φήμη της οικογένειας, με το παραπάνω. Ναι, τουλάχιστον με το μαγαζί ήξερε τι έπρεπε να κάνει κι ας μην του άρεσε το εμπόριο. Στην πραγματικότητα ήθελε να γίνει ναυτικός σαν τον ξάδερφό του τον Αργύρη –πώς ζήλευε όταν τον άκουγε να διηγείται τις περιπέτειές του στα λιμάνια και τα πέλαγα κι όχι που έλεγε ο Αργύρης υπερβολές και κατορθώματα, όχι, αλλά όταν άκουγε τα μαγικά ονόματα της Ανατολής, έλιωνε. Δεν θα τον είχε εμποδίσει κανείς, αν το είχε πει τότε που τέλειωσε το λύκειο,  ο ίδιος, όμως, φοβόταν κάπως, άφησε κατά μέρος τα όνειρα και προτίμησε τη σιγουριά της στεριάς και το εμπόριο. Μετά γνώρισε την Ευρυδίκη και κατάλαβε ότι αυτή ήταν οι θάλασσες που ονειρευότανε από παιδί.

Στην αρχή το μαγαζί πήγαινε καλά. Δίπλα στα παπούτσια, έβαλαν τσάντες δερμάτινες και από δερματίνη για τα πιο φτωχά βαλάντια, πορτοφόλια, πορτ-κλε, μετά ζώνες και φουλάρια και στο τέλος –η Ευρυδίκη το σκέφτηκε διαβάζοντας τυχαία μια εφημερίδα- έπιασαν επαφές με μια τούρκικη βιοτεχνία και έφερναν γιλέκα και μπλούζες και καπέλα από δερματίνη σε χαμηλές τιμές. Το μαγαζί πήρε τα πάνω του. Ήταν εκείνα τα χρόνια της πλαστής ευημερίας που ο κόσμος ντυνόταν καλά και πολύ, που οι άνθρωποι αγόραζαν όχι από ανάγκη αλλά για τη χαρά και την ομορφιά –τότε που το παρακάναμε όλοι δηλαδή και μπερδέψαμε τα ρούχα με τους ανθρώπους αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία, θα την πούμε κάποια άλλη φορά, μη και τελειώνουν τα λάθη των ανθρώπων; Το ταμείο του μαγαζιού γέμιζε. Η Ευρυδίκη ήταν χαρούμενη. Αγόρασαν καινούριο αυτοκίνητο, ένα τζιπάκι σαν της αδερφής της που το ‘θελε πολύ, ανακαίνισαν το σπίτι τους στα Πατήσια από το μπαλκόνι ως την αποθήκη –η Ευρυδίκη επέμενε να πάρουν δάνειο και να αγοράσουν ένα καινούριο σπίτι στα νότια προάστια και αυτό να το νοικιάσουν και να βάζουν το ενοίκιο ως μέρος της μηνιαίας δόσης του δανείου. Αυτό το φοβήθηκε ο Γιώργος, άρχισε τα «άσε, λίγο αργότερα», πικραινόταν η Ευρυδίκη με τις αναβολές, οι φίλες της αποκτούσαν όμορφα οροφοδιαμερίσματα σε καλές περιοχές, αυτή ντρεπόταν για τη γειτονιά που έμενε, όλο μαύροι και ξένοι, έλεγε στην κουμπάρα της, μισό θυμός, μισό παράπονο ο λόγος της. Σκεφτόταν, όμως, ότι θα τον έπειθε τελικά, το ήξερε ότι την αγαπούσε, δεν της χάλαγε εύκολα χατίρι. Μαλάκωσε κάπως, όταν σε μια επέτειο του γάμου τους, της έφερε ένα συμβόλαιο και ένα κλειδί. Ήταν το δώρο του, ένα ισόγειο διαμέρισμα δυο δωματίων στη Ραφήνα για να ξεκουράζονται τα σαββατοκύριακα.

Στην αρχή το μαγαζί πήγαινε καλά. Ο Γιώργος ήταν προσεκτικός, δεν έκανε μεγάλα ανοίγματα, τότε που όλοι τρέχανε με το χρηματιστήριο, τον παρακάλαγε η γυναίκα του και ο άλλος του ξάδερφος, ο Κώστας, αδερφός αυτός του Αργύρη του ναυτικού, «έλα, ρε, όχι πολλά, 2-3 εκατομμύρια μονάχα, εγώ κι  ο Αργύρης ρίξαμε όλες μας τις οικονομίες», αυτός ανένδοτος. «Ο πατέρας μου μ’ έμαθε να μη μ’ αρέσει ο τζόγος», έλεγε κι έκλεινε την κουβέντα –ζούσε ακόμα ο πατέρας του τότε, κατάκοιτος αλλά με γερό το μυαλό του, του τα ‘πε ένα απόγευμα Τετάρτης που πήγε να τον δει ο Γιώργος κι ο γέρος συμφώνησε απόλυτα. «Φούσκα είναι, γιε μου», του είπε, «θα σκάσει και θα παρασύρει κόσμο στην καταστροφή. Εσύ είσαι νοικοκύρης, τι τα ‘θες αυτά;». Δεν έπαιξε.

Στην αρχή το μαγαζί πήγαινε καλά, μέχρι και υπάλληλο πήρανε για να μην έρχεται η Ευρυδίκη και κουράζεται. Άλλωστε προσπαθούσαν να κάνουν παιδί, έτρεχαν στους γιατρούς, εξωσωματικές και τέτοια. Ο Γιώργος κουραζόταν πολύ και μερικές φορές, άθελά του, ξέσπαγε πάνω στην Ασημίνα, την υπάλληλό του.  Αυτή θύμωνε και όταν συναντιόταν με το φίλο της, γκρίνιαζε και τον έβριζε. Κουραζόταν πολύ  ο Γιώργος, αλλά η ζωή τους ήταν καλή. Από οικονομικής απόψεως. Αν μάλιστα η γυναίκα του τον εκτιμούσε λίγο παραπάνω, αν του είχε λίγο περισσότερο εμπιστοσύνη, θα ήταν ευτυχισμένος.




Μετά άρχισε η κρίση. Αργά, ύπουλα. Στην αρχή κανείς δεν ήθελε να το πιστέψει.  Διαπρεπείς οικονομολόγοι έβγαιναν και διέψευδαν, η κρίση δεν είναι πραγματική, τερτίπια του συστήματος, το τραπεζικό σύστημα στην Ελλάδα είναι πρωτόγονο, δεν κινδυνεύει από την τραπεζοχρηματιστική κρίση, είναι πρόβλημα συστημικό, είναι μια από τις κρίσεις του καπιταλισμού που δεν θα αγγίξει την περιφέρεια, χιλιάδες αναλύσεις. Υπήρχαν και ψύχραιμες φωνές που έλεγαν πως το μέλλον δεν προβλέπεται ανθηρό, πως  τα θεριά ζητάνε αίμα, έδειχναν τους πραγματικούς λόγους της κρίσης, αλλά, όπως συμβαίνει πάντα, η αλήθεια πονάει, πονάνε και οι ευθύνες που έχει ο καθένας μας, είχε ριζώσει στα μυαλά των ανθρώπων το πουρί της τηλεόρασης,  έκλειναν τα μάτια και συνέχιζαν να ελπίζουν πως είχαν βρει τον παράδεισο και κανείς δεν θα τους έδιωχνε από κει. Όποιος δεν ήταν μέσα, ήταν ή ανίκανος ή τεμπέλης.

Η δουλειά στο μαγαζί άρχισε να πέφτει. Ο τζίρος μίκραινε καθημερινά. Τα εμπορεύματα σκονίζονταν στις βιτρίνες, πάλιωναν, άλλαζαν οι μόδες, αναγκαζόταν ο Γιώργος να τα βάλει σε προσφορές. Στην αρχή κάτι γινόταν, τουλάχιστον ξεφορτωνόταν το εμπόρευμα, να έχει μια μαγιά για να το ανανεώσει. Μετά τα πράγματα χειροτέρεψαν. Οι πελάτες έμπαιναν στο μαγαζί, κοίταζαν, παζάρευαν, έφευγαν χωρίς να πάρουν τίποτε.  Κατέβασε τις τιμές, έπαψε να φέρνει δερμάτινα, όλα πλαστικά και δερματίνες. Τίποτε. Ήταν και ο ανταγωνισμός με τα κινέζικα. Ό,τι κι αν έκανε τις δικές τους τιμές δεν κατάφερνε να τις πιάσει. Κι όλο άνοιγαν καινούρια κινέζικα μαγαζιά στην Αθήνα, μεγάλα μαγαζιά που πουλούσαν από εσωρούχα μέχρι κουβέρτες και μικροηλεκτρικές συσκευές. Έτρεχε ο κόσμος να αγοράσει φτηνά χωρίς να πολυελέγχει την ποιότητα ούτε πώς έφταναν στην αγορά όλα τούτα τα εμπορεύματα, ποια χέρια τα έφτιαξαν, πόσο πληρώθηκαν... Ήταν φτηνά, αυτό έφτανε. Είχαν ξεχάσει να ρωτάνε οι άνθρωποι.

Παρόλο που το μαγαζί ήταν δικό του, πάλι τα πράγματα ήταν δύσκολα, δημοτικά τέλη, ΦΠΑ, τα δάνεια, τα γραμμάτια , το ΤΕΒΕ, το ΙΚΑ της Ασημίνας… Στο τέλος κάθε μήνα τον έπιανε  απελπισία. Το πρόσωπό του είχε χάσει τη φρεσκάδα του,  σπάνια χαμογελούσε πια.

Στην Ευρυδίκη δεν έδειχνε τίποτε. Είχε κι εκείνη την αποβολή, έτρεμε μη πάθει κάτι η γυναίκα του. Δυσκολευόταν να κρατήσει το επίπεδο ζωής που είχαν. Απέλυσε την Ασημίνα –δηλαδή στην αρχή της είπε για μειωμένο ωράριο και μείωση μισθού, ύστερα άρχισε να καθυστερεί τις μισθοδοσίες,  μετά την έδιωξε εντελώς. Οι λογαριασμοί έτρεχαν απλήρωτοι. Ένα βράδυ ζαλίστηκε, έπεσε κάτω, στη μέση της Αχαρνών, δεν πήγε κανείς να τον σηκώσει, μόνος του έβαλε τα δυο του χέρια μπροστά, στηρίχτηκε και σηκώθηκε. Τα γόνατά του είχαν πληγωθεί, κούτσαινε. Κάθισε στο πεζουλάκι μιας τράπεζας να ξαποστάσει, να κόψει ο πόνος, να πάρει δυνάμεις. Είχε ντραπεί κιόλας, «ευτυχώς που δεν ήταν κανένας γνωστός να με δει» είπε μέσα του.

Δεν τον είχε προσέξει στην αρχή, Μετά το μάτι του τον έπιασε και έμεινε να τον κοιτάει εμβρόντητος, σαν να ‘χε δει το διάβολο μπροστά του ολοζώντανο και απειλητικό. Ένας άστεγος μισοκοιμόταν στην άλλη γωνιά. Είχε αφήσει ένα πλαστικό ποτηράκι δίπλα του για να του βάζουν κανένα κέρμα οι περαστικοί. Ήταν τυλιγμένος σε στρώματα από κουρέλια και βρωμούσε. Του πήρε ώρα να μαζέψει τα μυαλά του και να φύγει για το σπίτι του. Η ζαλάδα είχε γίνει χειρότερη.

Το πρωί τα είπε στον Παναγιώτη, που είχε το τυροπιτάδικο απέναντι. «Καλά, ρε Γιώργη», είπε εκείνος, «δεν το έχεις δει που έχει γεμίσει η γειτονιά άστεγους; Μερικοί είναι αλήτες, πρεζόνια, μερικοί έχουν απλώς χάσει τις δουλειές τους και έφτασαν στο δρόμο. Ξέρεις πόσοι έρχονται κάθε μέρα και μου ζητάνε κανένα σάντουιτς; Άλλο με νοιάζει εμένα, όμως, αυτή η ζαλάδα δε μ’ αρέσει, να πας στο γιατρό». Πήγε στο γιατρό. Του βρήκε υπέρταση και άγχος. Αυτός όμως είχε κολλήσει στον άστεγο ζητιάνο. Πόσο εύκολα μπορεί να βρεθεί ένας άνθρωπος στο δρόμο; Πόσο εύκολα.  Μπορεί να βρεθεί ένας άνθρωπος στο δρόμο.  Τον έπιασε μια μανία, όλο γι’ αυτά διάβαζε.



Στο μεταξύ το μαγαζί πήγαινε από το κακό στο χειρότερο, η ανεργία μεγάλωνε καθημερινά, οι μισθοί μειώνονταν μέρα τη μέρα, ο κόσμος δεν ψώνιζε ούτε τα απαραίτητα. Αν πούλαγε μερικά  ζευγάρια παπούτσια και καμιά τσάντα την εβδομάδα καλά ήταν. Αναγκάστηκε να πει στην Ευρυδίκη να πουλήσουν το τζιπάκι κι επειδή δεν πουλιόταν με τίποτα –πανάκριβο στα τέλη, την εφορία και τη βενζίνη, ποιος να το πάρει;- το έδωσαν για καταστροφή. Η Ευρυδίκη θα προτιμούσε να την είχε σκοτώσει, αλλά καταλάβαινε ότι δεν γινόταν αλλιώς. Πάντως το ζευγάρι είχε αρχίσει τους καυγάδες, τους τελευταίους δύο μήνες δεν κοιμόντουσαν μαζί, του έλειπε. Η θάλασσά του η Ευρυδίκη, η Ευρυδίκη, τα ταξίδια που δεν έκανε, του έλειπε. Και πιο πολύ δεν άντεχε που τον κοιτούσε σαν να ‘φταιγε αυτός. Και λίγο-λίγο στο μάτι της τρεμόπαιζε ο φόβος και η περιφρόνηση.

Ένα βράδυ, λίγο πριν κλείσει, μπήκαν δυο άντρες στο μαγαζί. Ήταν μέσα μια κοπέλα και χάζευε κάτι πασουμάκια, τα αγόρασε μάλιστα, ήταν το δεύτερο ζευγάρι που πούλαγε εκείνη την ημέρα, σκέφτηκε να τα προβάλλει περισσότερο στη βιτρίνα του, «εμπόρευμα που τραβιέται» σκέφτηκε και χαμογέλασε, είχε μέρες να χαμογελάσει. Η κοπέλα έφυγε κι αυτός πήγε να κλείσει το ταμείο αλλά τότε τον πλησίασαν οι δυο άντρες. Ο ένας μαυριδερός, κοντούλης, με αστείο πρόσωπο, σαν να κάποιος του είχε δώσει μια μπουνιά και όλα του τα χαρακτηριστικά είχαν πάει μια ιδέα πιο μέσα. Ο άλλος ψηλός, γεροδεμένος, με κόκκινο μπουφάν και λαδωμένο μαλλί. «Μη το κλείνεις το ταμείο», του είπε σε άψογα ελληνικά, κι ο μικρόσωμος μαυριδερός άνοιξε το τζάκετ και του έδειξε ένα μαχαίρι. Ο Γιώργος πάγωσε, μέσα στο ταμείο είχε δεν είχε διακόσια ευρώ, έλεγε να πληρώσει το τηλέφωνο του μαγαζιού μ’ αυτά, αλλά ήξερε καλά πως δεν είχε νόημα η αντίσταση. Θα τον σκότωναν. Για πολύ λιγότερα σκοτώνουν. Θυμήθηκε αυτό που είπε ο Παναγιώτης, όταν του συνέβη το ίδιο –κάθε μέρα γίνονταν τέτοια στη γειτονιά- «δεν έχουν δισταγμό, Γιώργο. Αυτός ο κόσμος παράγει θεριά και τέρατα». Αυτός ο κόσμος, θεριά και τέρατα, αυτός ο κόσμος… Οι δυο ληστές ήταν μικρά θεριά και μικρά τέρατα, τα μεγάλα δεν τα βλέπεις, ούτε αυτά σε βλέπουν, Γιώργο, σκέφτηκε, είσαι ένας αριθμός, μια ασήμαντη κουκίδα, κι εσύ και οι δυο ληστές…   Τα έδωσε χωρίς δεύτερη κουβέντα, ελπίζοντας ότι δεν θα τον κόψουν. Και πράγματι δεν το έκαναν. Έφυγαν γελώντας και παίρνοντας μαζί τους και όσες τσάντες ήταν κρεμασμένες στον καλόγηρο της εισόδου σαν δείγματα (τη μια τη βρήκε το επόμενο πρωί, δυο μαγαζιά παρακάτω. Τους είχε πέσει μάλλον). Δεν τηλεφώνησε καν στην αστυνομία. Κλείδωσε το μαγαζί σαν κάθε μέρα, κατέβασε τα ρολά, σαν κάθε μέρα. Δεν ήταν καθόλου υπερήφανος που δεν υπερασπίστηκε το ταμείο του, αλλά γιατί θα ‘πρεπε; Τι ήταν αυτό που έπρεπε να υπερασπίσει με τη ζωή του; Μόνο που από τότε εγκαταστάθηκε μέσα του ο φόβος. Περίμενε την  επόμενη φορά. Δεν είχε εμπιστοσύνη σε κανένα. Του φαινόταν πως η πόλη είχε γεμίσει με μια επικίνδυνη γλίτσα βίας, όλα ανέδυαν βία, οι δρόμοι, τα αυτοκίνητα, τα λεωφορεία, τα τρόλεϋ, τα μαγαζιά, το φαγητό, οι άνθρωποι, η αγάπη… Ήταν μια απελπιστική, βρώμικη, παράφορη γλίτσα βίας που κατέβαινε με φόρα από πάνω απρόσωπη, σκληρή και αφόρητη αλλά κρυμμένη μέσα σε λέξεις χωρίς νόημα, αφηρημένη-  και έφτανε κάτω προσωπική, σκληρή και τρομακτική, αλλά συγκεκριμένη, πρόσωπο με πρόσωπο. Μπερδεύονταν οι άνθρωποι, κι ο Γιώργος μπερδευόταν πολύ,  την πρώτη δεν την καταλάβαιναν, την αγνοούσαν και αυτή συνέχιζε να δρα ανενόχλητη.  αυτή την άλλη, την κοντινή, μπορούσαν να της δώσουν μορφή και να την ονοματίσουν, νόμιζαν πως μπορούσαν να την πολεμήσουν κιόλας. Κι ο Γιώργος έτσι νόμιζε, αλλά του φαινόταν πως κάτι του ξέφευγε, πως υπήρχε μια αλήθεια που την έχανε, εκεί ακριβώς που αχνόφεγγε μπροστά του, εκεί την έχανε. Την αλήθεια. Ο Γιώργος.



Ένα βράδυ γύρισε νωρίτερα στο σπίτι.  Ήταν σκοτεινό. Άδειο. Το τραπέζι της κουζίνας ήταν στρωμένο –σαλάτα, φαγητό στο πιάτο καπακωμένο με άλλο πιάτο και φρούτα στη φρουτιέρα, αλλά έλειπε η Ευρυδίκη. Της τηλεφώνησε στο κινητό, δεν το σήκωσε, τον έπιασε ανησυχία.   Βρήκε το γράμμα στο σαλόνι. «Πηγαίνω στην εξαδέλφη μου τη Σοφία, στο χωριό. Για μια εβδομάδα. Θέλω να σκεφτώ (Θεέ μου, με εγκατέλειψε… κι έπεσε ξετρελαμένος στον καναπέ ). Τι δεν πάει καλά μεταξύ μας, Γιώργο; Θέλω να σκεφτώ. (Με εγκατέλειψε, και το κενό στο στομάχι πήγε στην καρδιά και στο μυαλό, θόλωσαν τα μάτια του, γέμισαν άσπρες φωτερές πέτσες, δεν το χωρούσε ο νους του…). Γιατί σ’ αγαπάω ακόμα και δεν θέλω να σε χάσω (έτρεμαν τα χέρια του, μ’ αγαπάει, δηλαδή δεν έφυγε για πάντα, τι να κάνω, Θέ μου, φώτισέ με τι να κάνω; Αλλά μ’ αγαπάει, το γράφει πως μ’ αγαπάει, αν δεν μ’ αγαπούσε, γιατί να το γράψει;). Δώσε μου μια εβδομάδα. Μη με ψάξεις. Την Κυριακή θα είμαι πίσω».

Γύρισε νωρίτερα, το Σάββατο το βράδυ γύρισε. Ήταν αλλιώς, πιο τρυφερή, σαν να τον γνοιαζόταν περισσότερο. «Γιώργο, το μαγαζί δεν τραβάει… Θα χάσουμε και το σπίτι σε λίγο», του είπε. Αυτός το παραδέχτηκε, τους είχαν πνίξει τα χρέη. Η τράπεζα απειλούσε με κατάσχεση των περιουσιακών του στοιχείων. Το διαμέρισμα στη Ραφήνα ήταν της Ευρυδίκης αλλά το σπίτι τους ήταν στ’ όνομά του, κινδύνευε.  Είχε σκεφτεί να της το γράψει, αλλά τα έξοδα της δωρεάς  ήταν πολλά, δεν είχε. «Θυμάσαι τον αδερφό της μάνας μου, τον Θόδωρο, που είναι στην Αμερική; Έχει μια μικρή εταιρεία εκεί. Πάει καλά. Του μίλησα, είπε να πάμε εκεί και θα μας φροντίσει. Αν είχαμε ένα μικρό κεφάλαιο για ξεκίνημα…» «Πού να το βρούμε, αγάπη μου;» ρώτησε με αγωνία ο Γιώργος. Η Ευρυδίκη άφησε μερικά δευτερόλεπτα σιωπής, σαν  να δίσταζε. Στην πραγματικότητα, δεν δίσταζε καθόλου,   αλλά έτσι ένιωθε πως έτσι έπρεπε να δείξει, ο Γιώργος πήγαινε με το σταυρό στο χέρι κι αυτό που θα του έλεγε ήταν βαρύ. Και δύσκολο. «Το εμπόρευμα είναι ασφαλισμένο. Αν συνέβαινε κάτι, μια πλημμύρα, μια πυρκαγιά… Τόσα γίνονται, ρε Γιώργο. Με τα λεφτά της ασφάλειας θα αρχίζαμε μια καινούρια ζωή στην Αμερική, κοντά στο θείο».

Την άκουσε εμβρόντητος. Του πήρε ώρα να καταλάβει τι του πρότεινε ακριβώς. Πάλι είδε στα μάτια της το άρρωστο μαχαίρι. Την περιφρόνηση. Θα μπορούσε φυσικά να της πει απλώς την αλήθεια. Πως το μαγαζί ήταν ανασφάλιστο, πως η ασφάλεια είχε πάνω από χρόνο να πληρωθεί και καμιά ζημιά δεν καλυπτόταν πλέον. Αλλά δεν ήθελε να της πει ψέματα, να κρύψει την άρνησή του πίσω από ένα ψέμα, τάχα πως θα ήταν μια λύση αυτό και θα το έκανε, αλλά, να, δεν γίνεται για αντικειμενικούς λόγους. Τότε φυσικά θα απέσυρε την περιφρόνηση από τα μάτια της η γυναίκα του, θα τον κοιτούσε με ένα άλλο βλέμμα –οργισμένο; λυπημένο; ό,τι να ‘ταν, αλλά όχι περιφρόνηση-  και θα έψαχνε μια άλλη λύση. Η Ευρυδίκη ήταν έξυπνη κι όταν επρόκειτο να προστατέψει τα συμφέροντά της, το μυαλό της γεννούσε συνέχεια ιδέες. Τολμηρές ή παράτολμες, στα όρια της νομιμότητας ή έξω από αυτήν, όπως τώρα.

Αλλά δεν ήθελε. Να κερδίσει την εκτίμηση και της αποδοχή της, δεν ήθελε, μ’ ένα ψέμα. Αρνήθηκε. Εκείνη συνέχισε να προσπαθεί να τον πείσει αλλά μάταια. Στο τέλος για να κλείσει την  κουβέντα της υποσχέθηκε να το σκεφτεί. Τον είχε ενοχλήσει η εμμονή της. Σαν να μην τον ήξερε τόσα χρόνια. Του είχε γράψει ότι τον αγαπούσε. Αφού τον αγαπούσε, πώς του πρότεινε κάτι τέτοιο; Και αυτή η ιστορία με την Αμερική. Πώς της ήρθε να του προτείνει κάτι τέτοιο;   Δεν ήθελε να φύγει από την Ελλάδα, δεν ήθελε να φύγει από την Αθήνα, από τη γειτονιά του στα Πατήσια δεν ήθελε να φύγει.

Δυο μέρες πριν από  τα Χριστούγεννα, άργησε λίγο ν’ ανοίξει το μαγαζί. Κάτι που παρακοιμήθηκε, κάτι που έπιασαν μια κουβεντούλα με την Ευρυδίκη για τις γιορτές και αν θα πήγαιναν στους κουμπάρους τους την παραμονή, που πέρυσι είχαν περάσει πολύ ωραία, λίγο που πέρασε από το σούπερ μάρκετ να αγοράσει απορρυπαντικά για να καθαρίσει την αποθήκη, πέρασε η ώρα. Ο Παναγιώτης με το τυροπιτάδικο τον καλημέρισε κλείνοντάς του το μάτι «Τι έγινε, μπαρμπα-Γιώργο; Το πρωί τα ‘χει τα κέφια η κυρά;». ‘Πιάσαν δυο λεπτά την κουβέντα, ποδόσφαιρο, ο γάμος του Μιχάλη του περιπτερά, καθημερινά πράγματα, συνηθισμένα. Ήρθε και η Μαρία με τα ηλεκτρικά –του άρεσε πολύ του Παναγιώτη  αλλά ήταν παντρεμένη η Μαρία και σοβαρή γυναίκα, δεν είχε ελπίδα, στο Μιχάλη τα ‘λεγε, τάχα μου πλάκες, αλλά στην πραγματικότητα τον πονούσε η ιστορία κι ας μην το ομολογούσε ούτε στον εαυτό του καλά-καλά. Ήρθε και η Μαρία με τα ηλεκτρικά και είπε που ένα σούπερ-μάρκετ πολύ μεγάλο θα άνοιγε παρακάτω, στο οικόπεδο του Γιαννικάκη. Το πήρε ο δήμος τελικά και αμέσως υπέγραψαν  την άδεια. Πολύ μεγάλο, τετραώροφο, με γκαράζ…  θα έσπαγε τη λίγη δουλειά που είχε απομείνει στα μικρομάγαζα.

Τους χαιρέτισε και πήγε ν’ ανοίξει το μαγαζί του. Πάλι γεμάτη είσοδος με φακέλους. Ξεσκαρτάρισε τα διαφημιστικά και κράτησε τους λογαριασμούς. Να ήταν, λέει, ένας από αυτούς μια ειδοποίηση για μια μεγάλη κληρονομιά ή έστω πως είχε κάνει λάθος η εφορία και του επέστρεφε τώρα μερικά χιλιάρικα πίσω… Δεν άντεχε άλλο τα χρέη. Σε λίγο δεν θα είχαν ούτε τα απαραίτητα. Και δεν έβλεπε φως από πουθενά. Κάθε μέρα ανακοινώνονταν νέα μέτρα, νέοι φόροι, νέες εισφορές…  Κάπως είχε αναθαρρήσει με την αλλαγή του πρωθυπουργού αλλά δεν πρόλαβε να χαρεί για πολύ. Ίδιος αποδείχτηκε κι αυτός. «Να μην υπάρχει ένας άνθρωπος της προκοπής ν’ ανέβει επάνω, να βάλει τάξη, να κοιτάξει το λαό;» έλεγε στο Μιχάλη τον περιπτερά. «Μεσσίες περιμένεις, άνθρωπέ μου;» γέλαγε εκείνος. «Δεν σώζεσαι έτσι, αγόρι μου. Μόνοι μας θα σωθούμε, με τα χέρια μας. Αύριο κλείστο το ρημάδι –για λίγες ώρες, ρε γαμώτο, κλείστο κι έλα να πάμε στην πορεία». Ο Γιώργος τα φοβόταν αυτά, δεν τα πίστευε κιόλας, ποτέ δεν είχε ανακατευτεί με τα πολιτικά, με το ζόρι πήγαινε να ψηφίσει, τις δυο τελευταίες φορές δεν πήγε καν .  Κι ύστερα ήταν ώρες να κλείνεις το μαγαζί σου; Πελάτης δεν μπαίνει  για μέρες, να τα κλείσουμε κιόλας…, σκεφτόταν.  Κι αυτοί οι κουκουλοφόροι που σπάζουν και καίνε…, σκεφτόταν. Ποιος ακούει το λαό; σκεφτόταν. Με το Μιχάλη απόφευγε τις πολιτικές συζητήσεις, καμιά φορά ήταν πολύ ειρωνικός μαζί του κι ο Γιώργος ενοχλούνταν. Του πέρναγε πού και πού από το νου ότι μπορεί και να ‘χε δίκιο ο Μιχάλης, αλλά αυτός αλλιώς είχε μάθει από τον πατέρα του, δεν ανακατευόταν, ας τα ‘λυναν αυτοί που είναι ψηλά, γιατί τους ψηφίζουμε άλλωστε; έλεγε. Όχι στο Μιχάλη. Σ’ αυτόν δεν έλεγε τίποτε.  Ένα διάστημα πήγαινε κύκλο για να μην περάσει μπροστά από το περίπτερο αλλά μετά τσαντίστηκε με τον εαυτό του «Τι μαλακίες κάνω;» σκέφτηκε «Τόσα χρόνια φίλοι με το Μιχάλη» και δεν το ξανάκανε.

Τακτοποίησε ό,τι είχε να τακτοποιήσει, κάθισε στο ταμείο κι άνοιξε τους φακέλους. Λογαριασμοί, λογαριασμοί…  Κι άλλοι λογαριασμοί… Α, να και το χαράτσι για το σπίτι της Ραφήνας, 620 ευρώ για 62 τετραγωνικά σπίτι, συν 57 ευρώ το ρεύμα 677 ευρώ, μόλις είχε δώσει το τέλος για το σπίτι της Αθήνας, 583 μαζί με το ρεύμα… πού να τα βρει; Ο Παναγιώτης και η Μαρία δεν τα είχαν πληρώσει, περίμεναν την απόφαση του δικαστηρίου, ήταν σίγουροι ότι θα τα έβγαζε αντισυνταγματικά τα τέλη αλλά αυτός δεν το πίστευε, το κυριότερο  δεν ήθελε να χρωστάει πουθενά, δεν άντεχε τα χρέη.

Την τράπεζα την άφησε για το τέλος.  Αυτή φοβόταν περισσότερο. Το διάβασε δυο φορές το γράμμα της τράπεζας μέχρι να το συνειδητοποιήσει. Προειδοποίηση κατάσχεσης. Τα μαγαζί, θα του έπαιρναν το μαγαζί. Αν είχε κοιταχτεί στον καθρέφτη, θα έβλεπε ότι ήταν κατακόκκινος, πρέπει να είχε ανέβει η πίεση. Πολύ. Έμεινε ώρα με το χαρτί στο χέρι, ανίκανος να σκεφτεί. Θα μπορούσε να είχε τηλεφωνήσει στο λογιστή του, στη δικηγόρο του, να είχε πάει στον Παναγιώτη, στο Μιχάλη ή στη Μαρία να το συζητήσουν, ακόμα και στον ξάδελφό του, τον Αργύρη, το ναυτικό, συνταξιούχος πια, που ήταν σοβαρός άνθρωπος και του ‘κοβε από οικονομικά. Δεν έκανε τίποτε. Του φάνηκε ολότελα μάταιο. Θα έσωζε το μαγαζί για δυο-τρείς μήνες, ένα χρόνο; Μετά τι; Θα άλλαζε η κατάσταση; Όλοι το ‘λεγαν πως η κρίση είναι βαθιά, όλη η Ευρώπη στην ίδια κατάσταση, η ύφεση θα συνεχιστεί, η ανεργία θα μεγαλώσει –κι αυτός δεν έδιωξε την Ασημίνα;  Πήγε στο βεσεδάκι, έριξε νερό στο πρόσωπό του, πήρε μισό ηρεμιστικό, όπως του ‘χε πει ο γιατρός να κάνει, και βγήκε στην πόρτα του μαγαζιού του. Ο ψυχρός αέρας τον συνέφερε. Είπε μέσα του τη λέξη «κατάσχεση» πολλές-πολλές φορές και κάθε φορά έχανε ένα μέρος της σημασίας της ώσπου στο τέλος δεν ένιωθε τίποτε λέγοντάς την, ήταν ένας ήχος χωρίς νόημα, χωρίς συναισθηματικό βάρος. Ίσως η Ευρυδίκη να είχε δίκιο. Μπορεί στην Αμερική, κοντά στο θείο της, να άρχιζαν μια νέα ζωή. Ίσως να κέρδιζε πάλι την εμπιστοσύνη της και να μην έβλεπε στα μάτια της, καλά κρυμμένη αλλά παρούσα, την περιφρόνηση.

Μετά τα Χριστούγεννα θα έκλεινε το μαγαζί και θα ξεκίναγε τις διαδικασίες μετανάστευσης. Πώς να γινόταν άραγε,  που έπρεπε να πάει; θα ρωτούσε τον Αργύρη. 



Την επόμενη των Χριστουγέννων η Ευρυδίκη τον εγκατέλειψε οριστικά. Δεν μπορούσε τόση παθητικότητα, του είπε, δεν άντεχε να τον βλέπει να περιφέρεται σιωπηλός και απελπισμένος και να μην κάνει τίποτα. «Δεν είσαι ο άντρας που παντρεύτηκα» του είπε. «Εκείνος είχε χιούμορ, γελούσε και μ’ έκανε να γελάω. Τώρα φοβάμαι να μείνω μόνη μου μαζί σου, δεν έχουμε τίποτα πια να πούμε… Δεν σκέφτεσαι πια, Γιώργο, δεν προσπαθείς». 

Το επόμενο πρωινό άνοιξε κανονικά. Δεν είπε τίποτα σε κανένα. Τηλεφώνησε στην τράπεζα και του επιβεβαίωσαν την κατάσχεση, αν δεν κατέβαλλε τα χρεωστούμενα μέχρι την ημέρα που έγραφε το ειδοποιητήριο. «Είναι η τελευταία σας διορία», είπε ευγενικά αλλά κοφτά ο υπάλληλος.  «Μάλιστα» είπε ο Γιώργος.

Θυμήθηκε πάλι τον άστεγο. Εκείνο τον συγκεκριμένο. Τον πρώτο άστεγο της ζωής του. Τον πρώτο που είχε προσέξει. Κάθε φορά τον έφερνε στο νου με τρόμο. Πρώτη φορά ο τρόμος είχε αφήσει μια γωνιά σε κάτι άλλο, σαν τρυφερότητα ένα πράγμα. Πώς να τον έλεγαν τον άστεγο; Πρέπει να έχει ένα όνομα. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ένα όνομα. Δεν είναι ένα επάγγελμα οι άνθρωποι. Αυτός είναι ο Γιώργος. Τον άστεγο πώς να τον έλεγαν; Αν   χάσεις τη δουλειά σου, το σπίτι σου, δεν έχεις όνομα, είσαι μια ιδιότητα: άνεργος, άστεγος. Πριν έχεις;



Το βράδυ, πριν κλείσει το μαγαζί, έβαλε σε μια σακούλα όλα τα χαρτιά που φυλούσε σε ένα συρτάρι ειδικό γι’ αυτή τα δουλειά, το παλιό πενηντάρικο που είχε χρόνια κάτω από το γυαλί που σκέπαζε το γραφειάκι του ταμείου –το πρώτο χαρτονόμισμα που μπήκε στο κατάστημα, όταν το άνοιξε ο πατέρας του το  '61 και την παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία του πατέρα του, μέσα στην πολυκαιρισμένη κορνίζα. Δεν θα άφηνε να του πάρουν ούτε μια σανιδούλα από το μαγαζί. Κατάσχεση… Ωραία, αλλά δεν θα ‘βρισκαν τίποτε να κατασχέσουν. Η Ευρυδίκη στην αρχή θα νόμιζε ότι αποφάσισε να την ακούσει και πως το ‘κανε για την αποζημίωση. Δεν τον ένοιαζε πια τίποτε. Ούτε για την Ευρυδίκη, ούτε για κανένα άλλο. Η ζωή του είχε καταρρεύσει χωρίς θόρυβο. Η γλίτσα έτρεχε με δύναμη από πάνω προς τα κάτω και μετά γινόταν ένας πίδακας από κάτω προς τα πάνω, αλλά όχι πολύ πάνω, και πήγαινε δεξιά κι αριστερά, η επικίνδυνη γλίτσα της βίας. Την ένιωθε, έμπαινε μέσα του παγωμένη, σιχαμερή και θανατηφόρα και έβγαινε από αυτόν θυμωμένη και αμήχανη. Δεν θα έβρισκαν τίποτε να κατασχέσουν. Έσφιξε τη σακούλα στο χέρι. Με το δείκτη ψαχούλεψε λίγο μέσα και βεβαιώθηκε πως η φωτογραφία του πατέρα του ήταν εκεί.

Και άναψε το σπίρτο.


Δεκέμβρης 2011-Γενάρης 2012 

Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 12:20 μ.μ. 0 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest
Ετικέτες Διήγημα
Νεότερες αναρτήσεις Παλαιότερες αναρτήσεις Αρχική σελίδα
Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)
  • Κείμενα
  • Δημοφιλή
  • Πρόσφατα

Δημοφιλή

  • (χωρίς τίτλο)
    «Πάτερ ημών» Απ’ την παιδική μου ηλικία πολλά δεν θυμάμαι. Φευγαλέες εικόνες, λεπτομέρειες προσώπων και σωμάτων, ποτέ πρόσωπα ολόκληρ...
  • Η ΧΗΡΑ
             Τους πρώτους μήνες μετά το θάνατο της μητέρας μου, πήγαινα πολύ τακτικά στο νεκροταφείο, σχεδόν κάθε μέρα, άλλοτε μεσημέρι...
  • (χωρίς τίτλο)
      ΑΛΚΗΣΤΗ                                                      Leonora Carrigton, Muher Conciencia(1972)        ἀρκοῦμεν ἡμεῖς οἱ προθν...
  • Ο ΣΚΥΛΟΣ ΝΩΝΤΑΣ. Μια ιστορία χωρίς κρυφά μηνύματα και υψηλούς στόχους.
    Είμαι ζωοφοβική. Δεν ντρέπομαι   να το ομολογήσω.   Ή, ακριβέστερα, δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω πλέον. Πώς γεννήθηκε αυτός ο φόβος μέσα...
  • (χωρίς τίτλο)
    Παιδάκι, να ένα μήλο Ένα όμορφο μαύρο παιδί καθόταν μεσημέρι Κυριακής έξω από το σπίτι του. Ήταν ένα ζεστό χειμωνιάτικο μεσημέρι σε μ...
  • (χωρίς τίτλο)
      Έϊβαλα, έϊβαλα, ω! Lotte Laserstein,  Selbstporträt mit weissem Kragen, περ. 1923      Το σπίτι στην Καλλιθέα το κληρονόμησα από μια θεία ...
  • H ΚΟΡΑΛΙΑ
    Την ιστορία της Κοραλίας τη διηγήθηκα μια φορά στην πολύ καλή μας ζωγράφο, την Κλεοπάτρα Δίγκα. "Να κάτσεις και να τη γράψεις...
  • ΤΙ ΒΛΕΠΕΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΣ
        Εdward Hopper Ήθελε να πάρει την άδειά της νωρίτερα φέτος. Απ’ τον Ιούνιο αν ήταν δυνατόν και όλες μαζί τις μέρες που δικαιούταν, να τ...
  • Ο ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
      Στην Ελευθερία Ακουμιανάκη   -Μαμά, τι θα πει ταρλάδες; -Πού το βρήκες; -Στον Κοσμά Πολίτη. Έχουμε μια εργασία πά...
  • Υπόληψις
    STEFAN PFUERTNER ( https://pixels.com/featured/dark-landscape-stefan-pfuertner.html )          Τον ‘βλέπαν οι άνθ...

Πληροφορίες

Μαρώ
Προβολή πλήρους προφίλ

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κείμενα

  • ▼  2024 (1)
    • ▼  Ιουλίου (1)
      •  Έϊβαλα, έϊβαλα, ω!Lotte Laserstein, 
  • ►  2022 (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2021 (1)
    • ►  Μαΐου (1)
  • ►  2020 (3)
    • ►  Απριλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2019 (4)
    • ►  Μαΐου (2)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Φεβρουαρίου (1)
  • ►  2018 (3)
    • ►  Οκτωβρίου (1)
    • ►  Ιουλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
  • ►  2016 (4)
    • ►  Αυγούστου (2)
    • ►  Ιουλίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2015 (2)
    • ►  Δεκεμβρίου (1)
    • ►  Σεπτεμβρίου (1)
  • ►  2014 (1)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
  • ►  2013 (3)
    • ►  Αυγούστου (2)
    • ►  Μαΐου (1)
  • ►  2012 (7)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
    • ►  Σεπτεμβρίου (1)
    • ►  Μαΐου (1)
    • ►  Απριλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Φεβρουαρίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2011 (11)
    • ►  Δεκεμβρίου (2)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
    • ►  Οκτωβρίου (2)
    • ►  Σεπτεμβρίου (2)
    • ►  Αυγούστου (4)
 

Κατηγορίες

  • Διήγημα (13)
  • Ποίηση (1)

Αναγνώστες

Marotora. Από το Blogger.
 

Ηρώ Νικοπούλου

  • histopia
    Η λογική της ενδοαριστερής βίας: κομματικοί εναντίον τροτσκιστών/αρχειομαρξιστών
    Πριν από 11 χρόνια

Κατηγορίες

  • Διήγημα (13)
  • Ποίηση (1)

About Me

Μαρώ
Προβολή πλήρους προφίλ
 
© 2011 Διηγήματα & νουβέλες | Σχεδίαση: Ν. Cabilis & WindGames