skip to main | skip to sidebar

Διηγήματα & νουβέλες

Μαρώ Τριανταφύλλου

Pages

  • Αρχική σελίδα
 
  • Αρχική
  • Σύνδεσμοι
    • Γράφοντας...
    • Η Εποχή

Κυριακή 18 Αυγούστου 2013

ΤΟ ΦΙΛΙ


 
 

Τις πρώτες μέρες της άνοιξης μας καλούσε πάντα στο σπίτι της η Αννέτα Ψαραδέλλη. Ήταν κάτι σαν παράδοση της μικρής γυναικοπαρέας μας –φιλίες που οι περισσότερες μετρούσαν ζωή τριάντα χρόνων και βάλε. Μόνο η Σωσώ ήταν σχετικά καινούρια. Την είχα φέρει εγώ στην παρέα δέκα χρόνια πριν, όταν την γνώρισα σε ένα από τα σχολεία που δούλεψα, και μ’ άρεσε ο ντόμπρος χαρακτήρας της και τα μακριά καστανά μαλλιά της, που έφτιαναν μικρές σφιχτές μπούκλες κι αυτή τα σήκωνε ψηλά σε ένα κοτσάκι απ’ το οποίο ξέφευγαν χαριτωμένες ατίθασες τούφες. Ατίθασες σαν την Σωσώ.

Το σπίτι της Αννέτας είναι στο Λυκαβηττό κι έχει όμορφη θεά. Απ’ το μεγάλο μπαλκόνι της βλέπεις όλη την Αθήνα. Μπαλκόνι λόγος του λέγειν δηλαδή, γιατί το διαμέρισμα είναι  στον τελευταίο όροφο της πολυκατοικίας, ένα κομψό, μεγάλο ρετιρέ, και το μπαλκόνι είναι μια ευρύχωρη βεράντα με αναπαυτικές πολυθρονίτσες και μια κούνια.

Αράζουμε νωρίς το απόγευμα μπροστά σε ένα τραπέζι γεμάτο γλυκά και καφέδες και μένουμε ως αργά το βράδυ, πίνοντας και τρώγοντας μεζεδάκια που έχουμε ετοιμάσει όλες και έχουμε φέρει περήφανες για τη μαγειρική μας. Δεν είναι σαν τις άλλες συναντήσεις μας, αυτό είναι μια ιεροτελεστία της σχέσης μας που την έχει σμιλέψει με σιγουριά ο χρόνος και τα γεγονότα. Έχει  και μια όμορφη πέργολα στο μπαλκόνι της η Αννέτα και μεγάλες γλάστρες με γιασεμιά και νυχτολούλουδα, μοσχοβολάει ο τόπος, λιγωνόμαστε από τις μυρωδιές και μπαίνει μέσα μας ένα φρέσκο αεράκι αισιοδοξίας. Συνήθως σ’ αυτές τις συναντήσεις δεν μιλάμε για πράγματα σοβαρά. Είναι μέρος της παράδοσης η αλαφράδα της συζήτησης, τα τετριμμένα θέματα, τα απλοϊκά θα έλεγε ένας τρίτος που δεν μας ήξερε και πιο πολύ ακόμα θα παραξενευόταν κάποιος που μας γνώριζε και γνώριζε καλά της κάθε μιας τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες. Είναι αυτό το δώρο της φιλίας το πιο μεγάλο: κοντά στους ανθρώπους σου, που τους αγαπάς και σε ξέρουν και σ’ αγαπούν με τη σειρά τους, δεν χρειάζεται να προσπαθείς, δεν είναι αναγκαίο να ανοίγεις τη βεντάλια των ικανοτήτων σου και των γνώσεών σου  για να γίνεις αρεστός, δεν έχεις ανάγκη να λες πράγματα σοβαρά και  περισπούδαστα όλη την ώρα. Με τους φίλους τους πραγματικούς δεν φοβάσαι να πεις ακόμα και κοινοτοπίες. Δεν θα σε παρεξηγήσουν. Το ίδιο κάνουν κι αυτοί. Είναι απόδειξη της εμπιστοσύνης αυτή η χαλαρότητα. Μιλάμε, λοιπόν, για πράγματα ανάλαφρα, ταξίδια, γάμους, βαφτίσια, αγορές, φτιασίδια, καμώματα των παιδιών, μικρές ιστορίες της καθημερινότητας  που θέλει η μια να μοιραστεί με την άλλη. Για τα σοβαρά βρισκόμαστε άλλες φορές.


Εκείνη την ημέρα είχε έρθει και η κυρία Μαυρομάτη. Η Έλσα Μαυρομάτη είναι μεγαλύτερη από μας, που όλες είμαστε συνομήλικες, δυο-τρία χρόνια διαφορά η μια από την άλλη, εγώ με τη Μαρία μάλιστα είμαστε γεννημένες ίδια χρονιά και ίδιο μήνα. Κι επειδή την περνάω καμιά δεκαριά μέρες, το μόνιμο αστείο ανάμεσά μας είναι που της ζητώ να με σέβεται ως μεγαλύτερη. Η κυρία Μαυρομάτη όμως είναι πράγματι μεγαλύτερη, αρκετά μεγαλύτερη από μας. Δεν είναι μέλος της παρέας μας αλλά την αγαπούμε όλες γιατί είναι μια γυναίκα σοφή κι αρχοντική, σαν να βγαίνει από γαλλικά μυθιστορήματα του 19ου αιώνα. Ο λόγος της είναι γλυκός αλλά βαρύς. Στις λέξεις της δεν υπάρχει περίσσεμα, μετρά τα λόγια της και κάθε που μιλά για κάτι, έχεις τη σιγουριά πως το σκέφτηκε πολύ, πολύ το βασάνισε στο νου της πριν το πει. Και τραγουδά όμορφα. Η φωνή της είναι κρυστάλλινη παρά την ηλικία της, δυνατή φωνή, πλατιά, βγαίνει άκοπα μέσα απ’ το κορμί της και ξεχύνεται απαλή και μελωδική. Έχει σπουδάσει χρόνια κλασικό τραγούδι, ήθελε να ασχοληθεί και επαγγελματικά αλλά παντρεύτηκε νωρίς, έκανε τρία παιδιά και τα παράτησε όλα για το χατίρι τους. Εκείνη την ημέρα ήρθε, λοιπόν, και η κυρία Μαυρομάτη και έτυχε, με αφορμή που δεν θυμάμαι, να πιάσουμε μια μεγάλη κουβέντα για τα παιδιά και το μεγάλωμά τους κι όλες είχαν κάτι να πουν, ακόμα κι εγώ που δεν έχω δικά μου παιδιά, αλλά λόγω επαγγέλματος συναναστρέφομαι με παιδιά και εκατοντάδες ζωές τις ξέρω με τις χαρές και τα βάσανα της εφηβείας τους. Ακόμα και η Χαρά, που κι αυτή δεν έχει παιδιά, έλεγε για το παιδί μιας ξαδέρφης της που ζουν στην ίδια πολυκατοικία και το αγαπά.

Η Χαρά είναι ένα χρόνο νεότερη μου αλλά δείχνει  μια δεκαετία μικρότερη από την ηλικία της. Είναι χαρούμενος άνθρωπος –«πιο ταιριαστό όνομα σε άνθρωπο δεν έχω δει» λέει καμιά φορά γι’ αυτήν η Μαρία. Δυναμική, με χιλιάδες δραστηριότητες, ζαλίζομαι μερικές φορές να την ακούω τι έχει να κάνει μέσα στη μέρα. Ήταν χρόνια δημοσιογράφος στις πολιτιστικές σελίδες μιας μεγάλης εφημερίδας, αλλά όταν άρχισε η κρίση, τα πολιτιστικά ένθετα έκλεισαν γρήγορα κι έμεινε σχεδόν χωρίς δουλειά. Άρχισε να μεταφράζει επαγγελματικά, μιας και ήξερε αρκετά καλά τρεις γλώσσες,  και προσπαθούσε να ζήσει από αυτό και το ενοίκιο μιας παλιάς μονοκατοικίας στην Καισαριανή που είχε κληρονομήσει από ένα θείο της πριν  από χρόνια. Τα ‘φερνε δύσκολα βόλτα, αλλά ποτέ της δεν παραπονέθηκε ούτε έχασε το χαμόγελό της. Είναι περήφανος άνθρωπος, παραπάνω απ’ όσο πρέπει νομίζω, δεν καταδέχεται να την λυπούνται. Η Χαρά γελάει εύκολα και φωτίζεται το πρόσωπό της, που είναι κάπως ασύμμετρο, η απόσταση ανάμεσα στα μάτια και στο στόμα πάντα μου φαινόταν μεγαλύτερη απ’ όσο πρέπει,  αλλά είναι πρόσωπο λεπτό κι ευγενικό, ένα σχεδόν ωραίο πρόσωπο. Κυρίως τα χείλη της που είναι σαρκώδη και έχουν ένα χρώμα παράξενο, ροζ σκούρο, πολύ όμορφη τη βρίσκω αυτή την  ασυνήθιστη απόχρωση του  ροζ  που έχουν τα χείλη της.

Η κυρία Μαυρομάτη ξέρει τη Χαρά από παλιά. Νομίζω ότι γνωρίζει τη μητέρα της ή ήταν γειτόνισσες με τη μητέρα της, κάπως έτσι. Την ξέρει πάντως από πολύ μικρή και της έχει περίσσια αδυναμία. «Είναι καλός άνθρωπος» λέει για τη Χαρά, «τόσο καλός που καταντά ελάττωμα». Μπορεί να έχει δίκιο, το λένε και οι άλλες για τη Χαρά αυτό, μα εμένα μ’ αρέσει. Σε ένα κόσμο σαν το δικό μας θέλει μεγάλη γενναιότητα να είσαι ευαίσθητος και καλός, να παραμένεις ευαίσθητος και καλός, δοτικός άνθρωπος, με καρδιά.
Φωτογραφία
Είχαμε πιάσει λοιπόν την κουβέντα για τα παιδιά εκείνη την ημέρα και λέγαμε και λέγαμε και τελειωμό δεν είχαμε κι όλο θυμόμαστε ιστορίες για το παιδί της η κάθε μια, αυτές που είχαν, ή για το παιδί κάποια άλλης από την παρέα, σκανταλιές, εξυπνάδες τους  και κοψοχολιάσματα… Θυμάμαι πως γελούσαμε πολύ γιατί λέει κάποια στιγμή η Μαρία «Ρε κορίτσια τι ώρα είναι; Θα μας φέρουν το εκατό οι γείτονες».

Κι ανάμεσα στις ιστορίες για τα παιδικά κατορθώματα του Αντρέα και του Σταύρου ή των δίδυμων κοριτσιών  της Ελένης λέει απρόσμενα η κυρία Μαυρομάτη «Δεν σου το συγχώρεσα ποτέ, Χαρά, που δεν παντρεύτηκες. Εσύ απ’ όλες τους πιο πολύ έπρεπε να έχεις  γίνει μάνα».  Και την κοίταξε ίσια στα μάτια με μεγάλη σοβαρότητα και, σαν να την κατηγορούσε για κάτι , το βλέμμα της συνάντησε το βλέμμα της Χαράς και την ανάγκασε να κατεβάσει τα μάτια «Δεν κάνω παιδιά, κυρία Έλσα. Το ξέρετε κι εσείς και οι άλλες» είπε η Χαρά κι είχε κόπο η φωνή της, φανερό πως δεν την ήθελε μια τέτοια κουβέντα, αλλά δεν ήξερε πώς να την σταματήσει, αν άρχιζε. Πήρε αμήχανα από το τραπέζι το ποτήρι της με το λευκό κρασί και ήπιε μια γουλιά. Κι αλήθεια όλες το ξέραμε,  μας το είχε πει από παλιά, ότι έχει ένα πρόβλημα με τα ωάρια και δεν μπορεί να συλλάβει αλλά ούτε και ήθελε να μπει στην διαδικασία των εξωσωματικών.

Για μερικά δευτερόλεπτα έγινε μικρή σιωπή κι έπεσε μια παγωνιά στην ατμόσφαιρα. Οι άλλες ανέλαβαν να σώσουν την κατάσταση, «πιάσε μου, δυο τυροπιτάκια, όνειρο σου γίνανε, αγάπη μου» η μια  και  «μη μου βάζεις  παστίτσιο» η άλλη «παχαίνει» και  «α, τι ανάγκη έχεις εσύ, τρως όσο θέλεις και γραμμάριο δεν βάζεις πάνω σου», τέτοια πράγματα, άλλαξε μονοστιγμίς  το κλίμα. Έγιναν δυο τρία πηγαδάκια, χοροπηδούσαν τα χαμόγελα και τα χαϊδέματα σε μπράτσα και ώμους η μια στην άλλη. Ξεχάστηκε η δύσκολη  στιγμή και ήρθε πάλι η κουβέντα στα παιδιά, γιατί η κόρη της Βέρας ετοιμαζόταν να παντρευτεί και την πειράζαμε οι υπόλοιπες που θα γίνει κάποια στιγμή κι αυτή, η πιο κομψή και νεάζουσα της παρέας μας, γιαγιά.

Η Φαίδρα όλη εκείνη την ώρα είχε μισοξαπλώσει σε μια πολυθρόνα μ’ ένα ποτήρι στο χέρι. Έκανε πως έπινε. Ακουμπούσε αργά το ποτήρι στα χείλη, δάγκωνε το στεφάνι, το έγερνε στο στόμα αλλά δεν άφηνε τη γουλιά να κατέβει. Σχεδόν δεν έβρεχε τα χείλη. Είχε τα μάτια μισόκλειστα αλλά κοιτούσε επίμονα. Κοιτούσε επίμονα τη Χαρά. Δάγκωνε το ποτήρι, έβρεχε τάχα τα χείλη και κοιτούσε τη Χαρά. Είχαν περίεργη σχέση οι δυο τους. Βλέπονταν λιγότερο μεταξύ τους από ό,τι οι άλλες. Αλλά φαινόταν να καταλαβαίνει η μια την άλλη βαθιά και σχεδόν επικίνδυνα. Κι εγώ που ξέρω καλά τη Χαρά, καταλάβαινα –δεν το ‘πα ποτέ, αυτά δεν λέγονται- καταλάβαινα πως η Χαρά φοβόταν μερικές φορές πόσο πολύ την ήξερε η Φαίδρα.

Από την ώρα που είχε ειπωθεί εκείνη η κουβέντα περί γάμου και μητρότητας, είχε στραβώσει η Φαίδρα. Κάτι σ’ αυτήν την κουβέντα την είχε πειράξει. Έκλωθε στο νου της να πει ένα λόγο, το μετάνιωνε, αλλά δεν το βάσταγε πάλι, την έκαιγε να το πει. Αν την πρόσεχες καλά, ζύγιαζε σαν αιλουροειδές τις δυνατότητες. Και ξαφνικά πήρε το λόγο, αφήνοντας κάτω το ποτήρι και στρογγυλεύοντας τα χείλη, όπως κάθε φορά που ήθελε να διηγηθεί μια ιστορία –η Φαίδρα διηγιόταν πολύ όμορφα, με φωνή αργή και γοητευτική υπέροχες ιστορίες που ποτέ δεν ξέραμε αν ήταν πραγματικές ή τις είχε πλάσει η αστείρευτη φαντασία της κι αυτή διασκέδαζε να μας βασανίζει αφήνοντάς μας με ανικανοποίητη την περιέργεια.
Φωτογραφία: Eσείς την ακούσατε;;;Εμάς πάλι μέσα από το κοχύλι μάς είπε η θάλασσα να σας ειδοποιήσουμε πως σας περιμένει..
Φωτογραφία:David Hamilton.

«Όταν με ρωτούν εμένα γιατί δεν έκανα παιδιά, λέω συνήθως ότι παιδιά δεν κάνω. Όπως το λέει η Χαρά. Απ’ αυτήν το ‘μαθα να το λέω. Όσοι το ακούν, λυπούνται ή κάνουν ότι λυπούνται γιατί στην πραγματικότητα δεν τους ενδιαφέρει. Έτσι την είπαν την κουβέντα γιατί τους αρέσει να ανακατεύονται στις ζωές των άλλων και να μαζεύουν άχρηστες πληροφορίες που τις αναμεταδίδουν με ευχαρίστηση αλλά χωρίς αληθινό όφελος. Θέλω να πω άλλο όφελος παρά την ανήθικη χαρά που δίνει η στέρφα γνώση, η άχρηστη, όταν την δίνεις σε ένα τρίτο και καμαρώνεσαι. Μερικοί ωστόσο θλίβονται πραγματικά, γιατί νομίζουν πως υπάρχει πληγή στο λόγο μου. Με χτυπούν φιλικά στην πλάτη, λένε ένα λόγο τρυφερό, συνήθως άστοχο, αλλά έχει η φωνή γλυκάδα και συμπόνια. Στην πραγματικότητα, λέω αυτό που αντέχουν ν’ ακούσουν οι άνθρωποι. Γιατί αν πω ότι δεν ήθελα παιδιά δεν θα το πιστέψουν –βλέπεις, δεν είναι που δεν αγαπώ τα παιδιά, αλλά δεν τα θέλω κι αυτό δύσκολα το πιστεύουν οι άνθρωποι πως βγαίνει από την καρδιά μιας γυναίκας.   Κι ακόμα χειρότερα θα γίνονταν τα πράγματα,  αν έλεγα ότι σκότωσα το παιδί μου…»

«Τι λες, ρε Φαίδρα, γαμώ τη σου…» την έκοψε η Μαρία. Γυρίσαμε όλες και την κοιτάξαμε, τη Μαρία, και δεν είδαμε το κοράκι που έσκιζε με τα νύχια του το βλέμμα της Χαράς, την αγωνία που  σκέπασε αναπάντεχα το πρόσωπό της. Αλήθεια πάντως που σε μας τόσα χρόνια –είκοσι τουλάχιστον λέω- η Φαίδρα ποτέ δεν είχε μιλήσει για το ζήτημα, σαν να μην την αφορούσε.

«Άστηνα να μιλήσει, Μαρία» είπε η Αννέτα που δεν προστάτεψε, όπως το συνήθιζε, την συνθήκη της βραδιάς, δηλαδή να μην μπαίνουν στην κουβέντα βαριά θέματα και εξομολογήσεις.

«Το κορμί μου είναι δυνατό, η μήτρα μου γερή, δεν είχα ποτέ μου κανένα πρόβλημα.  θα μπορούσα να φέρω στον κόσμο δέκα παιδιά. Υπήρξε μια εποχή μάλιστα που νόμιζα πως το ήθελα. Λίγο πριν πιάσω τα τριάντα, τότε που λένε πως χτυπά το βιολογικό ρολόι των γυναικών και το κορμί ζητά να γεμίσει με μια νέα ζωή. Έτσι λένε. Μπορεί και να ‘ναι αλήθεια. Ως ένα σημείο, ζώο είναι ο άνθρωπος και η φύση ζητά την διαιώνιση. Ένστικτο δυνατό δεν λένε πως είναι  ετούτο; Νόμιζα πως ήθελα παιδί εκείνη την εποχή, λοιπόν, ένα κοριτσάκι ήθελα να το μεγαλώσω με αγάπη και ευθυμία. Γιατί έτσι λέω πως πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά, με το γέλιο.

«Τότε…»,  στάθηκε λίγο σα να ‘θελε να θυμηθεί, «σ’ ένα ταξίδι στο Παρίσι, κατάλαβα πως ήμουν έγκυος. Κανονικά θα ‘πρεπε να χαρώ αλλά, από τις πρώτες ώρες ήδη, έπεσε μέσα μου μια πέτρα… Δεν ένιωθα τίποτε. Μήτε χαρά, μήτε και κάτι άλλο όμως, ανησυχία, να πεις, φόβο, ακόμα και στενοχώρια…

 Ήταν μια μέρα μουντή, φυσούσε ένας γλυκός κρύος αέρας που άλλες φορές μου δρόσιζε την ψυχή, μα τώρα ούτε που τον καταλάβαινα. Ένιωθα να με τραβά μέσα της μια ομίχλη με δόντια… Προσπαθούσα να μη μπω μέσα στο αργό, αραχνοΰφαντο αλλά επίμονο στροβίλισμά της  όμως  έμπαινε αυτή μέσα σε μένα. Και δεν καταλάβαινα τι μου συνέβαινε… 

 Έφτασα περπατώντας από την Σορβόνη στην Πον Μαρί και στάθηκα ώρα να κοιτώ τα νερά του ποταμού που φούσκωναν αργά και μεγαλόπρεπα. Μαύρα, βρώμικα, πηχτά νερά… Μπορώ να τα κοιτάζω ώρες. Στάθηκα στη γέφυρα, κοιτούσα τα νερά του ποταμού και δεν σκεφτόμουν τίποτε. Είχα βυθιστεί μέσα στη συνείδηση του γεγονότος και ένιωθα σα να ‘μουν πάνω σε μια μεγάλη κούνια και πήγαινα με φόρα ψηλά και πάλι γύριζα κάτω κι ύστερα πάλι επάνω, ψηλά, να κοντεύω τον ουρανό και πάλι κάτω, τα πόδια μου άγγιζαν μια υγρή, επικίνδυνη γλίτσα που ζητούσε να με ρουφήξει…  Και τότε κατάλαβα πως δεν ήθελα αυτό το παιδί, πως δεν ήθελα κανένα παιδί. Δεν ήθελα να έχω παιδί. Όχι, δεν ήταν φόβος μήπως αλλάξει η ζωή μου, ούτε μήπως το παιδί βάλει σε κίνδυνο την καριέρα μου… Όχι, δεν ήθελα παιδί. Ομολογώ ότι ξαφνιάστηκα κι εγώ η ίδια από την τόση βεβαιότητα…  Γιατί ένιωθα απόλυτα βέβαιη πως δεν ήθελα παιδί.

Αγόρασα ένα τεστ από κάποιο φαρμακείο που βρήκα μπροστά μου. Σχεδόν δεν χρειάστηκε να κοιτάξω το αλλαγμένο χρώμα της ράβδου. Τι θα μου ‘λεγε παραπάνω από ό,τι ήξερα;

Το επόμενο απόγευμα δεν είχα δουλειά και έμεινα στο σπίτι –η Στεφανία, που έλειπε στο Στρασβούργο εκείνο τον καιρό, μου είχε δανείσει το διαμέρισμά της στο Ιβρί σιρ Σεν.  Θα ήθελα να τηλεφωνήσω σε κάποια από σας, στη Χαρά μάλλον, αλλά δεν το αποφάσιζα. Φοβόμουν λίγο να ακούσω αυτά που ήξερα πως θα μου έλεγε. Κοιτούσα το όμορφο απογευματινό φως που λιγόστευε ανεπαίσθητα λεπτό το λεπτό, κοιτούσα το μικρό δρόμο όπου έβλεπε το δωμάτιό μου, το καφέ Elpenor –πού το βρήκε το όνομα ο ιδιοκτήτης; Ήξερε άραγε ποιος ήταν ο Ελπήνορας; Είχα δυο μέρες να φάω, ζαλίστηκα, παρά λίγο να πέσω κάτω. Αρπάχτηκα από το μπράτσο μιας παλιάς πολυθρόνας και με δυσκολία πήγα στο κρεβάτι μου και ξάπλωσα. Σε λίγες μέρες θα γύριζα πίσω, στην Αθήνα. Έπρεπε να οργανώσω την κατάσταση. Να κλείσω ραντεβού με το γιατρό, να πάρω άδεια από τη δουλειά…

Νύχτωνε… Το δωμάτιο γέμιζε σκιές… Ακούμπησα το χέρι μου στην κοιλιά μου. Δεν ένιωθα τίποτε αλλά αυτό ήταν εκεί, μια επίμονη στάλα ζωής, στη μέση της μήτρας…  Πίεσα την παλάμη μαλακά, η σάρκα υποχώρησε, το χέρι μου βυθίστηκε μέσα της, πόνεσα από την πίεση. Και πάλι δεν ένιωθα τίποτα.  Υπήρχε αλλά ήταν σαν να μην υπήρχε, υπήρχε και δεν ήθελα να υπάρχει. Δεν ήθελα να υπάρχει. Αυτή η βούληση γινόταν τόσο οξεία που σχεδόν μπορούσα να τη δω μπροστά μου, σα γαλάζια κοφτερή φλόγα που χωρίζει χειρουργικά τα μέταλλα…

Ήθελα να μην υπάρχει… Το παιδί αυτό ήθελα να μην υπάρχει.

Κι άρχισα να παρακαλάω –ποιον; Σε Θεό δεν πιστεύω αλλά, έτσι κι αλλιώς,  μπορείς να παρακαλέσεις Θεό για ένα τέτοιο πράγμα; Ποιον παρακαλούσα; Κάτι απρόσωπο αλλά δυνατό… Να ξεφορτωθώ αυτό το παιδί που ήταν ακόμα μια σταγόνα αίμα και μεγάλωνε ώρα την ώρα μέσα  μου. Ζητούσα από το  κορμί μου να το διώξει. Όλο το βράδυ… το μόνο που ήθελα ήταν να φύγει από μέσα μου εκείνο το παιδί, σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ…  Τόσο πολύ το ευχήθηκα, τόσο δυνατά και οριστικά και με πείσμα, εκείνη τη νύχτα και τις άλλες που ακολούθησαν και τις μέρες που τους ανήκαν, αλλά τις νύχτες πιο πολύ, γιατί η μέρα είναι της ζωής, αλλά η νύχτα σκεπάζει τα αιτήματα του θανάτου και τις άνομες επιθυμίες, τόσο πολύ το θέλησα  να … –όχι, δεν είπα ποτέ τη λέξη, αλλά τι να το κρύβω; Αυτό ήταν- τόσο πολύ το θέλησα να πεθάνει εκείνο το παιδί, πριν γίνει παιδί, πριν γίνει παιδί μου, που ένα μεσημέρι ένιωσα ένα σπασμό, ένας πόνος αφόρητος μ’ έκανε να διπλωθώ στα δυο, ιδρώτας μ’ έλουσε, δάγκωσα τα χέρια μου για να μη φωνάξω. Ένιωσα το υγρό ανάμεσα στα πόδια μου κι έτρεξα στην τουαλέτα. Δεν καταλάβαινα τι μου συμβαίνει, ούτε που πήγε το μυαλό μου εκείνη τη στιγμή.

Αίμα έτρεχε μέσα απ’ τα πόδια μου. Αίμα. Σκούρο αίμα. Μια κλωστή που στην αρχή ήταν παχιά αλλά μετά γινόταν λεπτούλα σαν της αράχνης τον ιστό και χανόταν στη λεκάνη. Συνειδητοποίησα πως έχανα το παιδί. Το παιδί μου κυλούσε μέσα από τα πόδια μου μια αιμάτινη σκούρα κόκκινη, σχεδόν μαύρη κλωστή. Είχα τόσο πολύ επιθυμήσει το θάνατό του που αυτό είχε υπακούσει. Το είχα ξεφορτωθεί. Το είχα σκοτώσει.


Έκτοτε δεν ξανάμεινα έγκυος. Ποτέ. Δεν έχω τίποτε. Η μήτρα μου είναι γερή. Το κορμί μου δυνατό και υγιές, τα σπλάχνα μου λειτουργούν στην εντέλεια. Αλλά παιδί ξανά δεν έπιασα ποτέ. Το μόνο παιδί που είχα ποτέ μου το σκότωσα  εκείνη την ημέρα. Αν την είχα αφήσει να ζήσει, κορίτσι θα ‘τανε, είμαι σίγουρη, σήμερα θα ήταν είκοσι τεσσάρων χρόνων, λίγο μικρότερη από την κόρη σου Αννέτα, δυο χρόνια μεγαλύτερη από τις δίδυμες Κατερίνα…»

Είχε πέσει βαριά σιωπή στο μπαλκόνι της Αννέτας. Ευτυχώς χτύπησε ένα κινητό, κάποια το σήκωσε και κάτι είπε, συνεφέραμε με το κουδούνισμα και τη φωνή αυτής που εξαναγκάστηκε να γυρίσει απότομα στην πραγματικότητα. Κάποιες μουρμούρισαν πως θέλει να κάνει εντύπωση η Φαίδρα κι έφτιαξε μια ιστορία πάλι για να μας τρομάξει και να γίνει το κέντρο της προσοχής. Μας βόλευε αυτή η εκδοχή και η Φαίδρα ως συνήθως αινιγματική, σήκωσε τους ώμους, όταν η Σωσώ της είπε «Έλα, ρε φιλενάδα. Κόφτο το δράμα…  Δεν πείθεις».  Και γελάσαμε τάχα συμφωνούσαμε με τη Σωσώ αλλά σίγουρες δεν ήμασταν και δεν θέλαμε να το σκεφτούμε παραπάνω.

 Δεν πέρασε πολλή ώρα και σηκώθηκε η Χαρά. «Κορίτσια, πρέπει να σας αφήσω, αύριο έχω πολλή δουλειά και θα ξυπνήσω απ’ τα χαράματα». Μας φίλησε μια-μια κι έφυγε. Τελευταία της έμεινε η Φαίδρα. Δεν σηκώθηκε, αναγκάστηκε να σκύψει η Χαρά για να τη φιλήσει και την κοίταζε ίσια μέσα στα μάτια με αυθάδεια και θρίαμβο.

Βγήκε η Χαρά, την συνόδευσε ως την πόρτα η Αννέτα και η κυρία Μαυρομάτη. Στο μεταξύ το κλίμα είχε πάλι κάπως αλαφρύνει. Το φροντίσαμε η Σωσώ κι εγώ που έχουμε ένα ταλέντο σ’ αυτά. Όση ώρα διάρκεσαν στην πόρτα οι καληνύχτες με τη Χαρά,  σηκώθηκε και η Φαίδρα «Μωρέ, να πηγαίνω κι εγώ» είπε, βιαστικά σηκώθηκε σαν να ‘χε θυμηθεί κάτι που έπρεπε να το κάνει αμέσως, βιαστικά μας φίλησε κι έφυγε. Δεν δώσαμε σημασία.  Οι άλλες ήμασταν αποφασισμένες να το τραβήξουμε ως αργά.

Στο ασανσέρ πρόλαβε τη Χαρά. Είχε ήδη μπει στην καμπίνα και η πόρτα είχε σχεδόν κλείσει πίσω της, όταν την τράβηξε η Φαίδρα με βία, την άνοιξε και μπήκε μαζί της. Μεγάλο ασανσέρ, ευρύχωρο μ’ ένα τεράστιο καθρέφτη. Κοιτάχτηκαν οι δυο γυναίκες, μέσα από τον καθρέφτη. Η Φαίδρα και η Χαρά. Πελιδνό το πρόσωπο της Χαράς, με μια παράξενη χαιρεκακία η Φαίδρα. Όχι χαιρεκακία, δεν ήταν μοχθηρή η Φαίδρα, το αντίθετο… Είχε μια αυθάδεια το βλέμμα της νοτισμένη με αγάπη. Και μια απόφαση στριφνή κι απρόσμενη.

 Τότε φάνηκε που σπάραζε η Χαρά, άσπρη σα χαρτί, ακόμα και τα χείλη της είχαν χάσει εκείνο το περήφανο σκούρο ροζ που τόσο αγαπούσα. «Γιατί, Φαίδρα;» ψέλλισε «Γιατί είπες την ιστορία; Και σαν να ‘τανε δική σου; Είπες την ιστορία μου σαν να ‘τανε δική σου; Μόνο εσύ την ήξερες, μόνο σε σένα την έχω πει… Γιατί;». Η Φαίδρα δεν απάντησε. Κοιτάζοντας στον καθρέφτη ακόμη, ίσιωσε δυο τσουλουφάκια που είχαν φύγει από το χτένισμά της, έστρωσε με το δάχτυλο τα φρύδια της, κι έπειτα με μια φωνή ήρεμη και απαλή, φωνή όλο σιγουριά και δέσμευση, «κάποτε έπρεπε να την ακούσεις» είπε -και ξαφνικά, απροσδόκητη όπως πάντα, αγκάλιασε τη Χαρά και της έδωσε ένα μεγάλο φιλί στο στόμα.

Ιούνιος-Αύγουστος 2013

 

 

 

 

 
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 5:51 π.μ. 3 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Παρασκευή 9 Αυγούστου 2013

Το Ποντικάκι


 

Η μανούλα μου, αλαφρύ το χώμα που τη σκεπάζει, ήταν άγια γυναίκα. Άνθρωπο δεν πείραζε στη ζωή της. Του Θεού άνθρωπος, με πίστη βαθιά, όχι όμως στης εκκλησίας τις ρήσεις και τις εντολές. Είχε δική της σχέση με το Θεό και την Παναγία, δικές της προσευχές.  Έζησε ήσυχα και ήσυχα έφυγε, λίγες μέρες κράτησε το ψυχορράγημά της. Ξένο πράμα δεν το άγγιζε ποτέ. Κι ένα κέρασμα ακόμα ντρεπόταν πολλές φορές να το πάρει κι ας το ‘θελε το γλυκάκι που της πρόσφεραν. «Να βρίσκαμε, ρε Λευτερία ένα πορτοφόλι γεμάτο χιλιάρικα», της είπε κάποτε μια φιλενάδα της. Πάνε πολλά χρόνια, είχαμε δραχμές τότε και το χιλιάρικο είχε αξία, σκέψου, σου μιλάω για εποχές που δεν είχαν κυκλοφορήσει ακόμα τα πεντοχίλιαρα. Την κοίταξε λίγα δευτερόλεπτα η μάνα μου, χαμογέλασε, σαν να της άρεσε η ιδέα και μετά αμέσως σκοτείνιασε το πρόσωπό της, ένας φόβος χύθηκε στα χαρακτηριστικά της, μια ανησυχία, «Όχι, μωρέ Φιφή», είπε, λες και το ‘χαν βρει το πορτοφόλι κι ετοιμάζονταν να μοιραστούν το ποσό. «Όχι, δεν ξέρεις ποιανού μπορεί να είναι..». «Σε καλό σου, χριστιανή μου» είπε η φίλη, «κανενός πλούσιου θα ‘ναι, αν έχει μέσα τόσα λεφτά». «Όχι, είπε», είπε η μάνα μου, «μπορεί να ‘ναι κανενού φτωχού και κάπου να τα πηγαίνει, σε νοσοκομείο ή σε χρέη». Όταν, τυχαία, λίγο καιρό μετά, ένας γείτονας λογιστής έχασε το πορτοφόλι του με λεφτά της εταιρείας μέσα και κόντεψε να τρελαθεί, φτωχός άνθρωπος, πού να τα βρει να καλύψει το έλλειμμα…, «Είδες;», μου είπε εμένα, μικρό παιδί τότε «Είδες που σας τα ‘λεγα;» και ακουμπούσε με το δείχτη το μελίγγι της στοχαστικά. Και ικανοποιημένα. Έτσι μ’ έμαθε κι εμένα.  Κι ίσως γι’ αυτό να έγινα αριστερή  -που δεν ήταν στις προθέσεις της, μιας κι η ίδια από πολιτικά δεν σκάμπαζε κι όπως οι πολλοί εμπιστευόταν κάθε φορά ένα πρόσωπο κι έλπιζε πως θα μας σώσει και θα κάνει το καλό στον τόπο. Πότε τον ένα και πότε τον άλλο. Με τον καημό έφυγε, που κανένας δεν υπερασπίζεται το φτωχό και που όλοι την ξεγέλασαν και της είπαν ψέματα.  Της θύμωνα. Αλλά δεν έπρεπε. Μπορούσα να μάθω από αυτά που σκεφτόταν. Δεν το έκανα. Είχα το δικό μου δρόμο κι εκείνη, μεγαλωμένη μέσα στον τρόμο της Κατοχής και  του Εμφύλιου, φοβόταν για την τύχη μου. «Θα σου κάνουν φάκελο».  της χάιδευα τις άσπρες μπουκλίτσες της γελώντας, τραβούσα ένα παιχνιδιάρικο δαχτυλιδάκι στο κορφοκέφαλο μπλέκοντας ένα-δυο  δάχτυλα μέσα του. Η μάνα μου. Πάνε χρόνια δίχως της.

Αυτή η άγια γυναίκα που η καρδιά της γέμιζε λύπηση και συμπόνια για τον αναγκεμένο κι έβγαζε να δώσει ό,τι είχε για να ανακουφίσει τον άλλον –πολλές φορές την είχαν ξεγελάσει δήθεν φίλοι, που εκμεταλλεύθηκαν την καλοσύνη της και την αγαθοσύνη της ψυχής της-  μια φορά άπλωσε χέρι σε ξένη περιουσία. Και ώσπου πέθανε, διηγιόταν την ιστορία ξανά και ξανά σαν να  ‘θελε να δικαιολογηθεί και να την δικαιολογήσουν και οι άλλοι, και πάλι όμως δεν είχε συγχωρέσει τον εαυτό της.

Στην Κατοχή ήταν κοριτσάκι 13-14 χρονών. Με την ηλικία της είχαμε ένα πρόβλημα. Τα χαρτιά της έλεγαν πως ήταν  γεννημένη το ’24, η ίδια επέμενε πως ήταν 4 χρόνια μικρότερη και μάλλον δίκιο θα ‘χε, από υπολογισμούς που κάναμε σε σχέση με μια συνομήλικη ξαδέρφη της, που όμως τα χαρτιά της έδειχναν πως είχε γεννηθεί το ’28. Τι να πεις; Εδώ σήμερα με τόσους υπολογιστές κι αυτό το κράτος δεν μπορεί να βρει άκρια, τότε με τον πόλεμο και τις καταστροφές θα τα κατάφερνε;  Ας είναι. Η γιαγιά μου είχε έρθει από τα μέρη της Ανατολής, πρόσφυγας, καλοθρεμμένη κόρη ευκατάστατης οικογένειας, αναγκάστηκε να δουλέψει για να μεγαλώσει τα παιδιά της δίπλα σε ένα τζαναμπέτη σύζυγο, που ζήλευε τα ξανθά μαλλιά της, τα γαλανά μάτια της και το κομψό, ανάλαφρο κορμί της, γι’ αυτό φρόντιζε συχνά πυκνά να τη χτυπά αναίτια μέχρι λιποθυμίας. Στις αρχές του πολέμου έφυγε από το σπίτι αφήνοντας μόνες τους τη γυναίκα του και την κόρη του. Άφθαστη νοικοκυρά η γιαγιά, με λίγο αλεύρι και νερό έκανε θαύματα και τάιζε την οικογένειά της, αλλά με τη δουλειά δυσκολευόταν πολύ, δεν τα κατάφερνε, δεν ήξερε πώς να γυρέψει το μεροκάματο, πού να τρέξει. Η πείνα τις έζωσε.  Μια συγγένισσα είπε τότε που ένα σπίτι στον Κορυδαλλό, καλό σπίτι και πλούσιο, το ‘χε ένας τελώνης που έμενε μόνος με τη μάνα του, ένα σπίτι στον Κορυδαλλό είπε η συγγένισσα, χρειαζόταν ένα κορίτσι να βοηθάει στις δουλειές. Θα ‘χε εξασφαλισμένο το φαγητό και κανένα ρούχο και θα της έδιναν και κάτι για το σπίτι της. Πήγε η μάνα μου. Η γιαγιά δεν ήθελε, «το παιδί είναι μικρό ακόμα…» έλεγε, ενώ την αλήθεια τη μουρμούριζε στα εικονίσματα «υπερέτρια το παιδί μου…;» και δεν το άντεχε.

Κοριτσάκι, λοιπόν, καχεκτικό σαν κλαράκι από λιανό δέντρο, αδύνατο, πεινασμένο, έφτασε με ένα μπογαλάκι στον Κορυδαλλό κι έπιασε δουλειά. Ο τελώνης ήταν καλός άνθρωπος, πονετικός. Η μάνα του όμως ήταν στρίγκλα και βρήκε την ευκαιρία να παίξει όσο πιο σκληρά μπορούσε το ρόλο του αφεντικού πάνω στο αδύναμο παιδί. Τη διάταζε όλη την ώρα, δεν την άφηνε να πάρει ανάσα, μόλις την έβλεπε να κάθεται ένα λεπτό, εφεύρισκε μια άχρηστη δουλειά και την έβαζε με το ζόρι να την κάνει αμέσως. Η γυναίκα αυτή ήταν και τσιγκούνα. Δεν έδινε του αγγέλου της νερό. Παρόλο που το κελάρι τους ήταν γεμάτο τρόφιμα και καλούδια, δεν βοηθούσε κανένα στη γειτονιά. Και στην ταλαίπωρη μικρούλα δεν έδινε παρά λίγες σταφίδες και μια φέτα ψωμί, ενώ άλλα είχε κανονίσει ο γιος της. Αυτός μάλιστα, επειδή φοβόταν που θα συμβεί κάτι τέτοιο, προειδοποίησε τη μάνα μου και της έδωσε κλειδί του κελαριού, όπου φυλούσαν μεγάλες ποσότητες φαγώσιμων. «Να τρως», της είπε, «άσε τη μάνα μου να λέει. Κάνε το μόνο κρυφά, να μη σε βλέπει, δεν μπορώ τις φωνές της». Όταν ο ίδιος ήταν στο σπίτι πάντως φρόντιζε να τρώει η μάνα μου κανονικά, αδιαφορώντας για την γκρίνια της δικής του, που μερικές φορές έφτανε σε παροξυσμούς και καυγάδες.



Μια μέρα έφεραν στο σπίτι δυο μεγάλα κοφίνια ελιές. Ξέχειλα. Καθώς τα κουβαλούσαν για να τα κατεβάσουν οι εργάτες στο υπόγειο, έπεφταν ελιές στο πάτωμα. Η μάνα μου, που βοηθούσε στη μεταφορά, έσκυψε και άρπαξε με τα κόκκινα από τα νεροπλυσίματα χεράκια της μερικές ελιές και τις έχωσε στο πεινασμένο στόμα της, λαίμαργα και βιαστικά να μη την δει κανείς. Φοβόταν τη γριά αλλά ντρεπόταν κιόλας. Στο σπίτι της μπορεί να ήταν φτωχοί, αλλά η γιαγιά μου αλλιώς την είχε μάθει. Απ’ αυτό που φοβόταν δεν ξέφυγε. Η γριά γυναίκα την είδε και δίνοντας της μια σπρωξιά, τάχα μου χάδι, είπε με κακία αλλά δήθεν αστεία «δεν είναι οι ελιές σταφίδες, ποντικάκι». Από τότε της έμεινε το παρατσούκλι και η γυναίκα αυτή την έλεγε «ποντικάκι».

Πέρασαν τρεις –τέσσερις δύσκολοι μήνες. Σ’ αυτό το διάστημα είχε δει ελάχιστα τη γιαγιά μου. Μια μέρα, η συγγένισσα που την έφερε στο σπίτι ήρθε αλαφιασμένη να τη βρει. «Λευτερία, η μάνα σου δεν είναι καλά, πεθαίνει». Η μανούλα μου έχασε τη γη κάτω από τα πόδια της. Τη λάτρευε τη γιαγιά μου, όπως εγώ λάτρευα εκείνη. Για κάθε άνθρωπο υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος στον κόσμο, ένας και μοναδικός, ο πιο αγαπημένος, που, αν υπάρχει άλλη ζωή, μια όποια ζωή μετά το θάνατο, αν υποθέσουμε ότι υπάρχει,  και σε ρωτήσουν «ποιον θέλεις να δεις τώρα εδώ που ήρθες;», θα πεις χωρίς δισταγμό ένα όνομα και θα αναζητήσεις μέσα στο χάος τη μορφή του, αναγνωρίζοντάς την χωρίς δυσκολία μέσα στους χιλιάδες, τα εκατομμύρια νεκρούς. Νομίζω που αν μου τύχαινε να μου απευθύνουν ένα τέτοιο ερώτημα, τη μάνα μου θα έλεγα. Με βεβαιότητα.

Ήρθε λοιπόν η συγγένισσα και την ενημέρωσε που πεθαίνει η μάνα της, μέρες στο κρεβάτι. «Στο σπίτι σας δεν υπάρχει μπουκιά φαγί» συμπλήρωσε «είναι μέρες νηστική». Η μάνα μου τρελάθηκε. Το μυαλό της σκοτείνιασε. Η εικόνα της ανήμπορης μητέρας της καρφώθηκε στο νου της και της πλημμύρισε τα σπλάχνα της με πόνο ανείπωτο. Ένα μαχαίρι την έκοβε κομμάτια κι η αγωνία την συνέθλιψε. Έμεινε για λίγο ακίνητη στη μέση της κουζίνας, χωρίς να ξέρει τι να κάνει, πού να πάει, από ποιον να ζητήσει βοήθεια. Στο σπίτι ήταν μόνο η τυραννική γριά, ο γιος της έλειπε σε ταξίδι, θα ερχόταν μέρες μετά. Στη μέση της, πάνω από την ποδίτσα που σκέπαζε την κοιλιά της και της κατέβαινε ως τα γόνατα της μικροκαμωμένης έφηβης,   από ένα πρόχειρο σχοινάκι κρεμόταν το κλειδί του κελαριού. Το ψηλάφισε και μια λάμψη θανατερή ανέβηκε και έσκισε το βλέμμα της. Ταλαντεύτηκε λίγο. Πώς να το κάνει; Αλλά ήρθε στο νου της η εικόνα της μάνας της στο κρεβάτι, να πεθαίνει από πείνα, και δεν άντεξε. Ύψωσε τα μάτια στον ουρανό, «σχώρα με» είπε «κι εσύ το ίδιο θα ‘κανες» και χύθηκε στο κελάρι. Κοίταξε γύρω-γύρω και ανακάλυψε ένα τεράστιο σωρό ακριβά υφάσματα. Τόπια ολόκληρα από μεταξωτά να ντυθεί μια ολόκληρη πόλη. Κομμάτια από γούνες, νταντέλες και μάλλινα.  Τράβηξε το πρώτο τόπι ύφασμα που βρήκε μπροστά της. Μαύρη νταντέλα για πλερέζες. Έβγαλε το φουστανάκι της και τύλιξε με το ύφασμα σφιχτά το λιγνό κορμάκι, όσο πιο σφιχτά μπορούσε. Κυλούσαν δάκρυα από τα μάτια της. Ο φόβος για τη ζωή της μάνας συναγωνιζόταν την ενοχή για την πράξη, αλλά δεν είχε περιθώριο. Λίγα μέτρα ύφασμα για μια ανθρώπινη ζωή. Έπειτα ξανάβαλε το φουστανάκι της, έδεσε την ποδιά της και γέμισε την τσέπη της με σταφίδες. Ανέβηκε μετά στην κουζίνα, σκαρφάλωσε σε ένα σκαμνί και έφτασε με δυσκολία το «φανάρι» που κρεμόταν από το ταβάνι και μέσα φυλούσαν ψωμί και παξιμάδια. Κατέβασε το μεγάλο καρβέλι και έκοψε μερικές φέτες. Δεν το ξανάβαλε στη θέση του. Το άφησε πάνω στο τραπέζι μαζί με το μαχαίρι και τα ψίχουλα. Και χωρίς να γυρίσει να κοιτάξει πίσω της βγήκε τρέχοντας στο δρόμο.


Η γριά γυναίκα την πήρε χαμπάρι που βγήκε χωρίς άδεια κι άρχιζε να φωνάζει πίσω της με τη στριγγιά αυταρχική φωνή της «Πού πας, ποντικάκι; Ε, πού πας, ποντικάκι;» αλλά η μανούλα μου δεν την άκουγε. Έτρεχε σαν άνεμος  να προφτάσει να σώσει τη δική της μάνα. «Δεν μ’ ένοιαζαν οι Γερμανοί που μπορούσαν χωρίς αιτία να βγάλουν το πιστόλι και να σε σκοτώσουν. Δεν έδινα σημασία σε τίποτα. Έτρεχα να πάω στη μάνα μου. Στο δρόμο πούλησα την πλερέζα και πήρα γάλα και μερικά τρόφιμα ακόμα, ό,τι βρήκα, ό,τι μπόρεσα.  Με ξεγέλασαν. Μου τα πήραν για μια μπουκιά ψωμί. Δεν μ’ ένοιαζε. Έφτασα στο σπίτι μας ξέπνοη. Κορυδαλλός Τζιτζιφιές με τα πόδια. Πεινούσα κι εγώ αλλά δεν άγγιζα τίποτα μέχρι να φτάσω. Πονούσαν τα ποδαράκια μου και κρύωνα, κάνε να ’μουν και ξυπόλητη, αυτό,  Μαρία μου, δεν το θυμάμαι. Τη βρήκα άσπρη του θανάτου πάνω στο κρεβάτι, ούτε μιλούσε ούτε κουνιόταν. Ζέστανα το γάλα και της το πότισα. Έκανα παπάρα το ψωμί για να μπορέσει να το καταπιεί. Είχε κλείσει το στομάχι, δυσκολεύτηκε. Τη συνέφερα. Την έσωσα τη μάνα μου, παιδί μου. Ας με συγχωρέσει ο Θεός κι ας συγχωρέσει κι αυτούς που έχουν και δεν δίνουν».

 

Μου τη διηγήθηκε ξανά, για χιλιοστή φορά την ιστορία, λίγες μέρες πριν μπει στο νοσοκομείο από όπου δεν ξαναγύρισε πια. Τη βάραινε μετά από τόσα χρόνια ακόμα. Κι αν μερικές φορές η χροιά της φωνής της πήγαινε πιο πολύ να καταδείξει τα βάσανα της ζωής της, ωστόσο ποτέ δεν συναντήθηκε πραγματικά μ’ αυτό που έκανε. «Σωστά έπραξες» της έλεγα. «Κι εγώ το ίδιο θα ‘κανα στη θέση σου, όχι μόνο για τη μάνα μου αλλά και για ένα ξένο». «Σωστά λάθος, μόνο ο Θεός το ξέρει» μου είπε εκείνη την τελευταία φορά και πέρασε δυο βελονιές ακόμη στο ρούχο που έραβε.  «Μόνο ο Θεός το ξέρει», επανέλαβε, αφήνοντας στην άκρη το ρούχο, «όμως η πείνα σε κάνει κακό άνθρωπο και αμαρτάνεις χωρίς να το θέλεις». Κι έπειτα σηκώθηκε και τράβηξε στην κρεβατοκάμαρα «Βάλε μου να δω το Γιάννη Αγιάννη»  -δυο έργα αγαπούσε και τα ‘χε δει σε όσες εκδοχές έφτασαν στην Ελλάδα τους «Άθλιους» και τον «Ρομπέν των Δασών».

Αλαφρύ το χώμα που τη σκεπάζει την άγια γυναίκα, σε λίγο κλείνουν τέσσερα χρόνια από το θάνατό της. Αν ζούσε, θα ‘τρεμε πως έρχονται πάλι εκείνα τα χρόνια, της πείνας και του θανάτου. Και άδικο δεν θα ‘χε. Μερικές φορές σκέφτομαι  -α, τι λέει το άθλιο στόμα μου- αλλά το σκέφτομαι, καλύτερα που έφυγε πριν αρχίσει η κρίση. Γιατί να ζούσε την αγωνία που κάποιος άλλος θα βρισκόταν στη θέση της και θα επαναλάμβανε για χάρη της τώρα την ίδια αμαρτία…

 

28.2.2013
(πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ, τ. 48, Άνοιξη 2013)
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 8:32 π.μ. 0 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Κυριακή 19 Μαΐου 2013

Δι­α­κλά­δω­ση

(από το http://noexcus.blogspot.gr/2010/09/blog-post_18.html)

ΤΗΣ ΕΛΕΓΕ Η ΜΑΝΑ ΤΗΣ νὰ παν­τρευ­τεῖ, νὰ ἔ­χει μιὰ πα­ρέ­α στὰ γε­ρα­τειά της. Τῆς φαι­νό­τα­νε πρό­στυ­χος λό­γος γιὰ νὰ ζή­σεις μα­ζὶ μ’ ἕ­ναν ἄν­θρω­πο. Τῆς ἔ­λε­γε ὁ πα­τέ­ρας της νὰ παν­τρευ­τεῖ, νὰ κά­νει παι­διά, κά­ποι­ος νὰ τὴ γη­ρο­κο­μή­σει. Τῆς φαι­νό­τα­νε ἄ­γριος λό­γος γιὰ νὰ φέ­ρεις στὸν κό­σμο νέ­α ζω­ή. Γε­ρὸ σκα­ρὶ ἤ­τα­νε, ἀρ­ρώ­στια μέ­χρι τὰ ἑ­ξήν­τα της δὲν κα­τά­λα­βε, ἄλ­λο νὰ πεῖς ἀ­πὸ τὰ τυ­πι­κά, συ­νά­χια, γρί­πες καὶ τὰ τέ­τοι­α. Πρώ­τη φο­ρὰ ἀρ­ρώ­στη­σε στὰ ἑ­ξήν­τα. Δὲν ἔ­δω­σε τὴ ση­μα­σί­α πού ‘πρε­πε στὸ κρύω­­μα, γύ­ρι­σε αὐ­τὸ σὲ πνευ­μο­νί­α. Δώ­δε­κα μέ­ρες νο­σο­κο­μεῖ­ο, μὲ τὰ ὀ­ξυ­γό­να καὶ τοὺς ὀ­ρούς, κι ἄλ­λο ἐ­νά­μι­σι μή­να στὸ σπί­τι κρε­βα­τω­μέ­νη.

       Ση­κώ­θη­κε μὲ κό­πο, πάν­τως πο­λὺ λι­γό­τε­ρο ἀ­πὸ χτές, κι ἀ­πὸ προ­χτὲς πο­λὺ κα­λύ­τε­ρα. Γέ­ρευ­ε μέ­ρα τὴ μέ­ρα.  Ἤ­θε­λε κά­τι ζε­στὸ νὰ πι­εῖ νὰ τῆς πρα­ΰ­νει τὸ στῆ­θος. Μὲ τὴν κρί­ση, ποῦ λε­φτὰ νὰ πά­ρει ἕ­ναν ἄν­θρω­πο, μιὰ κο­πέ­λα νὰ τὴν φρον­τί­ζει. Μό­νη της τά ‘βγα­λε πέ­ρα. Μὲ τὶς φί­λες της. Μιὰ ἡ Ἀ­ρε­τὴ ἐρ­χό­τα­νε, μιὰ ἡ Μα­ρί­α καὶ ὅ­πο­τε μπο­ροῦ­σαν καὶ οἱ ἄλ­λες.  Νά ‘ναι κα­λὰ ὅ­λοι της οἱ φί­λοι, δί­πλα της στά­θη­καν ἀ­γόγ­γυ­στα.

       Ἐ­κεῖ ποὺ ἔ­ρι­χνε τὸ τσά­ι μο­σχο­βο­λι­στὸ μὲς στὸ φλιτ­ζά­νι, τῆς ἦρ­θε στὸ νοῦ ὁ Ἄ­ρης, ποὺ εἶ­χε ἡ­μέ­ρες νὰ τὸν σκε­φτεῖ, ἀ­π’ ὅ­ταν γύ­ρι­σε ἀ­π’ τὸ νο­σο­κο­μεῖ­ο. Ἂν ζοῦ­σε, θά ‘χε πα­τη­μέ­να τὰ ἑ­ξήν­τα πέν­τε.  «Οὔ­τε ἡ σκό­νη ἀ­πὸ τὰ κοκ­κα­λά­κια του…» ἔ­λε­γε κά­θε ποὺ τὸν σκε­φτό­ταν. Τὸ παι­δὶ τους τὸ πρῶ­το θὰ κόν­τευ­ε τὰ σα­ράν­τα. Δὲν μπο­ρεῖ νὰ μὴν εἶ­χαν κι ἕ­να δεύ­τε­ρο.

       Γύ­ρε­ψε ψω­μὶ νὰ τὸ βου­τή­ξει μὰ εἶ­χε τε­λει­ώ­σει, εἶ­χαν τε­λει­ώ­σει καὶ οἱ φρυ­γα­νι­ές. Ἀ­νοι­χτὸ ἀ­πέ­ναν­τι τὸ μί­νι μάρ­κετ, ἀλ­λὰ ποι­ὸς νὰ πά­ει; Δὲν τὴν ἔ­νοια­ξε καὶ πο­λύ. Τὸ ἑ­πό­με­νο πρω­ὶ πε­ρί­με­νε τὴν Ἀ­ρε­τὴ μὲ ψώ­νια. Κα­νο­νι­σμέ­να τά ‘χαν με­τα­ξύ τους, ἡ Ἀ­ρε­τὴ τῆς ἑ­βδο­μά­δας τὰ ἀ­πα­ραί­τη­τα, τῆς κά­θε μέ­ρας —γά­λα, ψω­μὶ κι ἐ­φη­με­ρί­δα— ἡ Μα­ρί­α.

        Πῆ­ρε τὸ φλιτ­ζά­νι στὸ κρε­βά­τι κι ἄ­νοι­ξε τὴν τη­λε­ό­ρα­ση, μὰ ἔ­νι­ω­σε βα­ριὰ τὰ βλέ­φα­ρά της. Ἀ­κούμ­πη­σε τὸ φλιτ­ζά­νι στὸ κο­μο­δί­νο μι­σο­πι­ω­μέ­νο καὶ σκε­πά­στη­κε μὲ τὰ ζε­στὰ σκε­πά­σμα­τα. Ἔ­γει­ρε στὸ πλά­ι καὶ δι­πλώ­θη­κε σὰν ἔμ­βρυ­ο στῆς μά­νας τὴν κοι­λιά. Πρώ­τη φο­ρὰ με­τὰ ἀ­πὸ χρό­νια ἀ­πο­μά­κρυ­νε λι­γά­κι τὸ χέ­ρι ἀ­πὸ τὸ σῶ­μα της κι ἔ­ψαυ­σε τὰ σεν­τό­νια – σὰ νά ‘ψά­χνε κά­τι. Ἕ­να σχῆ­μα γνω­στὸ στῆς ἀ­που­σί­ας τὸ σχῆ­μα πά­νω. Χα­μο­γέ­λα­σε κι ἀ­νά­σα­νε βα­θιά. Εὐ­γνω­μο­σύ­νη ἔ­νι­ω­θε κά­θε φο­ρὰ ποὺ ἀ­νά­σαι­νε χω­ρὶς τὰ ὀ­ξυ­γό­να τοῦ νο­σο­κο­μεί­ου. Γέ­ρευ­ε μέ­ρα τὴ μέ­ρα. «Ἔ­χω πο­λὺ και­ρὸ νὰ πά­ω στὸ νε­κρο­τα­φεῖ­ο» σκέ­φτη­κε. Κι ὑ­πο­σχέ­θη­κε πὼς σὰν γί­νει τε­λεί­ως κα­λὰ θὰ πά­ρει τὴ Μα­ρί­α καὶ τὴν Ἀ­ρε­τή, νὰ ἔρ­θουν καὶ οἱ ἄν­τρες τους,  θὰ πεῖ καὶ τῆς Σού­λας καὶ τῆς Κα­τε­ρί­νας, νὰ κα­τε­βοῦ­νε στὸ χω­ριὸ ν’ ἀ­νά­ψου­νε στοῦ Ἄ­ρη τὸν τά­φο ἕ­να κε­ρί. Θά ‘χει φτιά­ξει κι ὁ και­ρός. «Εἶ­ναι ὄ­μορ­φα στὸ χω­ριὸ τὴν ἄ­νοι­ξη», σκέ­φτη­κε. Κι ἀ­πο­κοι­μή­θη­κε μὲ μιὰ στα­γό­να νο­σταλ­γί­α ἀ­τσα­λά­κω­τη νὰ τῆς  δαγ­κώ­νει τὴν ψυ­χή· χω­ρὶς κα­μιὰ ἀ­γω­νί­α.
25 Μαρτίου 2013
Πρώτη δημοσίευση:
http://bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com/author/planodion/
 
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 2:52 π.μ. 0 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Τρίτη 6 Νοεμβρίου 2012

ΤΑ ΚΗΔΕΙΟΣΗΜΑ

(Από την ενότητα: Νυχτερινά αυτοβιογραφικά)
         Από παιδί είχα την συνήθεια να σταματώ στις κολώνες και να διαβάζω τα κηδειόσημα. Με ενδιέφερε κυρίως η ηλικία. Αν ο άνθρωπος ήταν ηλικιωμένος, κάπως ησύχαζα. Νευρίαζα  όταν έγραφαν μόνο το όνομά του και την ημερομηνία της κηδείας του κι έπειτα των συγγενών του τα μικρά ονόματα κατηγοριοποιημένα ανά βαθμό συγγένειας, αρχίζοντας από την στενότερη. Προσπαθούσα τότε να μαντέψω απ’ το αν είχε παιδιά και εγγόνια, πόσο περίπου χρόνων να ήτανε κι αν είχε ζήσει όσο έπρεπε.
         Περιέργως δεν έφτιαχνα με τη φαντασία μου καμιά εικόνα του προσώπου. Δεν έμπαινα καν στον κόπο να δώσω μια σχηματική μορφή, το πιθανό πρόσωπο, το περίγραμμα έστω ενός φανταστικού σώματος, που θα υποστασιοποιούσε το όνομα και την ηλικία. Κάτι που ωστόσο μου συμβαίνει αυθόρμητα, όταν διαβάζω τους καταλόγους των ονομάτων των ηθοποιών που έπαιξαν σε μια ταινία. Το κάθε όνομα μου γεννά μια εικόνα και κατά ένα περίεργο λόγο, συχνά μπορώ να ταυτίσω ένα όνομα με το πρόσωπο ενός ηθοποιού που δεν γνώριζα. Δεν το πετυχαίνω πάντα αλλά οπωσδήποτε έχω μεγάλα ποσοστά επιτυχίας κι είναι ένα ευχάριστο παιχνίδι για μένα. Με τα ονόματα στα κηδειόσημα ποτέ δεν με απασχόλησαν τέτοια πράγματα. Ήταν ηλικίες. Δεν διατηρούσαν από τον άνθρωπο που υπήρξε παρά τον αριθμό των χρόνων που έζησε αποστεγνωμένο από εμπειρίες και  δραστηριότητες, από συναισθήματα, παρορμήσεις και λάθη.
           Πρέπει πάντως να ομολογήσω ότι τα ονόματα δεν πέρναγαν πάντα αδιάφορα μπροστά από τα μάτια μου. Υπάρχουν, βλέπεις, κάποια ονόματα παράξενα, που τα διαβάζεις και δεν πιστεύεις στα μάτια σου κι άλλα που πρέπει να προσέξεις να μη βάλεις τα γέλια και σε παρεξηγήσει ο περαστικός, πως τάχα κάτι είχες εναντίον του μακαρίτη και τώρα επιχαίρεις που έχει πεθάνει, πως είσαι δηλαδή χαιρέκακος και ανάλγητος άνθρωπος. Να, ας πούμε,  θυμάμαι σα να ‘τανε χτες και όχι χωρίς μια σχετική ντροπή, μια ιστορία που μου συνέβη στη Λιβαδειά. Δεν θυμάμαι πώς είχαμε βρεθεί εκεί μια παρέα φοιτητών, εκδρομή ήταν; Κάποια πολιτική εκδήλωση και είχαμε πάει για να την ενισχύσουμε; Όπως και να ‘χει, ξέκοψα από τους υπόλοιπους και μαζί με μια συμφοιτήτρια  κάναμε ένα μεγάλο νυχτερινό περίπατο στους δρόμους της πόλης, προς την Κρύα. Ήταν ένα βράδυ κρύο και υγρό, οι δρόμοι της πόλης έρημοι, ακούγαμε τα βήματά μας και τον αχό της Έρκυνας. Ξάφνου είδα μπροστά μου ένα μεγάλο κηδειόσημο, κολλημένο πάνω σε μια ξύλινη κολόνα και στάθηκα, κατά το συνήθειο μου, να το διαβάσω: Σουλτάνα Παινεμένη. Έμεινα μερικά δευτερόλεπτα να το κοιτάω προσπαθώντας να σκεφτώ πώς θα αποκαλούσαν τη γυναίκα αυτή όταν ήταν εν ζωή και –είχε κολλήσει το μυαλό  μου- πώς θα έλεγαν τα αρσενικά μέλη της συνεπώνυμης οικογένειας. Το «Παινεμένης» δεν μου πέρναγε καν από το μυαλό. «Την γνώριζες;» με ρώτησε η συμφοιτήτρια ακουμπώντας το χέρι της στον ώμο μου –ποιος ξέρει τι εικόνα έδινα, έτσι απορροφημένη από το κηδειόσημο, που θεώρησε η κοπέλα ότι μάλλον είδα όνομα γνωστό και κεραυνοβολήθηκα. «Όχι» έσπευσα να τη διαβεβεβαιώσω, «Κοίτα όμως το όνομα». Πλησίασε η νέα γυναίκα κι όταν το διάβασε, με μια φωνή έκπληκτη, σαν να τη γνώριζε αυτή τώρα,  είπε αρκετά δυνατά, τόσο που θα μπορούσε να ενοχλήσει του κοιμώμενους πολίτες της γειτονιάς «Πέθανε η Σουλτάνα Παινεμένη;». Και χωρίς να το θέλουμε βάλαμε και οι δυο τα γέλια και προχωρώντας στο δρόμο, χέρι-χέρι, σαν τα παιδάκια έτοιμα να χορέψουν την τσιγκολελέτα, λέγαμε ρυθμικά πνιγμένες στα γέλια για ώρα «Πέθανε η Σουλτάνα Παινεμένη, πέθανε η Σουλτάνα Παινεμένη». 
         Όταν είσαι νέος –ήμασταν δεν ήμασταν 22 χρόνων θυμάμαι- όσο σοβαρός και εχέφρων και να ‘σαι όσο σεβαστικός, ο θάνατος είναι τόσο μακριά που μοιάζει άλλοτε με αισθητικό γεγονός κι άλλοτε με ένα ψέμα που σκαρφίστηκαν κάποιοι για να αλυσοδένουν τους ανθρώπους με φόβους και αμαρτία.

         Πάντως τα κηδειόσημα συνέχισα να τα κοιτάω. Στα πρώτα μου νιάτα, οι ηλικίες που συναντούσα συνήθως ήταν από 72 μέχρι 76. Είπα «συνήθως», γιατί πάντα υπάρχουν εκπλήξεις, προς τα πάνω ευχάριστες, αλλά πολύ οδυνηρές προς τα κάτω,  η επάρατος ή τα μηχανάκια. Ηλικίες από «8» έβλεπα σπάνια. Όσο περνούσαν τα χρόνια, έπαψα να κοιτάω τα κηδειόσημα με μια διάθεση στατιστικής εν γένει, που είχε να κάνει με τη δική μου σχέση με το θάνατο, μια σχέση ερωτικού πάθους, αφού όλη μου τη ζωή –τι οξύμωρο αυτό- όλη μου τη ζωή παλεύω με τη γοητεία του, τον προκαλώ, τον κοροϊδεύω, τον νοιάζομαι, τον φοβάμαι, τον περιμένω στη γωνία, παίζω μαζί του κρυφτό, τον φλερτάρω σαν ποθητό εραστή,  τον πολεμάω ανελέητα, ξέρω πως στο τέλος θα νικήσει αλλά πριν συμβεί αυτό θέλω να με θυμάται. Ο θάνατος. Έπαψα, λοιπόν, να τα κοιτάω με στατιστική διάθεση και  άρχισα να τα μετράω με ένα άλλο γνώμονα. Οι γονείς μου μεγάλωναν, γερνούσαν. Έτρεμα πως μια μέρα θα κόλλαγαν ένα κηδειόσημο στη γειτονιά μου που θα είχε πάνω το όνομά τους. Και μετρούσα την απόσταση ανάμεσα στις αναγραφόμενες ηλικίες και τη δική τους και έκανα την αφαίρεση για να δω πόσα χρόνια ακόμα θα τους είχα, θα μπορούσα να τους έχω δηλαδή, αν όλα πήγαιναν καλά και έφευγαν από αυτόν τον κόσμο με φυσικό θάνατο, από γηρατειά. Έχουν καημούς τα μοναχοπαίδια. Καημούς που δεν τους ξέρει ο κόσμος και δεν μπορούν να τους μοιραστούν με κανένα.
         Εκείνη την εποχή –είχα πατημένα πια τα 35- άρχισα να παρατηρώ ότι στα κηδειόσημα οι ηλικίες είχαν ανέβει. Τα πιο πολλά αναφέρονταν σε ανθρώπους που είχαν μπει πια στην ένατη δεκαετία της ζωής τους και πολλοί την είχαν φτάσει ως τη μέση και παραπάνω –αργότερα δειλά-δειλά αλλά δυναμικά άρχισαν να φαίνονται όλο και πιο πολλά κηδειόσημα με ηλικίες γύρω στα 92. «Μην είσαι, χαζή» μου είπε ο φίλος μου ο Χάρης μια μέρα που του το συζήταγα. «Δεν το ξέρεις ότι έχει ανέβη  ο μέσος όρος ζωής; Το προσεγμένο φαγητό, η πρόοδος της ιατρικής και τα καλά φάρμακα έχουν αυξήσει το προσδόκιμο αρκετά».  Θυμήθηκα τότε πως την εποχή που έγραφα το διδακτορικό μου και χρειάστηκε να ψάξω λίγο τις ηλικίες των μονομάχων στις ρωμαϊκές αρένες, έπεσα πάνω σε μια παρατήρηση κάποιου ιστορικού αγγλόφωνου για το προσδόκιμο ζωής στον 2ο  αι. Οι άνθρωποι τότε, έλεγε περίπου ο επιστήμονας, πέθαιναν αρκετά νέοι, ειδικά οι γυναίκες με τις επιπλοκές του τοκετού,  αλλά όσοι  κατάφερναν να γεράσουν, έφταναν συχνά στην εσχατογηρία και στην συντριπτική τους πλειοψηφία ανήκαν στις υψηλές κοινωνικά και οικονομικά τάξεις.
      
 
           Όταν άρχισε η μάνα μου να μπαινοβγαίνει στα νοσοκομεία –ο πατέρας μου έφυγε ξαφνικά από ανακοπή, μας πήρε πολύ καιρό να το συνειδητοποιήσουμε πως δεν θα γυρνούσε ξανά- όταν άρχισε η μάνα μου να μπαινοβγαίνει στα νοσοκομεία, κοίταζα τα κηδειόσημα με κομμένη την ανάσα. Πριν καν δω το όνομα, έψαχνα με αγωνία την ηλικία. Όχι, να, όλοι –εντάξει σχεδόν όλοι- ήταν μεγαλύτεροι της, άρα είχε ακόμα καιρό. Το ξέρω πως η σκέψη ήταν παιδαριώδης, πως ο θάνατος καθενός είναι προσωπικός, το βιολογικό του ρολόι δικό του, αλλά δεν άντεχα να μην το σκέφτομαι. Η ανάγκη της ανακούφισης από την ένταση και το άγχος ήταν τόση που κατέστελνα ευχαρίστως τη λογική.  Για κάθε άνθρωπο υπάρχει ένας μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο και μετά όλοι οι  άλλοι. Για άλλον είναι το παιδί του, για άλλον ο ερωτικός του σύντροφος, για μένα ήταν αυτή η μικροσκοπική, αγράμματη γυναίκα που συγκέντρωνε πάνω της όλες τις γλυκές, αγκαθερές αντιφάσεις των ανθρώπων.
 
          Μετά το θάνατό της, γύρισα στο σπίτι και είπα, σαν τον ήρωα του αγαπημένου μου Μπαλζάκ, το δικό μου «à nous deux maintenant», όχι φυσικά στο Παρίσι, όπως ο Ραστινιάκ, αλλά σε μια καθημερινότητα που δεν θα την περιείχε πια και έπρεπε να αναμετρηθώ μαζί της και να μάθω να τη διαχειρίζομαι. Και κοίταγα πάλι τα κηδειόσημα. Πιο πολύ από πριν. Με ένα συναίσθημα ανάμεικτο με οργή και ενοχή. Κάθε φορά που διάβαζα μια ηλικία μεγαλύτερη από τη δική της –και διάβαζα συχνά- μέτραγα τα περισσευούμενα χρόνια και στενοχωριόμουνα. Αυτός είχε ζήσει κάτι παραπάνω. Θα μπορούσε κι εκείνη να είχε φτάσει την ηλικία του.
         Τώρα πια που συμφιλιώθηκα κάπως –όσο είναι δυνατό να το πεις αυτό- με την απουσία της, δεν ξέχασα τα κηδειόσημα. Τα κοιτάω πάλι. Τώρα όμως πιο πολύ πέφτει το μάτι μου στα ονόματα. Τρέμω μη διαβάσω επώνυμο γνωστό και όνομα οικείο. Οι γονείς των ανθρώπων της γενιάς μου φεύγουν ένας-ένας. Σχεδόν κανείς μας πια δεν είναι παιδί κανενός. Μεγαλώσαμε. Ενηλικιωθήκαμε. Όλοι μας έχουμε από ένα τουλάχιστον τάφο στο παρελθόν μας. Τώρα τελευταία άρχισε ο θάνατος να χτυπάει και τις πόρτες της γενιάς μου. Ναι, κοιτάζω τα κηδειόσημα με τρόμο. Μη και ανακαλύψω ξαφνικά ένα παλιό ξεχασμένο φίλο, ένα γείτονα που είχε από χρόνια αλλάξει γειτονιά.
         Μου περνάει κι απ’ το νου ο δικός μου θάνατος. Όχι σαν γεγονός. Πώς το λέει ο Επίκουρος; Ουδέν προς ημάς. Αλλά για τα διαδικαστικά του. Ποιος θα με θα με θάψει; Τι μέτρα πρέπει να λάβω ώστε οι φίλοι που θα αναγκαστούν να ασχοληθούν με αυτό –συγγενείς δεν έχω- οι φίλοι που αναγκαστικά, λοιπόν, θα αναλάβουν το καθήκον, να μην κουραστούν και να μη ξοδευτούν επίσης, στις εποχές που ζούμε δεν περισσεύουν για τους ζωντανούς, οι νεκροί συγχωρνάνε. Και πάλι γυρνάει ο νους μου στους αγαπημένους μου αιώνες, στο τέλος του πρώτου αιώνα μετά το Χριστό, έγινε συνήθειο άνθρωποι μοναχικοί –των κατώτερων τάξεων στην πλειονότητά τους- να μετέχουν σε μια ταφική λέσχη. Πάει να πει, πλήρωναν με το μήνα και παρακολουθούσαν τελετές και άλλες θρησκευτικές δραστηριότητες και, όταν ερχόταν η ώρα, η λέσχη τους αναλάμβανε όλη τη φροντίδα του νεκρού κορμιού τους και τις προσευχές για την ψυχή τους. Εκεί που των άλλων το κηδειόσημο γράφει για παιδιά και για εγγόνια, το δικό μου θα έχει ένα σεμνό: Οι φίλοι και οι σύντροφοι. Και δεν θα υπάρχουν ονόματα. Η ποθητή ανωνυμία της συλλογικότητας που γύρεψα σε όλη μου τη ζωή. Η μόνη που εξασφαλίζει πραγματικά τη λάμπουσα ατομικότητα αλλά ταυτόχρονα προφυλάσσει από το σαράκι του εγωισμού. Οι φίλοι και οι σύντροφοι Η μέγιστη τιμή και χαρά μου.
         Έγινε και ένα παράξενο τα τελευταία χρόνια επίσης: συνειδητοποίησα που όσο μεγαλώνω τόσο πιο πολύ παθιάζομαι με τη ζωή, τόσο πιο πολύ την αγαπάω. Αποφασιστικά, οριστικά και γάργαρα. Και τη βλέπω τη ζωή την ίδια σαν αντίσταση. Δεν θα τους αφήσω να με καταβάλουν. Θα ζήσω. Όσο μπορώ πιο πολύ. Με χαμόγελο και πάθος.
         Πάντως, τον τελευταίο καιρό, που η κρίση βαθαίνει κι όλα γύρω σκοτεινιάζουν ανελέητα, παρατηρώ πως στα κηδειόσημα οι ηλικίες χαμήλωσαν ξαφνικά. Είναι γεγονός πως ακόμα κι ο θάνατος έχει μια αναπόδραστη ταξική πλευρά.
 
 
(Νοέμβριος, 2012)
 
 
 
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 12:20 μ.μ. 0 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου 2012

Ιστορίες από το Παρίσι: 1. Το παγκάκι

 (η φωτογραφία από το blog "Τσαλαπετεινός",
http://tsalapetinos.blogspot.gr/2009/12/blog-post_11.html)


         Στο Παρίσι έμεινα τέσσερα χρόνια για σπουδές. Το σπίτι μου ήταν σε ένα εργατικό προάστιο, το Ιβρί-σιρ-Σέν, στο νότο της πόλης. Η πολυκατοικία ήταν μέρος μιας συστάδας μεγάλων  πολυώροφων  κτιρίων που σχημάτιζαν μια κατοικημένη νησίδα, σε μια περιοχή με μεγάλους ανοιχτούς άχτιστους χώρους. Πολλά τα διαμερίσματα, φτηνοφτιαγμένα αλλά με ανέσεις, έδιναν κατοικία σε εκατοντάδες μέτριων και χαμηλών εισοδημάτων εργαζόμενους, κυρίως σε μαύρους και άραβες. Απέναντι ήταν το καινούριο νεκροταφείο κι έπειτα άρχιζε μια μεγάλη σειρά από μάντρες αυτοκινήτων.  Μου άρεσε αυτή η γειτονιά και οι άνθρωποί της. Ποτέ δεν έπιασα ιδιαίτερες φιλίες με κανένα, αλλά ένιωθα πως με τη χοντρή μαύρη κυρία στην απέναντι πολυκατοικία, που καθαρίζαμε το Σαββάτο το πρωί την ίδια ώρα το σπίτι μας και κρυφά κανένα απόγευμα κρεμάγαμε τη μπουγάδα μας στο μπαλκονάκι –να νυχτώσει και να μη μας δει κανείς, γιατί απαγορεύεται να απλώνεις ρούχα στο μπαλκόνι κι αυτό για μένα, που με είχε μάθει η μάνα μου να λιάζω τα πλυμένα, ήταν μεγάλος πόνος- με την κυρία εκείνη, λοιπόν, υπήρχε μια υπόγεια, τρυφερή συνενοχή. Καλημέρες είχα μόνο με τον ηλικιωμένο άντρα που έμενε στο ακριβώς επάνω διαμέρισμα –ένας πολύ ηλικιωμένος άντρας από την Ωβέρν, που ανάσαινε με δυσκολία και περπατούσε αργά, μετρώντας υπομονετικά κάθε βήμα. Κατέβαινε κάθε πρωί την ίδια ώρα για να πάρει την αλληλογραφία του κι έτσι τον συναντούσα τακτικά στην είσοδο, την ώρα που έφευγα. Bonjour, Mr. Baillou. A, la petite Grecque!  bonjour, mademoiselle! Il fait chaud ce matin, n’-est-ce pas? Τέτοιες κουβέντες είχα και με τη θυρωρό, μια ψηλή, ξανθιά γυναίκα, γύρω στα 50, με έντονο ταμπεραμέντο . είχε έρθει στα 17 από τη Μασσαλία, αλλά ποτέ δεν αποφάσισε ότι μένει μόνιμα στο Παρίσι, ο νους της ήταν πάντα στο μεγάλο, πολύβουο λιμάνι της πόλης της και στο καφέ του πατέρα της, όπου μεγάλωσε.
         Το σπίτι μου ήταν σχετικά κοντά στην Porte-de-Choisy –τρία, τριάμισι   χιλιόμετρα με τα πόδια. Η λεωφόρος που περνούσε μπροστά σχεδόν από την είσοδο –και νοητά συνέχιζε μέχρι το αεροδρόμιο του Ορλύ- για μια μεγάλη απόσταση ήταν έρημη σχεδόν από ζωή και τα βράδια θα μπορούσε να είναι επικίνδυνη, αλλά όταν είσαι σκάρτα 22 χρόνων, αυτά δεν τα υπολογίζεις. Ανεβοκατέβαινα με τα πόδια, εκτός αν ήμουν πολύ κουρασμένη ή φορτωμένη με  ψώνια, οπότε έπαιρνα το λεωφορείο. Μ’ αρέσει πολύ το περπάτημα κι ακόμα περπατάω πολύ - όπου μπορώ να πάω με τα πόδια, με τα πόδια πηγαίνω κι είναι φορές που δεν μπορώ να σταματήσω να περπατάω  πριν νιώσω ότι δεν αντέχω να κάνω έστω κι ένα βήμα παραπάνω κι η μέση μου με σφάζει ανελέητη.
         Στην Porte-de-Choisy ήταν ο σταθμός του μετρό –η γραμμή 7 που σήμερα συνδέει το Δημαρχείο του Ιβρί με την Κουρνέβ. Απέναντι υπήρχε ένα μικρό εμπορικό κέντρο με φτηνά ρούχα και ηλεκτρικές συσκευές και το σούπερ μάρκετ που ψώνιζα. Παρακάτω ανοιγόταν μια μεγάλη λεωφόρος που πέρναγε από την Port-d’- Italie και συνέχιζε περνώντας από μικρά μαγικά μυστικά  της πόλης ως το κέντρο, το Chatelet  και τις  Halles. Καμιά διακοσαριά μέτρα από το εμπορικό κέντρο υπήρχε ένα μικρό, πολύ μικρό πάρκο. Στην πραγματικότητα ήταν ένας μικρής έκτασης ελεύθερος χώρος όπου οι δημοτικές αρχές  είχαν φυτέψει μερικά δέντρα, δυο παρτέρια με πολύχρωμα λουλούδια και είχαν τοποθετήσει δυο ζευγάρια παγκάκια, το ένα απέναντι από το άλλο, στα πλάγια του κηπάκου. (Στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης τέτοιοι κήποι, χώροι ανάπαυσης κι αναψυχής, είναι συνηθισμένοι, τους φτιάχνουν οι δημοτικές αρχές όπου μπορούν, αντίθετα με την Αθήνα, που οι δήμαρχοι θεωρούν κατάρα τον ελεύθερο χώρο –τσιμεντώνουν και χτίζουν όσο πιο πολύ μπορούν). Τα όμορφα, φωτεινά απογεύματα έπαιζαν τα παιδιά, ηλικιωμένοι λιάζονταν ψάχνοντας λίγη παρέα, έρχονταν και μαθητές καμιά φορά, που υποψιαζόμουν ότι  είχαν κάνει κοπάνα από το γειτονικό λύκειο.
 
         Περνούσα τακτικά από το παρκάκι αυτό και καμιά φορά ξαπόσταινα λίγη ώρα πριν συνεχίσω τις περιπλανήσεις μου στην πόλη. Συχνά – πυκνά έβλεπα να κάθονται, στο ίδιο πάντα παγκάκι, δυο γυναίκες. Η μια, νταρντάνα αράβισσα, γύρω στα 70,  με το χιτζάμπ προσεκτικά τυλιγμένο γύρω από το παχύ πρόσωπό της. Τα μάγουλά της κόκκινα, έσκαζαν από υγεία, το βλέμμα της σοβαρό πίσω από ένα ζευγάρι γυαλιά με χρυσό σκελετό, έπεφτε επιλεκτικά πάνω σε ανθρώπους και πράγματα αλλά δεν έμενε για πολλή ώρα. Γρήγορα γύριζε στο πλεκτό της –πάντα έπλεκε. Δαντέλες. Με ένα κούτσικο βελονάκι με γυριστή μύτη τραβούσε τις κλωστές, τις ένωνε, έκανε θηλιές και πέρναγε μαεστρικά τη μια μέσα στην άλλη κάνοντας περίτεχνα σχέδια, που θύμιζαν από μακριά τα αραβουργήματα της Αλάμπρα. Δούλευε με ταχύτητα και αφοσίωση.  Κάθε λίγο, όμως σταματούσε, ίσιωνε το πλεκτό πάνω στη φαρδιά μακριά φούστα της και το κοιτούσε, ξανά και ξανά, τραβούσε τις άκρες του, το τέντωνε και κάτι  έλεγε στην άλλη γυναίκα. Αγαπώ τις όμορφες λευκές δαντέλες, κυρίως γιατί μου θυμίζουν τη γιαγιά μου, τη μικρασιάτισσα και συγκινούμαι κάθε φορά που αγγίζω μια δαντέλα, σα να πιάνω το μαραμένο χεράκι της, χρόνια τώρα πεθαμένη.
         Η άλλη δίπλα της, ευρωπαία, γαλλίδα μάλλον. Ξερακιανή, κάπως νεότερη –στα νιάτα  της πρέπει να ήταν όμορφη ή έστω ενδιαφέρουσα. Το πρόσωπό της ήταν όλο γωνίες, με μια πλαστή αυστηρότητα που έσπαγε και διαλυόταν όταν  πλησίαζες, γιατί  το βλέμμα της ήταν αδύναμο και θλιμμένο και μαρτύραγε άνθρωπο που είχε κλάψει πολύ στη ζωή του. Φορούσε πάντα φορέματα ή ταγέρ στα χρώματα της γης, και, όπως το συνηθίζουν οι γαλλίδες, έδενε στο λαιμό της κάποιο  φουλάρι που φώτιζε κάπως το άχρωμο πρόσωπό της. Κι αυτή έπλεκε. Με δυο βελόνες. Μάλλινα. Πουλόβερ και κασκόλ και γάντια. Δούλευε κι αυτή με επιδεξιότητα αλλά όχι πολύ γρήγορα. Σταματούσε, κοιτούσε γύρω της, χάζευε τα παιδιά που έπαιζαν, κοιτούσε διακριτικά και με νοσταλγία κάποιο ζευγαράκι που φιλιόνταν σε  άλλο παγκάκι, συμβουλευόταν αφηρημένα το σχέδιο του πλεκτού της, τις οδηγίες που είχε σκίσει από κάποιο περιοδικό για να το πλέξει.

          Όλο και κάτι έλεγε η μια στην άλλη, φαινόταν να γνωρίζονται καλά. Η αράβισσα είχε συχνά  μαζί της ξηρούς καρπούς και της πρόσφερε, η άλλη, η γαλλίδα έφερνε  μια σοκολάτα και την έκοβε στη μέση. Η αράβισσα έπαιρνε το κομμάτι και το ‘τρωγε αργά, η γαλλίδα μασουλούσε νευρικά τους ξηρούς καρπούς. Πιο σπάνια άγγιζε η μια την άλλη. Στο μπράτσο ή στο χέρι. Έπλεκαν και μιλούσαν. Για την ακρίβεια, έπλεκαν περισσότερο και μιλούσαν λιγότερο αλλά φαινόταν να περνούν καλά μεταξύ τους.  Καμιά φορά τις έβλεπα να σκύβει η μια πάνω από το πλεκτό της άλλης και να σχολιάζουν –κάτι έδειχνε η μια με το δάχτυλο, κάτι απαντούσε η άλλη σηκώνοντας στον αέρα το εργόχειρο.  Δυο τρεις φορές, είδα την αράβισσα υπομονετικά να μαθαίνει  την ευρωπαία πώς να πλέκει με το βελονάκι κι εκείνη την παρακολουθούσε με προσήλωση, σχεδόν υποταγμένη στις υποδείξεις. Ρωτούσε, έδειχνε με το δάχτυλο, η άλλη επαναλάμβανε την κίνηση αργά για να την καταλάβει η φίλη της.
         Ωραία εικόνα! Δεν ήξερα τι με γοήτευε περισσότερο.  Αυτή η τρυφερή και  σίγουρη για τον εαυτό της συνάντηση των πολιτισμών που υπόγευε στη φιλία των δυο γυναικών  ή έπρεπε να βάλω τον τόνο απλώς στις συναντήσεις των γυναικών του κόσμου που φτιάχνουν τις φιλίες τους σε ένα προστατευμένο πλανήτη, φτιαγμένο από απλά υλικά,  καθημερινές χαρές και βάσανα  κοινά για τους ανθρώπους….
        Μια μέρα δεν βάσταξα και τις πλησίασα. Ήθελα να τις δω από κοντά, να μπω για λίγο στον  κόσμο τους, να εισβάλω χωρίς να με καταλάβουν στο μικρό, φωτεινό και απέριττο σύμπαν της φιλίας τους, να γευτώ τους ήχους της φωνής τους, την αίσθηση της ανταλλαγής των λέξεων, το άρωμα των βλεμμάτων… Ήξερα πως δεν ήταν σωστό αλλά δεν μπορούσα να αντισταθώ. Απέπνεαν τόση χαρά οι συναντήσεις τους, που ήθελα μια σταγόνα για φυλαχτό ενάντια στο φόβο της μοναξιάς και της εγκατάλειψης, ενάντια σ’ ένα κόσμο άξενο χωρίς την ευλογία της φιλίας.
         Έτυχε να κρατώ δυο τσάντες με ψώνια από το σούπερ μάρκετ που μου έδιναν μια δικαιολογία. Κάνοντας, λοιπόν, πως ταχτοποιώ τα ψώνια μου, έμεινα λίγα δευτερόλεπτα κοντά τους, όσο να ακούσω τον ήχο της κουβέντας τους.

         Και τις άκουσα…  Ω, έκπληξη! Τις άκουσα να μιλούν,  να επικοινωνούν γλυκά και τρυφερά, έτσι ακριβώς όπως περίμενα να είναι αναμεταξύ τους, τις άκουσα  να τιτιβίζουν λίγο βραχνά ανταλλάσσοντας πληροφορίες για το εργόχειρό τους –έδειχνε πάλι  η μια στην άλλη τη δουλειά της- και ποιος ξέρει τι να αφηγούνται  μέσα σε απέραντη κατανόηση, η κάθε μια στη γλώσσα της: αραβικά και γαλλικά.

 

Αύγουστος 2012

 
Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 2:12 μ.μ. 1 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest

Τρίτη 1 Μαΐου 2012

H ΚΟΡΑΛΙΑ

Την ιστορία της Κοραλίας τη διηγήθηκα μια φορά
στην πολύ καλή μας ζωγράφο, την Κλεοπάτρα Δίγκα.
"Να κάτσεις και να τη γράψεις", μου είπε.
Την έγραψα, με λίγα χρόνια καθυστέρηση, ΄και της την αφιερώνω

         Στις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα,  διορίστηκα στη Δαύλεια, ένα χωριό στον Παρνασσό, 30 χιλιόμετρα από τη Λειβαδιά. Εκεί που ο μύθος λέει πως ο Οιδίποδας σκότωσε τον πατέρα του. Η φύση πάλι δεν μιλάει για θανάτους. Όμορφο βουνό ο Παρνασσός, πράσινο, όλο ζωή. Δεν χόρταινα να το περπατάω. Λάτρευα ειδικά ένα σημείο, λίγο πιο πάνω από το μικρό μοναστήρι της Ιερουσαλήμ -τέλειωνε σε ‘κεινο το σημείο το βουνό κι άρχιζε ο ουρανός, απέραντος σαν την ελεύθερη ψυχή του κόσμου, φυσούσε φρέσκος ο αέρας κι έπαιρνε τα ιζήματα του νου, ταξίδευα σε μέρη φωτεινά κι έρχονταν οι φτερούγες και μ’ έπαιρναν –θάνατος και ζωή μια αξεδιάλυτη ενότητα, μια ιερή παντοδυναμία ανεξάντλητη.  Εκεί είδα για πρώτη φορά στη ζωή μου ζωντανό αετό και κατάλαβα γιατί τον λένε βασιλιά των πουλιών και κυβερνήτη των ορέων.  Πετούσε ήρεμος, χορτάτος, με μια περηφάνια στο βλέμμα που έφτανε την περιφρόνηση. Τον ζήλεψα…
     

       Γυμνάσιο με λυκειακές τάξεις, έτσι τα λέγαμε τότε. Πήρα ανάκατα παιδιά από όλες τις ηλικίες της μέσης εκπαίδευσης, από την α΄ γυμνασίου μέχρι την γ΄ λυκείου.  Έτυχε μάλιστα στο πρόγραμμα μια μέρα να ‘χω τη μια ώρα τα μικρά της πρώτης και την αμέσως  επόμενη να μπαίνω για ιστορία στην τρίτη λυκείου. Μου ‘παιρνε ώρα να συνηθίσω τη διαφορά ηλικίας, να βρω ρυθμό και επίπεδο που να ταιριάζει σε παιδιά έτοιμα να αφήσουν σε κάνα χρόνο την εφηβεία, να ξαναπιάσω το χαμόγελο του ενήλικα κι όχι αυτό που ανθίζει ανυπότακτο στα χείλη μπροστά στις σκανταλιές –που τις νομίζουν κατορθώματα- των δωδεκάχρονων. Ας είναι.

         Την πρώτη φορά που την είδα, μου φάνηκε κοπέλα σε σχέση με τους συμμαθητές της, που είχαν ακόμα πάνω τους έντονα τα σημάδια του παιδιού και πάλευαν ηρωικά και δύσκολα να γίνουν έφηβοι. Ψηλή, γεροδεμένη, με μια χοντρή μακριά κοτσίδα να ξεκινά από την κορφή του κεφαλιού και να πέφτει βαριά πάνω στο δεξί ώμο, ως το ύψος της ρίζας του λαιμού και λίγο πιο κάτω. Μια όμορφη, χοντρή σκουροκάστανη κοτσίδα, δεμένη στην άκρη της άτεχνα με ένα άσπρο κορδελάκι. Ένα κούτσικο φιογκάκι από άσπρη, φτηνή κορδελίτσα, ξεφτισμένη στις άκρες, όλο κλωστούλες.
         Στα δυο πρώτα μαθήματα δεν είχε έρθει. Ήρθε στο τρίτο και μάλιστα αργισμένη. Χτύπαγε το κουδούνι οχτώ το πρωί (κάπως νωρίτερα από τα άλλα σχολεία που ήξερα, αλλά το λεωφορείο έφερνε τα παιδιά από το γειτονικό Μαυρονέρι νωρίς και πόσο να περίμεναν κι αυτά όσο ν’ ανοίξει το σχολείο; Βρέθηκε μια μέση λύση: χτυπούσε το κουδούνι στις οχτώ)- ναι, χτύπαγε το κουδούνι στις οχτώ, μπαίναμε για μάθημα στις οχτώ και δέκα, πρέπει να ‘χε περάσει πάνω από μισάωρο όταν άνοιξε την πόρτα χωρίς να χτυπήσει και μπήκε μέσα. «Καλημέρα, κυρία. Συγγνώμη! Καλή χρονιά» είπε κι έκανε το σταυρό της. Έπειτα πήγε και κάθισε δίπλα σε ένα κοριτσάκι που ήταν  μόνο του –στα χέρια της είχε ένα τσαλακωμένο, παλιό τετράδιο και ένα απλό μπιγκ στυλό, που τα άπλωσε μπροστά της.
         Κανονικά θα ‘πρεπε να τη μαλώσω, δεν ερχόμαστε όποτε θέλουμε στο σχολείο ούτε ανοίγουμε την πόρτα και μπαίνουμε χωρίς να ρωτήσουμε ούτε… Τα συνηθισμένα πράγματα που λέμε οι δάσκαλοι δηλαδή. Ειδικά σαν έχουμε την α΄ γυμνασίου και πρέπει να ξεμάθουν χούγια του δημοτικού, να μεγαλώσουν… Με κοίταξε όμως με ένα τόσο φωτεινό χαμόγελο, τόσο αθώο και τόσο γεμάτο από μια λάμψη που δεν ήθελε πολύ για να είναι μια άδολη αγάπη, που δεν το άντεξα. Όχι να τη μαλώσω δεν μπόρεσα αλλά ούτε καν μια νουθεσία της προκοπής δεν βγήκε από τα χείλη μου, να γίνει παράδειγμα για τα υπόλοιπα παιδιά –ανάμεσά τους η κόρη του διευθυντή και ένα ανήψι του κοινοτάρχη. Για να σώσω τα προσχήματα ψιθύρισα σχεδόν κάτι σαν «να μην ξαναργήσεις άλλη φορά και να χτυπάς την πόρτα».
         Δεν έμαθε ποτέ να χτυπάει την πόρτα. Η Κοραλία. Έτσι την έλεγαν. Πού βρέθηκε το θαλασσινό όνομα πάνω στα βουνά; Μυστήριο. Δεν έμαθε ποτέ να χτυπάει την πόρτα. Και έτυχε πολλές φορές να αργήσει μέσα στη χρονιά. Έμπαινε σα σίφουνας στην τάξη, καθόταν στο θρανίο της, άνοιγε τα βιβλία και τα τετράδιά της και μ’ άκουγε με  συγκινητική προσήλωση.  Τα μεγάλα καστανά μάτια της με τις πυκνές βλεφαρίδες που σκίαζαν τα κόκκινα φουσκωτά μάγουλα,  άνοιγαν διάπλατα για μερικά λεπτά αλλά έπειτα από λίγο το βλέμμα της έχανε την αστραφτερή αφοσίωση και περιπλανιόταν στο χώρο, για να καρφωθεί  στο μεγάλο παράθυρο και τις εικόνες που άφηνε να μπαίνουν μέσα στην τάξη. Δεν έκανε ποτέ φασαρία, δεν έπαιρνε μέρος στις σκανταλιές των άλλων, αλλά στο κεφαλάκι της δεν πέρναγε εύκολα καμιά γνώση.

          Η οικογένειά της ήταν φτωχή, οι γονείς της αγράμματοι αγρότες, που, αν δεν τους υποχρέωνε ο νόμος, δεν θα  την έστελναν καθόλου στο Γυμνάσιο. Κι άλλα παιδιά της οικογένειας είχαν εγκαταλείψει το σχολείο νωρίς. Στο χωριό ‘λέγαν κι άλλα, πως ο πατέρας έπινε και συχνά-πυκνά ακούγονταν μαλώματα και κλάματα από το σπίτι τους. Αλήθεια, ψέματα ποτέ δεν έμαθα ακριβώς. Κανένας δεν βρέθηκε να πει σταράτες κουβέντες. Πάντως ζόρια οικονομικά πρέπει να πέρναγαν, φαίνονται τα παιδιά που είναι καλοζωισμένα.
         Η Κοραλία είχε χέρια δυνατά, οι παλάμες της ήταν ήδη αργασμένες από τις δουλειές της γης. Ήξερε να σπέρνει, να κλαδεύει, να μαζεύει τον καρπό, σήκωνε κοφίνια με ελιές, τάιζε τις κότες, βόσκαγε τις κατσίκες και κράταγε χωρίς πρόβλημα ένα σπίτι ολόκληρο σαν έλειπε η μάνα της για καμιά δουλειά. Κι έλειπε συχνά. Μου το ‘λεγε η ίδια για να δικαιολογηθεί, όταν την έπιανα άγραφτη κι αδιάβαστη «Μη φωνάξεις, κυρία. Πάλι έλειπε η μάνα μου, είχα όλο το σπίτι στο κεφάλι μου» - ήταν  απ’ τα μεσαία παιδιά αλλά ήταν η μεγαλύτερη κόρη, αυτή αναλάμβανε σαν δεν μπορούσε η μάνα. Τον ενικό δεν κατάφερε κανείς να της τον κόψει, ό,τι κι αν της λέγαμε όλοι μας, μα ήταν ένας ενικός τόσο σεβαστικός, που στο τέλος ξέχναγες τους τύπους κι αφηνόσουν στη γλυκιά ουσία της αυθεντικότητας.

       Δεν είχα ξαναδεί τέτοιο πλάσμα. Οι κινήσεις της ήταν άγαρμπες, μπρούτες, τα χέρια της μύριζαν νοτισμένο χώμα και πορτοκάλι, στα ρούχα της –άκομψα ρούχα που τόνιζαν τα φαρδιά υποσχετικά λαγόνια της,  γυναίκας φορεσιές πάνω στο άγουρο κορμί της παιδούλας, που έδινε την εντύπωση ότι  σε λίγα χρόνια θα έφερνε στον κόσμο μια αρμαθιά γερά παιδιά-  στα ρούχα της πάντα έβρισκες μικρούς λεκέδες –λίγη λάσπη, ας πούμε, πιτσιλιές του ασβέστη από το κοτέτσι που ασβέστωνε μόνη της μια φορά την εβδομάδα, καμιά λαδιά από το φαγητό που είχαν βάλει να ψήσουν τα χαράματα, πριν ξεκινήσει η οικογένεια για τις δουλειές της. Η περπατησιά της είχε δύναμη, νόμιζες πως τα πόδια της θα τρυπήσουν τη γη και στη φωνή της τρεμόπαιζε το μεγάλωμα που ερχόταν κι αυτή το καλωσόριζε χωρίς τσιριμόνιες και φόβους, αλλά και χωρίς να βιάζεται. Παιδί ήταν ακόμα, δεν ήξερε άλλο τρόπο να είναι.
         Με πόναγε που δεν έπαιρνε τα γράμματα. Ήθελα να ανοίξει ο νους της, να δει που υπάρχουν και τόσα άλλα πράγματα στη ζωή. Μόνο στον Όμηρο τα κατάφερνε. Γιατί την άκουγε σαν παραμύθι την «Οδύσσεια». Σαν τα παραμύθια που της έλεγε η γιαγιά της, με τις ξωθιές και τα μαρμαρωμένα κορίτσια, που τα φιλάει ο πρίγκιπας και γίνονται βασίλισσες πάλι με μιας… Διάβαζα το απόσπασμα που έπρεπε να επεξεργαστούμε κι όση ώρα διάβαζα με κοίταζε γοητευμένη. Δεν κοίταζε μέσα στο βιβλίο της, σαν τ’ άλλα παιδιά, εμένα κοίταζε. Άκουγε άπληστα κι όπως το συνήθιζε καμιά φορά να λέει δυνατά ό,τι ένιωθε –«κυρία, πεινάω, να πάω να πάρω ένα κουλούρι;», «Αύριο έρχεται ο αδερφός μου ο φαντάρος»… φράσεις που της πέταγε ξαφνικά μέσα στο μάθημα, την ώρα που έκανα μια ερώτηση ή κάποιος συμμαθητής της διάβαζε την εργασία του, σημάδι φανερό πως η Κοραλία βαριόταν κι είχε ήδη φύγει από την τάξη-  κι όπως το συνήθιζε, λοιπόν, να λέει δυνατά ό,τι ένιωθε, όπως της ερχόταν, άπλωνε τα μεγάλα χέρια της προς εμένα, όπως κάνουμε στους αθλητές που θέλουμε να τους δώσουμε κουράγιο να φτάσουν στο τέρμα και να κόψουν την  κορδέλα, και μου φώναζε σχεδόν, παράκληση και προσταγή μαζί, «μην το κόβεις, κυρία, τώρα στο καλύτερο… μετά, τι έγινε μετά;».  Ενίοτε συνόδευε την ανάγνωσή μου με επιφωνήματα μιας αξιοζήλευτης συναισθηματικής συμμετοχής, που έκαναν τους συμμαθητές της να γελούν, εκείνη να κοκκινίζει κι εμένα –χωρίς να το λέω- να νιώθω πως αυτό το αυθεντικό πλάσμα έβρισκε τέτοια χαρά στον Όμηρο που όλοι μαζί οι καθηγητάδες από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, δεν θα την έβρισκαν ποτέ. Κάπως έτσι θα ένιωθαν και ‘κεινοι, οι σύγχρονοι του Ομήρου, που θα περιτριγύριζαν τον ραψωδό για να τον ακούσουν να τους διηγείται για χιλιοστή φορά αλλά πάντα πρώτη, τα κλέη των ηρώων και τους έρωτες των θεών.


         Μια μέρα, αργά το φθινόπωρο, έμπαινε ο χειμώνας πια, δίδαξα την ενότητα «δημοτικό τραγούδι» και ζήτησα από τους μικρούς μαθητές μου να μου φέρουν δημοτικά τραγούδια της περιοχής τους. «Όσοι έχετε κασετόφωνο» είπα «βάλτε τον παππού ή τη γιαγιά να σας τραγουδήσουν ένα τραγούδι ή φέρτε κασέτες με δημοτικά τραγούδια που ακούτε στις γιορτές, έστω γράψτε τους στίχους από ένα τραγούδι της περιοχής». Είχα σκοπό μάλιστα να φτιάξουμε μια μικρή συλλογή και να κάνουμε μια υποτυπώδη έκδοση, για την βιβλιοθήκη του σχολείου πιο πολύ, μια εμπειρία για τα παιδιά. Την επόμενη εβδομάδα, την μέρα που είχαμε ορίσει, ήρθαν όλα το καθένα με το τραγούδι του. Είχα πάρει κι εγώ μαζί μου το παλιό κασετόφωνο και μια κασέτα με δημοτικά από τη Δόμνα Σαμίου και το Χρόνη Αηδονίδη, φωνές λατρεμένες και οι δυο.
         Εκείνη την ημέρα δοκίμασα μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις –κακές εκπλήξεις- στη ζωή μου: τα τραγούδια που είχαν διαλέξει τα παιδιά να απαγγείλουν ή να τα βάλουν να τα ακούσουμε, πόρρω απείχαν από την λαϊκή δημιουργία, την ντόπια παράδοση. Ούτε ένα νανούρισμα, ούτε ένα νυφιάτικο, τίποτε. Πανηγυριώτικα της εποχής, τραγουδισμένα από φωνές στριγκιές και τσιριχτές μαζί, μπερδεμένοι ήχοι νησιώτικων με τα κλαρίνα των βουνών και άθλιοι στίχοι, ανέμπνευστοι και φτηνοί, μακριά από την ομορφιά και τη λιτότητα που ξέρουμε από το πραγματικό δημοτικό τραγούδι.
         Θύμωσα πολύ. Αυτό που έβλεπα, περισσότερο ακόμα κι από αυτό που άκουγα, δεν μου άρεσε καθόλου. Τα παιδιά διασκέδαζαν, χειροκροτούσαν, επαναλάμβαναν τους στίχους και φυσικά θεωρούσαν ότι αυτό που άκουγαν ήταν δημοτικό τραγούδι. Κι η Κοραλία ανάμεσά τους, που σειόταν και λυγιόταν καθισμένη στην καρέκλα της και γέλαγαν τα πυκνά τσίνορα απ’ τα οποία κρέμονταν χιλιάδες «όπα», που ονειρευόταν να πει στη ζωή της. Έκοψα ένα τραγούδι στη μέση και προσπάθησα να εξηγήσω, όσο πιο ευγενικά μπορούσα, ότι αυτά δεν είναι γνήσια δημοτικά τραγούδια και πως αυτό που τους είχα ζητήσει ήταν να τους πουν οι γονείς τους και οι παππούδες τους τραγούδια της περιοχής. Με κοίταζαν σαν να μην καταλάβαιναν τι τους έλεγα και κάποια ανάμεσά τους μου ψέλλισαν «αυτά ακούμε εμείς εδώ, και στο χωριό και στη Λειβαδιά, αυτά ακούμε». Τότε τους ζήτησα να κάνουν ησυχία, διάλεξα ένα όμορφο τραγούδι με τη Δόμνα Σαμίου, τώρα πια δεν θυμάμαι ποιο ήταν, αλλά ήταν ένας χαρούμενος σκοπός που σ’ έκανε να θες να σηκωθείς και να χορέψεις κι ας μην ήξερες τα βήματα. Σαν τέλειωσε το τραγούδι, περήφανη που -έτσι νόμιζα- είχα κάνει τους μαθητές μου συμμέτοχους σε μια μουσική ευωχία, ρώτησα: «Πέστε μου, παιδιά, τι διαφορά είχε το τραγούδι που σας έβαλα εγώ από τα όσα ακούσαμε προηγουμένως;».
         Δεν ήξερα πόσο δύσκολη ήταν η ερώτηση που έκανα στα μικρά παιδιά, που δεν είχαν τα παραδοσιακά ακούσματα που είχα θεωρήσει πως είχαν. Που είχαν μεγαλώσει κι αυτά με την τηλεόραση και που άκουγαν ό,τι ακριβώς άκουγαν τα παιδιά της πόλης. Τότε πρόσεξα την Κοραλία. Δεν μιλούσε. Κοιτούσε ίσια μπροστά της και με τα χέρια της έπλεκε και ξέπλεκε την άκρη της κοτσίδας της. Σα να σκέφτονταν τα χέρια της, δούλευαν τις τουφίτσες περνώντας τη μια μέσα στην άλλη και πάλι τις ξέλυναν… σαν να σκέφτονταν τα χέρια της. Έβλεπα που κάτι ήθελε να πει, αλλά δεν ήταν έτοιμη, δεν έβρισκε τα λόγια ίσως. Μου φάνηκε πως παιδευότανε. Άλλη φορά δεν την είχα δει έτσι.  Γύρισε τα μάτια της προς εμένα, έριξε το βλέμμα της μέσα στα μάτια μου, λες κι ήθελε να μου δείξει τι έβλεπε, ακόμα πιο πολύ να μου δείξει αυτό που ένιωθε και να βρω εγώ τις λέξεις να το πω για ‘κείνη.
         Έμεινε λίγο έτσι να με κοιτάει κι έπειτα, αφήνοντας μισοτελειωμένη την κοτσίδα, όπως το συνήθιζε, χωρίς να ζητήσει το λόγο, είπε δυνατά, καλύπτοντας ένα μουρμουρητό που είχε σηκωθεί στην τάξη, καθώς κουβέντιαζαν τα παιδιά μεταξύ τους την ερώτηση: «δεν ξέρω να σου το πω, κυρία, αλλά αυτό που έβαλες εσύ, να, εδώ μου, μέσα μου…»  και είχε μαζέψει τα χοντρά δυνατά δαχτυλάκια της όλα μαζί, πέταλα ενός λουλουδιού που θα άνθιζε από ώρα σε ώρα και ακούμπησε αυτήν ανθοδέσμη από δάχτυλα πάνω στο στέρνο της και την έσπρωχνε με μαλακά χτυπήματα να μπει μέσα στη καρδιά της και να μου δείξει τι εννοούσε. Αυτό που δεν μπορούσε να πει με τα λόγια, το έλεγαν τα λαλίστατα δάχτυλα και η κίνηση πάνω στο στέρνο από ένα χέρι που έψαχνε το δρόμο για την καρδιά. «Εδώ μου, μέσα μου» κι ήταν αυτό το «μου» δίπλα στο «εδώ», τόσο αταίριαστη σύνταξη, ένα λάθος στην πραγματικότητα,  που, όμως,  έκανε τη φράση μοναδική, μια έκλαμψη ποίησης, η λαϊκή δημιουργία που γύρευα να καταλάβουν τα παιδιά… «Εδώ μου, μέσα μου».

Η Κοραλία, που δεν έπαιρνε τα γράμματα.

Έχουν περάσει πια πολλά χρόνια. Τη φέρνω συχνά στο νου μου την Κοραλία. Θα ‘χει πια δικά της παιδιά που θα πηγαίνουν μάλλον στο ίδιο σχολείο. Και θέλω να πιστεύω πως έγινε ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Και οι γύρω της επίσης.



Μεγάλη Βδομάδα του 2012






Αναρτήθηκε από Μαρώ στις 5:59 π.μ. 3 σχόλια
Αποστολή με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου BlogThis!Κοινοποίηση στο XΜοιραστείτε το στο FacebookΚοινοποίηση στο Pinterest
Νεότερες αναρτήσεις Παλαιότερες αναρτήσεις Αρχική σελίδα
Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)
  • Κείμενα
  • Δημοφιλή
  • Πρόσφατα

Δημοφιλή

  • (χωρίς τίτλο)
    «Πάτερ ημών» Απ’ την παιδική μου ηλικία πολλά δεν θυμάμαι. Φευγαλέες εικόνες, λεπτομέρειες προσώπων και σωμάτων, ποτέ πρόσωπα ολόκληρ...
  • Η ΧΗΡΑ
             Τους πρώτους μήνες μετά το θάνατο της μητέρας μου, πήγαινα πολύ τακτικά στο νεκροταφείο, σχεδόν κάθε μέρα, άλλοτε μεσημέρι...
  • (χωρίς τίτλο)
      ΑΛΚΗΣΤΗ                                                      Leonora Carrigton, Muher Conciencia(1972)        ἀρκοῦμεν ἡμεῖς οἱ προθν...
  • Ο ΣΚΥΛΟΣ ΝΩΝΤΑΣ. Μια ιστορία χωρίς κρυφά μηνύματα και υψηλούς στόχους.
    Είμαι ζωοφοβική. Δεν ντρέπομαι   να το ομολογήσω.   Ή, ακριβέστερα, δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω πλέον. Πώς γεννήθηκε αυτός ο φόβος μέσα...
  • (χωρίς τίτλο)
    Παιδάκι, να ένα μήλο Ένα όμορφο μαύρο παιδί καθόταν μεσημέρι Κυριακής έξω από το σπίτι του. Ήταν ένα ζεστό χειμωνιάτικο μεσημέρι σε μ...
  • (χωρίς τίτλο)
      Έϊβαλα, έϊβαλα, ω! Lotte Laserstein,  Selbstporträt mit weissem Kragen, περ. 1923      Το σπίτι στην Καλλιθέα το κληρονόμησα από μια θεία ...
  • H ΚΟΡΑΛΙΑ
    Την ιστορία της Κοραλίας τη διηγήθηκα μια φορά στην πολύ καλή μας ζωγράφο, την Κλεοπάτρα Δίγκα. "Να κάτσεις και να τη γράψεις...
  • ΤΙ ΒΛΕΠΕΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΣ
        Εdward Hopper Ήθελε να πάρει την άδειά της νωρίτερα φέτος. Απ’ τον Ιούνιο αν ήταν δυνατόν και όλες μαζί τις μέρες που δικαιούταν, να τ...
  • Ο ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
      Στην Ελευθερία Ακουμιανάκη   -Μαμά, τι θα πει ταρλάδες; -Πού το βρήκες; -Στον Κοσμά Πολίτη. Έχουμε μια εργασία πά...
  • Υπόληψις
    STEFAN PFUERTNER ( https://pixels.com/featured/dark-landscape-stefan-pfuertner.html )          Τον ‘βλέπαν οι άνθ...

Πληροφορίες

Μαρώ
Προβολή πλήρους προφίλ

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κείμενα

  • ▼  2024 (1)
    • ▼  Ιουλίου (1)
      •  Έϊβαλα, έϊβαλα, ω!Lotte Laserstein, 
  • ►  2022 (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2021 (1)
    • ►  Μαΐου (1)
  • ►  2020 (3)
    • ►  Απριλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2019 (4)
    • ►  Μαΐου (2)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Φεβρουαρίου (1)
  • ►  2018 (3)
    • ►  Οκτωβρίου (1)
    • ►  Ιουλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
  • ►  2016 (4)
    • ►  Αυγούστου (2)
    • ►  Ιουλίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2015 (2)
    • ►  Δεκεμβρίου (1)
    • ►  Σεπτεμβρίου (1)
  • ►  2014 (1)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
  • ►  2013 (3)
    • ►  Αυγούστου (2)
    • ►  Μαΐου (1)
  • ►  2012 (7)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
    • ►  Σεπτεμβρίου (1)
    • ►  Μαΐου (1)
    • ►  Απριλίου (1)
    • ►  Μαρτίου (1)
    • ►  Φεβρουαρίου (1)
    • ►  Ιανουαρίου (1)
  • ►  2011 (11)
    • ►  Δεκεμβρίου (2)
    • ►  Νοεμβρίου (1)
    • ►  Οκτωβρίου (2)
    • ►  Σεπτεμβρίου (2)
    • ►  Αυγούστου (4)
 

Κατηγορίες

  • Διήγημα (13)
  • Ποίηση (1)

Αναγνώστες

Marotora. Από το Blogger.
 

Ηρώ Νικοπούλου

  • histopia
    Η λογική της ενδοαριστερής βίας: κομματικοί εναντίον τροτσκιστών/αρχειομαρξιστών
    Πριν από 11 χρόνια

Κατηγορίες

  • Διήγημα (13)
  • Ποίηση (1)

About Me

Μαρώ
Προβολή πλήρους προφίλ
 
© 2011 Διηγήματα & νουβέλες | Σχεδίαση: Ν. Cabilis & WindGames